Przejdź do Taraki mobilnej! - masz wąski ekran.
zdjęcie Autora

05 kwietnia 2016

psycho-kit.pl

Bajki o życiu po czterdziestce

Oryginalnie w blogu psycho-kit.pl, pt. „Konfesja pod lupą”, 4 kwietnia 2016. W Tarace za uprzejmą zgodą Autorki.

Wnętrze świątyni kaodaistów
Grafika, za psycho-kit.pl, z: www.slodownik.pl, Wnętrze świątyni kaodaistów

Zaznaczę od razu: nie jest celem tego tekstu podważanie czyjejś narracji. Bajki (nudne) o swoich sukcesach, rozwojach, zwłaszcza w stanie 40+, opowiadają sobie wszyscy, którzy tego szczęśliwego wieku dożyli. Ja czasem też. Z tego opowiadania (jakby w kościelnym języku powiedzieć: „świadectwa”), zaczerpniętego z Mętnego Lustra, wyłuskałam jednak kilka typowych dla pop-psychologii konstruktów. Sam artykuł jest przykładem modnej, ekshibicjonistycznej konfesji. Opiera się na mitach kulturowego, miłościwie nam panującego narcyzmu. Mnie kulturowy narcyzm/ekspresyjny indywidualizm osobiście mierzi, ale z drugiej strony: jest fascynującym, opisywalnym zjawiskiem i zdaję sobie sprawę z tego, że uczestnikom takiej narracji daje poczucie stabilności, sensu, uczestnictwa - jak niegdyś religia.

Warto jednak sobie uświadamiać, że jest to tylko opowieść i że możliwe są inne.

Kilka wątków z materii:


Mit braku wpływu czynników zewnętrznych

„Powodów do bycia szczęśliwą lub nieszczęśliwą upatruję w sobie, w swoim widzeniu i interpretowaniu świata, a nie w czynnikach zewnętrznych.”

Współczesna narracja ignoruje istnienie opresji zewnętrznej. Może dlatego, że owa opresja nie jest namacalna. Czymże są „prawa rynku”, „bank”, „bezrobocie”, „terroryzm”, „wojna hybrydowa”, „państwo”? Kogo uderzyć? Niemodne jest więc pisanie o buncie zewnętrznym, zresztą już dawno urynkowionym czy upolitycznionym... Opresja z zewnątrz zmienia się na wewnętrzną: naszym wrogiem stały się „demony wewnętrzne”, „brak rozwoju”, „swoje (w domyśle – błędne) interpretacje”. Samo-opresja pięknie współbrzmi z procesami auto-ekspresji. Im więcej „demonów wewnętrznych”, tym więcej bohaterstwa w „pracy nad sobą” i tym większa koncentracja jednostki na sobie. No, i tym bardziej jest o czym pisać.

„Nie w czynnikach zewnętrznych” to mantra współczesności i niewielu ośmieli się powiedzieć inaczej. Może przez tę mantrę nie jesteśmy w stanie skonfrontować się z otaczającą rzeczywistością? Z bezsensem, z zanikiem sacrum, z bezrobociem, z agresją, z zaczynającą się właśnie wojną, z bezczelnością politykierów, z manipulacją mediów, z poprawnością polityczną, z niszczeniem Ziemi, z procesami akulturacji i masowym światowym przesiedlaniem taniej siły roboczej... Tytani próbują rozwiązać lokalnie globalne problemy – co oczywiście jest skazane na porażkę – lub też zamknąć się przed cierpieniem „w swoim widzeniu”. „Swoje widzenie” wypiera istnienie „rzeczywistości uzgodnionej”, intersubiektywnie komunikowalnej i przeżywanej, a co za tym idzie: wspólnego działania i protestu. Żyjemy w indywidualnych i grupowych narracjach, w wielkiej wieży Babel, skłóceni między sobą, nadający inne znaczenia słowom. System umacnia ten stan kłamstwem: „poczucie szczęścia jest kwestią twojego spojrzenia”. Daje też technologiczną możliwość odseparowania się od innych narracji, z których część zostaje napiętnowana i usuwana dla podtrzymania iluzji pięknego świata (hejt). Uważam, że taki mit czyni nas de facto bezbronnymi wobec świata. I budzi – w złej a niezawinionej sytuacji ekonomicznej, rodzinnej, społecznej czy też w depresji – samotnie przeżywane poczucie winy za „błędne widzenie i interpretację".


