Przejdź do Taraki mobilnej! - masz wąski ekran.
zdjęcie Autora

06 marca 2005

Andrzej Pankalla

Drogowskazy w psycho-kulturowej wędrówce
Metoda reaktualizacji mitu personalnego Sama Kenna

Metoda proponowana tutaj została stworzona w oparciu o książkę "Your Mythic Journey. Finding Meaning In Your Life Through Writing and Storytelling", Sam Kenn, Anne Halley-Fox, Jeremy P. Tarcher, New York, 1973. Tekst ma charakter warsztatowego przewodnika, wprowadza jednocześnie w koncepcję mitu personalnego Sama Keena rozwijaną w kolejnych książkach autora.
Tłumaczenie - Andrzej Pankalla i Ewa Piaskowska, adaptacja, redakcja, uzupełnienia - Andrzej Pankalla.

Proszę, wykonaj poniższe ćwiczenia, odpowiedz na poniższe pytania. Najlepiej w formie zabawy z kimś bliskim lub znajomym. W przypadku niektórych pytań potrzebnych będzie więcej osób. W niektórych przyda się kartka, długopis, kredki lub pisaki. Dobrze, jeśli możesz wykonać te ćwiczenia w spokojnym miejscu, wygodnej kanapie lub fotelu. Możesz rozłożyć ich wykonanie na kilka dni (Rekonesans) lub kilka tygodni (Wędrówka ekstremalna). Bardzo ważne jest, aby traktować je jak zaplanowaną wędrówkę, przejść w kolejności wytyczone punkty orientacyjne-Etapy, spokojnie i dokładnie przemierzyć szlak - wykonać ćwiczenia i odpowiedzieć sobie na Pytania. Ich dobór i kolejność nie jest przypadkowa, tworzą sensowną całość.

Ćwiczenia są wynikiem prawie 20-letniej praktyki warsztatowej S. Keena, prowadzonej w wielu krajach. Pochodzą z pracy badawczej nad wiedzą kultur tradycyjnych, jednego z najsłynniejszych mitoznawców - J. Campbella. Większość ćwiczeń ma postać fundamentalnych pytań powtarzających się w mitologiach świata. Odpowiedź na nie prowadzi do miejsc przejawiania się mitów(miejsc wrażliwych mitycznie), działa rozwojowo, adaptacyjnie, czasem terapeutycznie.

Najlepiej, jeśli wykonasz, w kolejności: Rozgrzewkę, Rekonesans i Wędrówkę ekstremalną, Odpoczynek, ale możesz zrobić na początek tylko Rekonesans. Jak w każdej wędrówce, możesz być zmęczony, zaskoczony, zniechęcony, rozczarowany. Strategia pokonywania trudności, preferowana taktyka zależy od Ciebie. Ważne, abyś pamiętał o zabawie.

Wyniki mogą Cię zaskoczyć. Bądź uważny, wiele z nich może zmienić Twoje życie.


Rozgrzewka


Usiądź wygodnie, jeśli chcesz przymknij oczy i wyobraź sobie las.

Zwróć uwagę, jaki jest, co czujesz, gdy patrzysz teraz na niego. Poświęć kilka chwil na jego obserwację i swoje wrażenia.

A teraz zbliżasz się do niego w wyobraźni i wchodzisz do lasu. Rozejrzyj się wkoło, posłuchaj dźwięków, poczuj charakterystyczne zapachy. Zauważasz, iż w lesie jest ścieżka, a Ty na nią wchodzisz i zaczynasz nią podążać. Idziesz teraz tą ścieżką w wybranym przez Ciebie kierunku. Na drodze napotykasz zwalone drzewo, oglądasz je i wybierasz sposób pokonania tej przeszkody lub zastanawiasz się, co zrobić.

Idziesz dalej i przy drodze zauważasz w trawie filiżankę. Zwróć uwagę na jej kształt, kolor i miejsce, w którym leży. Co robisz z nią?

Idziesz dalej, ścieżka wije się, lekko schodzi w dół. Dochodzisz do brzegu rzeki. Słyszysz jej dźwięk, widzisz jak płynie. Co robisz?

Idziesz dalej, las rzednie, robi się jaśniej, wychodzisz z lasu i widzisz..., słyszysz..., czujesz... .


Stop! Dalej czytać dopiero po wykonaniu powyższego ćwiczenia.


Legenda:

Teraz zwróć uwagę na to, co widziałeś i co robiłeś w trakcie poprzednie zabawy

A gdyby przyjąć, że las to Twoje rozumienie świata i życia, zwalone drzewo symbolizuje problemy, a jego przejście charakterystyczny dla Ciebie sposób ich pokonywania (lub nie)? Jaki jest Twój las, jak się czujesz w swoim lesie-życiu? W jaki sposób radzisz sobie z problemami?

