Przejdź do Taraki mobilnej! - masz wąski ekran.
zdjęcie Autora

26 stycznia 2008

Wojciech Jóźwiak

A-gregor i naród-język czyli brakujące a potrzebne terminy
'A-gregor' (nie: egregor) jako właściwa nazwa dla ducha grupy

Kategoria: Symbole
Tematy/tagi: egregor

Skoro w okultyzmie termin egregor oznacza "byt astralny, w istocie pusty, kradnący energię i duszę ludziom, którzy uczynili zeń przedmiot kultu" (patrz Jan Witold Suliga, Lekcje I-VII), sam termin zaś powstał przez kontaminację greckiego egregoroi ('czujni') z łacińskim ag-gregare (<ad-greg-, 'zbierać się razem'), to należałoby pozostawić słowo egregor do użycia tylko w tamtym okultystycznym sensie i stworzyć nowe słowo na obsadzenie pojęcia, które w takim razie pozostaje bez nazwy, mianowicie "wyróżniająca się grupa-zbiorowość ludzi będąca dla nich przedmiotem kompleksu przynależności". Dotychczas to pojęcie oznaczałem - niekiedy - słowem egregor, co jednak jak widać staje się mylące.

Proponuję na oznaczenie tego sensu słowo agregor - neologizm pseudo-łaciński, nawiązujący do ag-gregare (<ad-gregare ) czyli zbierania się razem, a zarazem przypominający, iż podobnym i mylonym zeń co do sensu słowem egregor nazwano "Stwora tego św. Ciemnego, który was miedzy Bytem a Niebytem trzyma". Cytuję tu, zmieniając trochę gramatyczną formę, fragment z "Transatlantyku", gdzie Gombrowicz dał na przykładzie Polski wykład pojęcia egregor, zdumiewająco podobny do tego, co przez egregor rozumie Suliga.

Oczywiście między agregorem a egregorem istnieje ciągłe przejście i byty takie, jak przykładowa Polska według Gombrowicza, są zarazem agregorami (zbiorowościami zniewalającymi ich członków) jak i egregorami (upiornymi "astralnymi" bytami ssącymi energię z ludzi, którzy darzą je kultem).

Pojęcie agregora odsyła, jak wyżej powiedziałem, do kompleksu przynależności, który zbudowany jest na ludzkim instynkcie przynależności, zapewne zapisanym w genach. Instynkt przynależności każe utożsamiać się z grupą (agregorem), przejmować jako własne obowiązujące w niej przekonania, podług przynależności do tej grupy orientować świat wzdłuż osi swój-obcy, bronić jej, a w pewnym przypadkach składać na rzecz grupy ofiarę z własnego życia. Agregor jest memem lub zespołem memów, tak jak widzą mem Dawkins lub Brodie, więc i bytem z tego-materialnego świata, dla którego opisania i zrozumienia nie jest konieczne odwoływanie się do okultystycznych "cieni", "astrali" czy "myślokształtów".

Ale zarazem pozostaje otwartym pytanie, czy czasem w kolektywnych inteligencjach, jakimi są agregory, nie powstaje coś w rodzaju zaczątkowego, prymitywnego psychizmu, więc i jakiegoś "ja", niezależnego od "ja" poszczególnych jednostek do a-gregoru do-łączających? Inteligencja ta byłaby jednak niższą od tej prawdziwej ludzkiej i podobną raczej do inteligencji śpiących, zwierząt i idiotów. O takiej inteligencji opowiadałem w tamtym felietonie "Jak (nie) rozmawiać z demonami?"

Agregory, tak jak tu je nazwałem, są też podmiotami historycznych opowieści: "Polska narodziła się...", "Rzym i Hunowie starli się...", "Rosjanie cierpią na kompleks niższości wobec...", "buddyzm jest enneagramową Piątką". Świat postrzegamy poprzez pojęcie agregoru. Naród i państwo są przykładami agregorów, ale nie tylko one, bo i religie, i sekty, a także prądy i ruchy ideowe, jak komuniści lub libertarianie.

Stąd już krok do drugiego brakującego terminu zapowiedzianego w tytule: naród-język. O dawnych Słowianach, a tym bardziej o zagadkowych Praindoeuropejczykach (bo wciąż do sprzecznych domysłów należy, gdzie i kiedy żyli i które pozostawili zabytki w ziemi) powiemy: nasi językowi przodkowie - bo ci którzy mówili językiem poprzedzającym nasz, w sensie genetycznym wcale przodkami kogoś z "nas" (mówiących tym językiem) być nie musieli. Co widać choćby po Polakach pochodzenia niemieckiego czy afrykańskiego. I tu okazuje się dotkliwy brak takiego słowa, które by miało sens podobny jak "język", a oznaczało zarazem grupę ludzi używających tego - wspólnego - języka.

Wojciech Jóźwiak
26 stycznia 2008




Zaloguj się - aby napisać komentarz   Rejestracja - jeśli nie masz konta w Tarace

x

Szybki przegląd Taraki

[X] Logowanie:

- e-mail jako login
- hasło
Zaloguj
Pomiń   Zapomniałem/am hasła!

Zapisz się (załóż konto w Tarace)