Mit wszechmocy

„Co się może wydarzyć po czterdziestce? Wszystko, co tylko chcesz.”

Ech, jakie to typowe, do wyrzygania... „Możesz wszystko, możesz być kim chcesz, chcieć to móc, los we własnych rękach”... Nie ma przypadku, nie ma Losu, nie ma ograniczeń, nie ma Ojca. To – obstawiam - stuprocentowa wygrana konkursu na gównoprawdę wszechdziejów. Po czterdziestce nie da się zrobić wielu rzeczy. Następuje zderzenie z rzeczywistością, z biologicznymi procesami wewnątrz i na zewnątrz. Czterdziestoletnie ciało nie pozwala na wydarzanie się wszystkiego, czego się chce. Wolno się regeneruje po urazach, protestuje bólem na fizyczne przeciążenie. Nie da się już urodzić i wychować dziecka bez „pokoleniowej dziury”. Dostrzega się powolność życiowych procesów, nauki, wzrastania. Trzeba skonfrontować się z wypaleniem, z odchodzeniem pasji, z wewnętrznym dystansem. Z oczywistym faktem, że świat – ten aktywny, młody, dynamiczny – wypycha na zewnątrz, na margines. Drzewa, jakie sadzę, być może nie będą owocować za mojego życia, ba! możliwe, że zobaczę ich umieranie na mrozie, zniszczenie pod racicą dzika czy zębami zająca. Wolno tworzy się gleba (1 cm próchnicznej ziemi w lesie tworzy się ponoć 100 lat). Lipa, jaką zasadziłam, nie będzie – za 20 lat - wyższa niż 3-4 metry (jak dobrze pójdzie). Nie zobaczę już majestatycznego, dumnego drzewa. A bardzo bym tego chciała.

Mit nauki o sobie

„Dostałam się do Szkoły Trenerów w Pracowni Psychologicznej Elżbiety Sołtys w Krakowie. Zdobyłam wiedzę, jak to jest pracować z osobami dorosłymi [...]. Ale nauczyłam się też wiele o sobie”. „Rok temu podjęłam się wysiłku (bo jest to wysiłek, nie ukrywam) kształcenia się przez kolejne cztery lata w zawodzie psychoterapeuty.”

Życiowym zadaniem współczesnej jednostki jest „stworzenie siebie”, wybór siebie w drodze do „autentycznego Ja” (cokolwiek by to nie było). To „autentyczne Ja” musi zostać odkryte pracą, wysiłkiem, nauką: twierdzi się bowiem – o paradoksie! – że jest w jednostce utajnione, niedostępne. Odtajnianiu służą określone techniki, które podsuwa rynek. Rynek obsługuje „rozwój” podobnie jak wybrany styl życia. Co ważne: psychobiznes nie jest jedynie rynkową ofertą dla „pacjenta zewnętrznego”. Jest w swoim trzonie ofertą dla przyszłych usługodawców. Psychobiznesmeni sprzedają swoje memy przyszłym psychobiznesmenom, tak by ci mogli utrzymać się z „odkrywania Ja” innych osób. Warunkiem wejścia do rajskiej pracy bez odpowiedzialności (brak ustawy o zawodzie!) jest przyjęcie określonej narracji, języka, schematów i nadzoru. Co znów - o paradoksie! - może być sprzeczne z „autentycznym Ja” przyszłego trenera czy terapeuty... Być może właśnie dlatego ten fragment rynku usług jest tak skostniały: od kilkunastu lat tkwi w tej samej niepodważalnej (bo sekciarskiej?) bajce. Z samego artykułu przebijają co rusz zajawki pop-psychologii (rozwój, siebie, więzi, samoświadomość, zmiana... ble, ble), więc ta narracja jest już w przypadku tej grzecznej uczennicy wyćwiczona. Terapeutą zostaje bowiem ten, kto nie podważa krytycznie terapeutycznej opowieści.


Mit wewnętrznego poczucia bezpieczeństwa

„Ale ponieważ żyjemy też w czasie nieustających zmian, bezpieczeństwo musimy odnaleźć w sobie, nie na zewnątrz. I tego właśnie nauczyła mnie czterdziestka!”