A gdyby założyć, że filiżanka, to nowe, niespotykane sytuacje, które mogą ci się przydarzyć, a sposób obchodzenia z nią jest charakterystycznym dla Ciebie typem reakcji na nowość, niespodziankę (np. pieniądze). Jak reagujesz na nowości, na coś, czego się nie spodziewasz?

A jeżeli rzeka to nieświadome instynkty w Tobie, to coś, co czasem ukrywasz przed innymi i sobą samym A to, jak na nią zareagowałeś, symbolizuje Twój stosunek, na przykład do seksu? Co robisz, zatem, gdy masz do czynienia z tabu, tajemnicą, czymś większym, niezależnym do końca od Ciebie?

A gdyby zabawić się, że to, co zobaczyłeś po wyjściu z lasu, to Twoja przyszłość i/lub otoczenia Twego indywidualnego świata. Co Cię czeka i/lub co Cię otacza?


I Rekonesans

  • Kim jesteś?

Przedstaw się ("Jestem..."), używając pojedynczego słowa lub krótkiego wyrażenia, które najbardziej dokładnie Cię charakteryzuje. Spróbuj zrobić to 10 razy, uzupełniając zdanie różnymi dopełnieniami, które Cię opisują, takimi jak: "Jestem ojcem", "Jestem hiphopowcem", "Jestem wielbicielem braci Marx".

Następnie zapisz swoich 10 dopełnień i pomyśl, co wybrałeś, aby opowiedzieć o sobie i czego nie wybrałeś. Jak wiele z twoich opisów dotyczy twojej pracy, twojego życia domowego, twojej płci, twojej rasy, religii czy narodowości, twoich pasji, twoich własności? By odkryć, jak ważne są poszczególne predykaty dla twego poczucia "ja", następnym razem, kiedy będziesz się przedstawiał, zmień jeden punkt, po prostu wymyśl coś. Zrób z siebie mężatkę zamiast panny, hydraulika zamiast bankowca, liberała zamiast konserwatysty.

  • Jakie niewidoczne mity kulturowe Cię prowadzą?

Jednym z najprostszych sposobów, by odkryć niektóre z kulturowych mitów w Twoim życiu, jest zabawa w antropologów. Zbierz dwóch lub trzech przyjaciół, kobiety i mężczyzn. Opróżnijcie swoje kieszenie, portfele i torebki i wyłóżcie wszystko na stół. Teraz wyobraźcie sobie, że jesteście antropologami albo gośćmi z Marsa, którzy próbują ustalić mity i przekonania tych dziwnych ludzi, którzy nazywają siebie "Polakami". Oczywiście każda osoba nosi ze sobą wiele przedmiotów: pieniądze, karty kredytowe, komórki, pastylki miętowe, lekarstwa, klucze. Niektóre przedmioty mają raczej znaczenie symboliczne, inne - praktyczne. Co możecie wywnioskować o stylu życia tubylców, ich wartościach, psychice, ich mitach na podstawie tych przenośnych przedmiotów? Klucze, na przykład, mogą powiedzieć Wam coś ważnego o zaufaniu, prywatności, uczciwości. Czy Ci ludzie identyfikują się z "sektą Visy" czy z "klanem Ery"?

  • Co jest Twoim mitem personalnym?

Zrób krok głęboko w swoją personalną mitologię poprzez streszczenie swojej życiowej historii. Naszkicuj swoją autobiografię. Jak podzielisz czas i wydarzenia Twojego życia? Jakie są rytuały i tematy rozdziałów? Kto Cię kształtował i wpływał na Ciebie? Wyobraź sobie, że Twoja historia ma być opublikowana i zilustrowanych zostanie pięć osiowych wydarzeń. Które sceny byś udramatyzował? Jaki jest tytuł Twojej historii życiowej?

  • Skąd przyszedłeś?

Postać i tło są figurą i gruntem Twojej opowieści. Aby Cię zrozumieć, musimy znać twoje pochodzenie. Jako jednostka wyłoniłeś się powoli z kontekstu, jak wyspa koralowa z morza. Jakie jest tło Twojej opowieści? Weź dużą kartkę papieru i narysuj plan domu, w którym mieszkałeś, zanim skończyłeś 10 lat. Naszkicuj meble i krajobraz wokół domu. Zabierz swojego słuchacza na wycieczkę po środowisku, w którym rosłeś, opisując rzeczy jak pisarz. Jak to było mieszkać w tym domu? Jak w nim pachniały rzeczy? Jaka obsada postaci zamieszkiwała ten dom i jakie role grały one w Twoim rodzinnym teatrze? Jakie były zasady tego domu -10 przykazań rodzinnych? Jakie konflikty zakłócały atmosferę? Jak wiele dotyku, fizycznej intymności doświadczyłeś od swojej rodziny, braci, sióstr?

