1 marca 2010

Iwya Kruk

Rodzimowiercze Obrazki
Korowód Światowida ze Zbrucza

Myślę dziś czy może dla nas "obietnica największa raz dana", to właśnie nie ten posąg? Z niepamięci rzeki wyłowiony... Dziś lud naszej ziemi odwrócił się od niego i innym hołdy składa zapomniawszy prawdy swych Ojców. A ten kamień? Czy milczy? Nie milczy i nigdy nie zamilkł naprawdę. Nawet wtedy, gdy wody rzeki wypełniły jego usta. A kiedy piach wdarł się do jego oczu - widzieć nie przestał, i słyszał wszystko leżąc na dnie rzeki zapomnienia, przez samo to już - świętej.

I jak może milczeć, kiedy moce większe niż człowiek w wapieniu prastarym znaki rylcem kreśliły? Ręką człowieka - to prawda tak pewna jak to, że ojciec dłoń syna prowadzi, by strzałę prosto do celu mógł posłać.

Ale jakże to człowiekowi udało się cały świat przedstawić w jednej kamiennej bryle? Zawrzeć w czterech ścianach wapiennego słupa? Kim trzeba być, by podołać takiemu zadaniu? Czy na pewno tylko człowiekiem być wystarczy? Czy też może sami Bogowie do tego ręki przyłożyli?

Człowiekiem być trzeba, by stać się rylcem Bogów i człowiekiem być wystarczy...

I właśnie ja - człowiek - wciąż stoję tutaj oczarowany doskonałością tego posągu oświetlonego ogniami, przybranego kwiatami wśród ofiar złożonych u jego stóp. Stoję i patrzę... Słońce zachodzi, a noc powoli się zbliża. I w tej chwili właśnie, gdy zmieniają się światy, nabieram przekonania, iż obrazy w kamieniu zapisane nie są dziełem wyłącznie człowieka.

Wzrok mój przyciągają postacie wyobrażone na środkowej części tego posągu. Zapominam się kontemplując rozłożone ręce, twarze, które póki co jawią mi się jeszcze jako smutne i bez wyrazu... W jednej chwili przestaje być ważny otaczający mnie świat. Smutne oczy spoglądają teraz na mnie, czuję to wyraźnie. Smutne - bo chcą mi chyba coś przekazać, lecz nie mogą. Nie słyszę ich, a może nie rozumiem, o czym mówią. Ale dociera do mnie, że postacie trzymają się za ręce, jak tancerze w kręgu. Dość smutku! Niech przemówią do mnie! Zamiast chłodnego, niemego kamienia chcę mieć tutaj gorejący, rozkrzyczany korowód tancerzy!

Cóż to? Czy możliwe, by wieczór nadejść nie zdążył, a noc minęła tak nagle? Przede mną ten sam posąg oświetlony nie światłem ognia, lecz mocnym, palącym słońcem w zenicie. I oto niezwyciężone słońce spogląda na mnie, zaś ja po chwili odważam się odwzajemnić to spojrzenie. Jednak mocarne promienie rażą moje oczy. Opuszczam wzrok. Słoneczna poświata dalej błądzi pod moimi powiekami. Złociste kręgi obracają się. Tak jak obraca się ten szalony korowód... Dopiero zdałem sobie sprawę, że jego częścią jestem i ja. Gubię krok, potykam się. Kobieta przede mną nie daje mi się przewrócić, ciągnie mnie za rękę. Słyszę jej śmiech. Dźwięczny, przyjemny. Sprawia że mój krok i oddech wyrównują się. Dalej! Korowód trwa w szalonym tańcu, który wydaje mi się tak trwały jak samo słońce.

I z dali we mgłach skrytej, poprzez czasy odległe i nieznane przestrzenie dobiegają słowa... I śpiew czyjś słyszę:

Zamknięci w kręgu tego życia jesteśmy. Prawie całą swoją wolę muszę wytężyć, aby nie pogubić kroku w korowodzie, aby nie wypaść z zaklętego kręgu. Jak szalony ściskam rękę kobiety biegnącej przede mną. A ona co chwila odwraca się do mnie. Każdy jej uśmiech, każde spojrzenie sprawiają, że nabieram sił do odwiecznego tańca.

I choć taniec całą moją uwagę pochłania, wiem, że oprócz niego są jeszcze inne miejsca, światy oraz inne, potężniejsze istoty... A wszystko to przenika się i stanowi nierozerwalną jedność.