Nie, tego nie uczy „czterdziestka”, ale medialny i kulturowy nakaz narcystycznej autokreacji. Króluje przecież (patrz wyżej) przekaz: „jesteś odpowiedzialny za swoje życie” – w tym za własne poczucie bezpieczeństwa, własne poczucie stabilności. Życie jest auto-projektem, w którym racjonalnie próbuje się zarządzać ryzykiem. Ryzyko nie jest jednak namacalne, tak jak nie ma żadnych namacalnych winnych eksploatacji zewnętrznej. Bezpieczeństwo sprowadza się więc do „poczucia”, „wewnętrznego”, co oznacza de facto „radź sobie sam!” „sam się obuduj!” (lub kup u psychobiznesmenów odpowiednią technikę). Co ciekawe, ten przekaz jest rozpowszechniany w świecie, gdzie legenda zewnętrznego bezpieczeństwa się kończy i zaczyna się trzecia wojna światowa. Czyż przez koncentrację na „wewnętrznym” nie stajemy się w zasadzie bezsilni w „zewnętrznym”?

Ja wartości „wewnętrznego” nie neguję, ale to nie może być jedyna narracja, bo istnieją uwarunkowania zewnętrzne i one mają wpływ. Swoją drogą: nie ma nic bardziej kruchego niż iluzja poczucia bezpieczeństwa. Przecież żyje się i umiera przez przypadek, o krok, „o włos od zbiegu okoliczności”, jak pisała Poetka. A to przeraża, prawda?


Mit konsumpcji i wyboru

„Żyjemy w kulturze materialnej, gdzie aby przetrwać, musimy „mieć”...
„Jestem dla siebie dobra, dbam o siebie, starając się nie tracić czasu na sprawy i ludzi odbierających mi energię."

Wielkim kłamstwem jest to, że „mieć” jest kwestią przetrwania. Konsumpcja jest w kulturze znakiem określonego lajfstajlu, manifestacją osiągniętego miejsca w społecznej hierarchii, ba! manifestacją stopnia osiągniętego uduchowienia/samoświadomości. Mieć oznacza być. To „mieć” służy zaznaczeniu i utrzymaniu rangi w porządku dziobania. Jest znakiem autoekspresji i konkurencji (każdy chce się wyróżnić, w ten sposób nie wyróżnia się nikt...) To inni określają, co jest wartością i co „trzeba mieć”, by zaistnieć w społecznej wymianie. Czy cool jest warsztat „świadomych związków”, lekcje produkcji serów czy najnowszy gadżet... Nad-konsumpcja wynika przecież nie z dowolnego wyboru, ale narzuconego przez kulturę modelu życia. Gdzie tu miejsce na jakieś „przetrwanie”?

Co więcej, konsumpcja idei, usług i rzeczy stała się współcześnie sztuką, zaznaczoną zwłaszcza w miejskiej klasie średniej (a w cytowanym artykule mamy taki przypadek). Wyrafinowanie gustu, smak, marka, narracja, prawo/możliwość wyboru określa miejsce w społecznej hierarchii. Wartością jest wolny czas (na co go poświęcić?). Wypowiedź powyżej jest autorstwa świadomej konsumentki, która wie, że modnym wyborem (czytaj: skoncentrowanym na narcystycznym „budowaniu Ja” dzięki rynkowi usług psycho) tworzy się swój (ochronny, indywidualny) styl życia i zaznacza społeczny status. Świadomość konsumpcji nie jest jednak przywilejem osób po czterdziestce. Jesteśmy wszyscy skazani na konsumpcję, nawet na konsumpcję buntu.


Mit troski o siebie

„U mnie to, co się pojawiło, było konsekwencją zmiany myślenia, zmiany podejścia do świata i siebie, pragnienia bycia przy sobie i bycia dla siebie – w dobrze rozumianej trosce o siebie.”

„Bycie przy sobie” ma jednak ciemną stronę. Po tej ciemnej stronie czai się bezradność, dziurawy płaszcz niepowodzeń, niemożliwych do zabliźnienia ran. „Blisko siebie” jest pustka i tęsknota, jakże niewygodne. Oznacza również zakończenie etapu chłonności, elastyczności, otwarcia na to, co nie jest oswojonym schematem.