  • O czym zapomniałeś?

Kiedy narysujesz plan domu swego dzieciństwa, sprawdź które miejsca zostawiłeś puste. Czy są tam miejsca, pokoje do których nie możesz wejść w swojej pamięci? Aby odkryć dziury w swojej przeszłości, narysuj serię planów domów, tak daleko wstecz, jak tylko pamiętasz, i odnotuj puste miejsca. Co się w nich wydarzyło? Czasem można zaprosić siebie do snu o wydarzeniach, które kiedyś wypełniały to, co teraz jest próżnią w pamięci. Innym sposobem, by przypomnieć sobie zgubioną historię, jest narysowanie linii reprezentującej Twoje życie i znaczenie ważnych wydarzeń rok po roku. Jakie okresy Twego życia są bogate albo ubogie we wspomnienia? Zapytaj swoich bliskich, co wydarzyło się w latach, których nie pamiętasz. Każdy drobiazg, który sobie przypomnisz pociągnie za sobą inne wspomnienia i stopniowo będziesz w stanie naszkicować zarys lat.


  • Przeciwko czemu muszę walczyć? Kto jest moim wrogiem?

Możesz poznać swoją geografię moralnego i mitycznego krajobrazu poprzez narysowanie jej. Zacznij ze swoją osobistą mapą piekła, nowoczesnego ekwiwalentu dantejskiego Inferno. Wyznacz na swojej mapie miejsca i kary dla wszystkich swoich wrogów: ludzi, którzy Cię zdradzili, łotrów i łotrzyków, prawdziwych i literackich, złych mężczyzn i kobiet, dla całych organizacji, którymi gardzisz. Kto ucieleśnia dla Ciebie takie grzechy, jak zachłanność, okrucieństwo, głupota i brutalność. Jakie kary powinny spotkać ludzi, którzy popełniają mniejsze grzechy?

  • Jaka jest natura dobra? Kim są bohaterki i bohaterowie? Co powinienem robić?

Stwórz mapę organizacji nieba, nowoczesny ekwiwalent dantejskiego Raju. Znajdź miejsca i nagrody dla wielkich i małych: świętych i bohaterów, dla mężczyzn i kobiet wyjątkowo litościwych, odważnych i kreatywnych; dla odkrywców nowych ścieżek, przewodników, uzdrowicieli, pomocników; mentorów, sprzymierzeńców, przyjaciół, kochanków, sąsiadów, wizjonerów, opiekunów, przywódców. Nadaj ludzkie twarze takim zaletom, jak: prawość, lojalność, delikatność, siła, mądrość i wdzięk. Upewnij się, że włączyłeś w to również ludzi dobrze sobie znanych, być może nawet siebie.

  • Co przyniesie przyszłość? Jakiego ideału, obietnicy czy potencjału powinniśmy szukać?

By zobaczyć swój personalny mit raju odzyskanego, swoją idealną przyszłość, usiądź wygodnie albo połóż się i zamknij oczy. Oddychaj głęboko i spokojnie, zrelaksuj się aż do granicy snu, wtedy przejrzyj swoje życie przed oczami swego umysłu. Co już zakończyłeś, a co jest nadal niedomknięte? Pozwól sobie poczuć pustkę, która zalega w Tobie, tęsknotę za wszystkim, czego jeszcze nie osiągnąłeś, i postaw sobie w myśli pytanie:" Co przydarzyło mi się do tej pory? Co musiałoby mi się przydarzyć w przyszłości, bym zbliżył się do śmierci z uczuciem, że moje życie jest spełnione?"

Pozwól biec wolno swoim fantazjom. Po chwili przerwij je, weź dużą kartkę papieru i narysuj idealne środowisko, w którym chciałbyś mieszkać za 10 lat. Gdzie mieszkasz? Kto mieszka z Tobą? W jakiej jesteście społeczności? Jakich masz przyjaciół, pracę, wypoczynek, jaką działalność twórczą? Co się dzieje w świecie polityk?

Jeśli już obejrzałeś swoją pożądaną przyszłość, możesz teraz rozważyć wprowadzenie jej w życie."




