Jaką by była religia starożytnych Greków i Rzymian, gdyby przetrwała do dziś? Gdyby nie zastąpiło jej chrześcijaństwo? Oczywiście odpowiedź może być tylko w trybie fantastyki "co by było gdyby", ale próbować warto. To pytanie pociąga następne, które za nim się nasuwają.

Czy klasyczna religia, lub religie, grecko-rzymska, zawierała w sobie możliwości rozwoju, czy przeciwnie, była tworem zanikającym, który gdyby nie ustąpił chrześcijaństwu, to przegrałby z jakąś inną religią orientalną, np. mitraizmem, gnostycyzmem lub islamem, lub jakąś inną mutacją religii żydowskiej, nie będącą chrześcijaństwem ani islamem?

Co w grecko-rzymskiej religii do dziś warte jest uwagi, znania, studiów a może nawet kontynuacji?

Czy jest może tak, że tamta religia znalazła swoją kontynuację jako filozofia, którą wydała z siebie; ta zaś nowoczesną naukę - z czego wniosek, że religia starożytnych spełniła swoją misję, wydała owoce, które istnieją i żyją, a do niej samej wracać już nie warto?

Czy religia Rzymian i Greków może dołączyć do alternatywnych religijnych (lub szerzej: duchowych) inspiracji przyjmowanych współcześnie przez Zachód, takich jak buddyzm, hinduizm, taoizm, szamanizm czy rodzime dawne przekazy, przeważnie germańsko-celtyckie? A jeśli faktycznie jest dołączana, to przez kogo?

Co wśród żywych obecnie u nas idei jest kontynuacją rzymsko-grecką, a nie hebrajską lub inną bliskowschodnią?

Powyższe pytania stanowią sondę, podobną do tej, którą kiedyś zrobiłem na temat współczesnego szamanizmu (zob. Sonda TARAKI - Czy u nas można być szamanem?).

Czekam na odpowiedzi, które chcę zamieścić w Tarace. Mój adres: .

Wojciech Jóźwiak, 23 października 2007