Jestem daleka od poprawności politycznej,

choć niewątpliwie subiektywna. Dodam od siebie:

czterdziestka to etap głębokiego kryzysu. Początku starczej (czy gorzkiej?) mądrości. Chaosu – bo okazuje się, że krzątanina i zakorzenienie trzydziestki w świecie są czystą iluzją, którą podważy przypadek. Tak naprawdę, w tym wieku nie ma się nic światu do zaoferowania – przychodzi bowiem zrozumienie, że świat płynie swoją drogą, każdy musi uczyć się na swoich błędach i nikt przecież nie słucha starszych. Nigdy – jako dwudziestka, trzydziestka - nikogo się nie słuchałam, a już z pewnością nie „dobrych rad”, „świadectw” i „doświadczenia starszych”.

Napiszę serio: zazdroszczę Autorce potężnego, zakupionego, wgranego przez psychobiznes pancerza banałów i iluzji. Tak samo jak zazdroszczę wierzącym, że wiedza, dysonans ani świat wyjący z bólu (jakby się dobrze wsłuchać) nie są w stanie zedrzeć z nich zbroi „prawd oczywistych” czy wizji „Bożego miłosierdzia”. Ale napiszę to, co jest starannie w temacie zamiecione pod dywan (sous-jacent): czterdzieści plus to czas otwarcia się na śmierć, umieranie. Na niespełnienie; na to, co się nie wydarzyło i wydarzyć już nie może. Na bezmiłość, na nagłe lub powolne odejście bliskich; na egzystencjalny ból, którego nie da się przesłonić „bezmyślnym uśmiechem podlotka”, banałem „pogody ducha” ani płytkim samozadowoleniem. To etap godzenia się z odchodzeniem stąd. Ciało i duch przygotowują się już do śmierci – niezależnie od woli. Już nie ma czasu. Można temu próbować zaprzeczyć „dynamicznym stylem życia”, „fejmem”, kolejnym związkiem czy „iluzjami bycia potrzebnym”, ale Śmierć jest tuż, jest już realna – i pewnie stąd to zaprzeczanie czy uderzenie w stronę wybiórczej konsumpcji idei i usług. Czy w takie buddyjskie ćwiczenia. Śmierć, umieranie, rozkład wypchnęliśmy ze zbiorowej narracji, stąd zapewne takie pokrętne, egocentryczne i radosne świergotanie o osiągnięciu „życiowej pewności”. Nie wypada przecież napisać w środku obowiązującego mitu nieskończonego rozwoju, zdrowia, młodości i sprawności, że oto zaczyna się wyboista, niewątpliwie pewna, acz niekontrolowalna droga ku Niczemu.

O paradoksie: droga cholernie indywidualna.


* PS. BTW, czy w ogóle da się napisać coś o sobie, nie wchodząc w koleiny obowiązującego dyskursu? Czy do tego trzeba geniuszu, czytaj: zerwania z kanonami, zburzenia świata? Na ile jesteśmy indywidualnościami, a na ile nosicielami memów? No i zaczynam rozumieć, dlaczego książki pop-psychologiczne są tak gównianie powtarzalne – nie wychodzą poza obowiązującą kulturę indywidualizmu i mają być jedynie dowodem czyjeś wymęczonej „pewności siebie”. To, moim zdaniem, mało i to widać. I - obawiam się - nie będzie już drugiej Osieckiej. Ani opisu „sytuacji podmiotu lirycznego” z tekstu „Szpetni Czterdziestoletni”, z którym akurat dusza moja się (nerwowo) utożsamia. Tu w wykonaniu Magdy Umer:


Cytaty

pewnie rozpoznane, ale dla porządku napiszę:
Wisława Szymborska „Wszelki wypadek”
Jeremi Przybora „Ciepła wdówka na zimę”

Zajawki z artykułu: zwierciadlo.pl/psychologia/zycie-zaczyna-sie-po-czterdziestce


Inspiracje

Małgorzata Jacyno Kultura indywidualizmu PWN 2007

Korekta przez: Radek Ziemic (2016-04-05)


komentarze

[foto]