Nasz łańcuch taneczny nieustannie po obrzeżach górnego i dolnego świata krąży. Z dołu Weles na nas spogląda. Wypatruje tych, którym przeznaczone jest dziś właśnie, w tej jednej chwili udać się do jego podziemnego królestwa. A kiedy ja będę musiał wyruszyć tam? Na kiedy mi tę chwilę wyznaczyły Rodzanice? Nie, nie teraz, nie dziś - błagam. Dziś chcę jeszcze dotrzymywać kroku tej kobiecie, trzymać ją za rękę, łowić jej zalotne uśmiechy... Nie, nie dziś... Plącz się, korowodzie! Snuj swoją opowieść - historię naszego życia! I z dala mnie trzymaj od podziemnej krainy cieni, nie oddawaj mnie we władanie Welesa, nie, nie dziś jeszcze, nie dziś...

I jakby w odpowiedzi na moje obawy przed odejściem stąd, słyszę:

Więc dalej w tany! Krzyk, dziki pęd, śmiech...

Nagle poważnieję. Gdzieś z góry, tam gdzie palące słońce, czuję na sobie czyjś wzrok. Wiem że stamtąd inni Bogowie na mnie spoglądają.

Chciałbym i ja spojrzeć im w oczy, lecz boski blask oślepia zbyt mocno ludzkie oczy. Chciałbym dłonią oczy przysłonić, by zobaczyć niebo, lecz co jeśli dłoń moja dłoni drugiego człowieka na powrót nie znajdzie i w próżni zawiśnie na wieki? Co, jeśli samotnością ogarnięty krok zmylę i nigdy wrócić nie zdołam? Co, jeśli znowu utracę tę, której dłoń trzymam i którą zdaje się wreszcie odnalazłem?

Jeszcze! Korowód łańcuchem oplata posąg. On widzi, On słyszy wszystko. Widzieć nie przestał i słyszał wszystko - niemy świadek wydarzeń sprzed lat. Niemy świadek i mojego życia. Cóż znaczy moje życie wobec martwego kamienia? Kamienia, który trwalszy jest po stokroć, po tysiąckroć więcej niż każdy z ludzi? Po tysiąckroć, bo tysiące lat pamięta i tysiące jeszcze pamiętać będzie. Bo cóż znaczy moje życie i życie każdego z nas wobec martwego kamienia? Czy rzeczywiście martwego?... Jakże martwym być może kamień - zrodzony z żywej ziemi, z wody płynącej niczym jej krew? Jakże martwym może być kamień, którego serce samo słońce hartowało w swej kuźni? Jakże może być martwym kamień, któremu pieśni sam wicher śpiewał? I jakże wreszcie martwym może być kamień, który wśród ludzi wiódł swe życie? I który wybrany został spośród innych głazów, by przemówić przez wieki? Tak też spośród innych ludzi wybrany został rzeźbiarz... Któż z nich dwóch bardziej martwy? Stworzony czy twórca? Dzieło czy ten, kto je stworzył? A może obaj na równi żyją i oderwać duszy jeden od drugiego nigdy nie zdoła? Tak więc żyją - siwy głaz - świadek ludzkich istnień, twórca obrazów tajemnych - wizjoner i oni - od wieków po wieki trwający, zapisani w kamieniu i tej ziemi tylko wierni. Oni.

Cóż wskazują kamiennymi dłońmi? I co chcą powiedzieć?
Może tylko tyle, że co zrodzone zostało z ich łona, na zawsze będą mieć w sercach? Każde drzewo i kamień każdy... Ciebie i mnie. Nas...

Z posągu spogląda na mnie Bogini trzymająca róg...

I chyba na potwierdzenie tych słów, jakby życzenie bogini spełnić się miało, z nieba słonecznego spada ręką innego Boga rzucony - grom i ziemia cała drży i serce w piersi na chwilę zamiera... Przypieczętowano...

Inna Bogini koło w dłoni dzierży, a może to wieniec? A może pierścień albo kołacz?... Czym dla mnie jest koło? Czym krąg?... I słyszę znowu jak kiedyś: życie to krąg - nie ma śmierci...

I Oni wszyscy, razem z Welesem i z korowodem, którego częścią jestem, też jedną całość stanowią i przenikają się. I ja też dzięki temu czuję, iż jestem kimś więcej niż tylko sobą, że "ja" znaczy więcej niż tylko - JA.

Posąg żyje, żyją bogowie w kamieniu wyryci , rzeźbiarz nie umarł, korowód tańczy do dziś...

Życie toczy się jak kołacz ręką Bogów wprawiony w pęd, którego nikt zatrzymać nie może, tylko Oni. I słyszę słowa milknącej już pieśni:

Iwya Kruk