1. Bardzo mądry artykuł! • autor: Katarzyna Urbanowicz2016-04-05 10:40:33

Bardzo mądrze powiedziane, doskonała argumentacja i przejrzystość stylu. Takiego artykułu od dawna mi brakowało! Wielkie uznanie dla Autorki!
[foto]

2. U mnie za to stereotypowo... • autor: Wojciech Jóźwiak2016-04-05 11:25:25

Co mam powiedzieć, jeśli sam jestem żywą ilustracją tego stereotypu, z którym Autorka walczy, że "życie zaczyna się po czterdziestce"? Bo przed 40-tką właściwie nic nie zdziałałem. Jako astrolog zacząłem publikować mając 41, na szamanizm nawróciłem się mając 44, wydaję Tarakę od 47, piszę programy w php od 58.
[foto]

3. Mężczyźni mają inaczej • autor: Katarzyna Urbanowicz2016-04-05 12:03:59

Wojtku - Po pierwsze: mężczyźni mają inaczej niż kobiety, po drugie jeśli chodzi o formę fizyczną to istotnie po 40-tce już nie jest to, co przedtem (zazwyczaj). Co do formy intelektualnej to całkiem odmienna sprawa (ja wykiełkowałam też po 40-tce), ale i wówczas bazujemy na tym, czym zainteresowaliśmy się wcześniej (choć niekoniecznie zawodowo). Takich rzeczy całkiem nowych (jako większość) już raczej nie uprawiamy z sukcesami inaczej niż hobby. Co do treści artykułu, ja bym jednak ten czas przesunęła na 55 lat dla kobiet, Co do mężczyzn, chyba trochę później przychodzi wiedza, że nie można cacząć całkiem wszystkiego od nowa (chyba że się musi).
[foto]

4. Jednak przed 40-tką • autor: Wojciech Jóźwiak2016-04-05 12:26:38

Właściwie, Kasiu, masz rację. Okres moich głównych lektur, wglądów i odkryć astrologicznych i tarotowych, czyli tego, co potem i aż do tej pory z sukcesem sprzedaję, to były lata 34-35. Ale w sensie życiowo-materialnym to był dół.

Druga rzecz taka, że lata "po trzydziestce" spędziłem w zamrażarce stanu wojennego. Być może w normalnym kraju miałbym wcześniej jakieś społeczne wyjścia na zewnątrz.
[foto]

5. Masz rację Wojtku! • autor: Katarzyna Urbanowicz2016-04-05 12:35:16

Ja też siedziałam w tej zamrażarce, zwłaszcza że jako kobieta odpowiedzialna byłam za realizację kartek, kolejki, podtrzymywanie na duchu moich mężczyzn, przed którymi zamknęły się różne drogi. To oczywiście zaburza nasze osobiste biografie i czyni je odrębnymi niż zaproponowany wzorzec.
[foto]

6. Pomijam to, co... • autor: Przemysław Kapałka2016-04-05 13:22:14

Pomijam to, co wzbudza moje wątpliwości, piszę o tym, co ich nie wzbudza.
Przecież żyje się i umiera przez przypadek, o krok, „o włos od zbiegu okoliczności”, jak pisała Poetka. A to przeraża, prawda?
Nieprawda. Mnie to wcale nie przeraża. Tym bardziej, że przypadków nie ma, i takie rzeczy jak ta poetka może pisać (i cytować) tylko osoba mało świadoma.Tak naprawdę, w tym wieku nie ma się nic światu do zaoferowania ???? Skąd to stwierdzenie? Ja właśnie w tym wieku coś zacząłem oferować i chyba z czasem będę miał coraz więcej. 
przychodzi bowiem zrozumienie, że świat płynie swoją drogą, każdy musi uczyć się na swoich błędach i nikt przecież nie słucha starszych.
Co nie znaczy, że nie mam nic do zaoferowania. A ja starszych czasem słuchałem. Tyle, że nie tych, którzy uważali się za mądrych, tylko którzy rzeczywiście mieli coś ciekawego do powiedzenia, a nie tylko slogany w rodzaju "ja znam życie". I widzę, że młodzi mnie też czasami słuchają, nie zawsze, ale na tyle często, że to uogólnienie jest bezzasadne.
czterdzieści plus to czas otwarcia się na śmierć, umieranie. 
Następny slogan. To czas włączenia śmierci do swojej świadomości, ale do umierania jest stąd jeszcze daleko. Chyba, że ktoś rzeczywiście mentalnie umiera.
Na niespełnienie; na to, co się nie wydarzyło i wydarzyć już nie może. Na bezmiłość, na nagłe lub powolne odejście bliskich; na egzystencjalny ból,
Coś się nie wydarzyło, wiele się jeszcze wydarzyć może. Pożegnać się z marzeniami bezsensownymi i zastąpić je mającymi sens. Kto tego nie potrafi, ten może wypisywać banały o przemijaniu. 
Następnych bzdetów nie chce już mi się komentować. Walcząc z komunałami autorka daje w zamian inne komunały.
@Wojtek: Wygląda na to, że ze mną będzie podobnie :) Z tą różnicą, że siedziałem w innej zamrażarce.

7. świadomość, że lepiej już było • autor: Jerzy Pomianowski2016-04-05 15:32:20

Zgadzam się całkowicie z tym co napisała Autorka, zwłaszcza o spryciarzach uczących by winy zawsze szukać u siebie. Tresowanie nigdy się nie buntującej,  lecz za to mobilnej siły roboczej.
Ten przełomowy wiek, owa "czterdziestka" może wystąpić później. Po 50, 60 roku życia.
Im później tym oczywiście lepiej.
Moment jest łatwo wyczuwalny. Nagle zdajemy sobie sprawę że już nigdy nie będzie nam lepiej. Może być jakiś czas tak samo, ale lepiej już nie. Co gorsza to nie jest subiektywne odczucie, ale fakt.
Newton stracił zdolność do działalności intelektualnej w 50 roku życia, podobnie Faraday. Na szczęście obaj byli geniuszami, i wcześnie zaczęli.
[foto]

8. Lepiej już było? • autor: Przemysław Kapałka2016-04-05 19:06:03

A ja coraz bardziej dochodzę do wniosku, że takie myślenie to pułapka. To prawda, że z wiekiem tracimy możliwości. Ale - paradoksalnie - to nam daje okazję do innego spojrzenia na siebie, na to co robimy, na całe swoje życie. Spojrzenia, na które w wielu przypadkach byśmy się nie zdobyli gdyby nie to, że sytuacja nas do tego zmusza. Dziś już nie mogę robić tylu rzeczy, co kiedyś. Za to podchodzę do wszystkiego z większym spokojem i - powiedziałbym - z większą głębią. Pamiętam, jak kiedyś, podczas kolejnej wędrówki, stwierdziłem, że już nie muszę lecieć do przodu tak, jak dawniej, mogę iść spokojniej i za to uważniej się przyglądać temu, co mam wokół siebie. Pamiętam, jakim przełomowym odkryciem to dla mnie było. Podobnie jest z wieloma rzeczami. Gdybym zrobił sobie rachunek zysków  i strat z tytułu tego, że mam już znacznie mniejsze możliwości niż dawniej, to naprawdę nie wiem, jak by wypadł.
[foto]

9. Utrata możliwości • autor: Katarzyna Urbanowicz2016-04-05 19:16:37

No właśnie: jedno tracimy, inne zyskujemy. Czy zawsze zyskujemy to, co chcemy, czy tylko musimy się pogodzić ze stratą i pocieszać zyskiem? Na przykład ja - zyskuję doświadczenie, ale tracę fizyczne siły, zdolność chodzenia; intelekt też złośliwie czasem się zawiesza i muszę przez Google poszukać brakującego słowa. Mam więc kule, mogę sprawić sobie wózek inwalidzki, lepszy komputer, nie muszę iść w kolejkę, żeby zapłacić comiesięczne opłaty, tylko mogę skorzystać ze strony banku - ale czy to wynagrodzi mi utratę zdolności tańczenia, swobodnego spacerowania, poruszania się bez myślenia o tym, że za chwilę muszę wstać, więc trzeba się do tego przygotować? Nie mówcie mi, że nic się w człowieku nie zmienia! I że ciało i umysł nie szykuje się na odejście. A jak ja kiedyś uwielbiałam tańczyć!

10. nieosiągalność długiej, szczęśliwej starości • autor: Jerzy Pomianowski2016-04-05 19:52:29

Spadek wydolności fizycznej nie jest aż tak dołujący zwłaszcza gdy przebiega wolno. Jednak w pewnym momencie człowiek całkiem zgodnie ze stanem faktycznym dostrzega że już na pewno nie zdąży dorobić się pieniędzy potrzebnych na starość, nie awansuje wyżej (a raczej wyleci z roboty), że nauka całkiem nowych rzeczy idzie mu z dziwnym trudem. Istotna jest obiektywność tych spostrzeżeń, np potwierdzenie ich przez otoczenie.
Można ten nieprzyjemny stan świadomości osiągnąć dopiero w sędziwym wieku, albo go nie dożyć, umierając przed umowną "czterdziestką".

11. dziękuję za komentarze do mojego tekstu • autor: Nierozpoznany#93472016-04-06 09:05:13

@ Jerzy Pomianowski

Bardzo dziękuję - "Nagle zdajemy sobie sprawę że już nigdy nie będzie nam lepiej" to jest clou mojego artykułu i to napisane lepiej. To "nigdy nie będzie lepiej" jest do przemyślenia i "przerobienia", ale namacalne już. Można się wywinąć, zająć czymś innym co daje "napęd", ale fakt pozostaje faktem nawet jeśli to tylko odczucie. Układa nam się inna narracja wokół "nigdy nie będzie lepiej".

@Katarzyna Urbanowicz

"Czy zawsze zyskujemy to, co chcemy, czy tylko musimy się pogodzić ze stratą i pocieszać zyskiem?" To jest bardzo dobre, mądre i uczciwe pytanie. Uważam że to drugie. I że w ogóle jest kwestią mądrości umiejętność pocieszenia się tym, co jest dostępne. Neoliberalne wizje "możesz mieć co tylko chcesz, "nieograniczony rozwój" uważam za kulturowe kłamstwo. I dziękuję za miłą ocenę

@ Przemysław Kapałka

Ja mimo wszystko odniosę się do tego co Pan napisał, choć pewnie przeczyta ktoś inny i Pan nie będzie już komentować "tych banałów". Przyszło mi bowiem na myśl, że Pana komentarz jest kwestią silnej wiary. Że jak to wiara - jest poza wiedzą, poza dyskusją oprócz tej z innym wierzącym i może być tak silnym samooszustwem, że tego z wewnątrz już się nie dostrzega. Jeśli ktoś ma narrację typu "nie ma przypadków", "zawsze jest okazja do rozwoju"  i powtarza na siłę wobec tragedii "nic się nie stało" to ok, ale dla mnie ważne, żeby zdawać sobie sprawę z tego, że jest to narracja, metalowa opaska spajająca chaos świata i łagodząca lęk, rodzaj ucieczki. I nie jest to indywidualna opowieść a grupowa, uwarunkowana politycznie, społecznie i kulturowo. Być może podszyta powszechnym strachem . I jeszcze jedno pytanie na marginesie: na ile swoją własną opowieść układamy wg panujących nam schematów kulturowych/systemu wartości i czy jest szansa, żeby wyrazić się inaczej, poza kulturą. Na ile robią to geniusze, twórcy nowych prądów.

[foto]

12. Na koniec • autor: Przemysław Kapałka2016-04-12 19:28:06

No cóż, jeśli ktoś tu układa swoją opowieść według panujących schematów, to chyba nie ja. Schematy są takie, że im starzej, tym gorzej, tylko młodość ma wartość a mniej więcej od czterdziestki jest już tylko gorzej. Kto tak twierdzi? Paru z nas właśnie się takim schematom przeciwstawia, wbrew tego, co autorka próbuje nam zaprogramować.


13. @Przemysław Kapalka • autor: Nierozpoznany#87012016-04-12 21:01:18

W pełni popieram Pana podejście. A tutaj dla tych co nie wierzą, że można.https://www.youtube.com/watch?v=5z9ofdEu08s

Zaloguj się - aby napisać komentarz   Rejestracja - jeśli nie masz konta w Tarace

x

Szybki przegląd Taraki

[X] Logowanie:

- e-mail jako login
- hasło
Zaloguj
Pomiń   Zapomniałem/am hasła!

Zapisz się (załóż konto w Tarace)