II Wędrówka ekstremalna


I JA TERAŹNIEJSZE - długa droga do tu i teraz


Etap 1

Ja publiczne - psychiczne terytorium potencjalnie otwarte dla wszystkich. Przez zmianę metafor, języka i wyobrażeń siebie możesz je wzbogacić, a tym samym rozszerzyć spektrum możliwości. U jego podstaw leży fundamentalna potrzeba ludzka - potrzeba akceptacji


Jednym ze sposobów na zidentyfikowanie swojego publicznego 'ja' jest zebranie słów, których najczęściej używasz opisując siebie innym. Historię Twojego oficjalnego, publicznego ja opowiada sposób, w jaki wypełniasz rubryki na formularzach ubezpieczeniowych i podatkowych (imię i nazwisko, wiek, płeć, miejsce urodzenia, stan cywilny, karalność, stan zdrowia, powiązania organizacyjne). Bardziej złożoną historię opowiadają słowa, jakich używasz, aby opisać siebie innym.

  • Sporządź listę dziesięciu słów lub wyrażeń, które najlepiej cię opisują.
    Jestem _______ . Mogą to być funkcje, uczucia, zadania, powiązania (bileter, przestraszony, przewodniczący szkoły, student, kompetentny, klaun).
  • Stój. Jeśli chcesz wykonać zadanie powyżej, zrób to zanim zaczniesz czytać dalej. Wiele Wskazówek przedstawia perspektywy, z których możesz się sobie uważnie przyglądać. Element zaskoczenia może doprowadzić do niewygodnych sytuacji, w których zauważysz to, co przed sobą ukrywałeś.
  • Zwróć uwagę, poprzez jakie słowa się scharakteryzowałeś, w jakiej kolejności występują? Jakich określeń nie ma, brakuje?
  • Teraz ułóż słowa i wyrażenia wg ważności.
  • A teraz zacznij je po jednym wykreślać, aż zostanie ci jedna, najważniejsza cecha.
  • Narysuj siebie, nagraj swój głos na magnetofon, nagraj siebie na video, zrób sobie zdjęcie. Popatrz zarówno posłuchaj siebie. Co myślisz, czujesz na temat tego człowieka? Jakie robi na Tobie (pierwsze) wrażenie? Czy polubiłbyś tę osobę? Za co tak, a za co nie? Co Cię widząc/słysząc tę osobę?

Jesteś zarówno podobny jak i niepodobny do innych. Tylko Ty możesz napisać swoją autobiografię-historię człowieka, takiego jak Ty. Jeśli duma zależy od poczucia niepowtarzalności, to skromność opiera się na świadomości naszego członkostwa w ludzkości.

  • W jaki sposób jesteś niepowtarzalny? Jakie cechy odróżniają cię od Twoich znajomych, twoich wrogów, od mas? Czy uważasz, że inni ludzie mają Cię za osobę niezwykłą? Dziwną? Przeciętną? Z charakterem? Indywidualistę? Niezauważalną? Wrogą? Zgadzasz się z nimi?
  • Gdybyś nagle został przeniesiony do obcej kultury, jakbyś się zidentyfikował i odróżnił od rodowitych mieszkańców.
  • Gdybyś miał jutro umrzeć to, jaka część historii Twojego życia mogłaby być zrekonstruowana na podstawie tego, co wiedzą o Tobie inni? Kto zna Ciebie najlepiej? Jaka część twojego istotnego 'ja' jest jawna, a jaka jest prywatna? Jak zostałbyś zapamiętany?

Etap 2

Ja intymne - prywatne mikroświaty doświadczane w samotności, nasze wyidealizowane i zdegradowane wyobrażenia siebie.


Czasami możesz pokonać wstyd lub przedłużyć przyjemność dzieląc się swoimi sekretami.

  • Którymi sekretami nigdy (lub rzadko) dzielisz się z kimkolwiek?
  • Którymi sekretami z ulgą byś się podzielił? Z kim? Czym by się stały, gdyby zostały powiedziane?
  • Które sekrety łatwiej wyjawić - te o wyidealizowanym 'ja' czy te o zdegradowanym?

Zdegradowane wyobrażenia własnego 'ja' obracają się wokół uczuć takich jak strach, słabość, złość i niepewność.

  • W fantazjach pozwól sobie być tak słabym, nieodpowiednim, pasywnym i ............. jak zawsze bałeś się być. Przypomnij sobie sytuacje, w których czułeś się mały i bezradny.
  • Wyobraź sobie, że jesteś potwornie zły. Opisz osoby, które byś ukarał, torturował lub zabił, przedmioty, które byś zniszczył.
  • Gdybyś stracił rozum, hamujące Cię siły, jaką formę przybrałoby twoje szaleństwo?

Wyidealizowane wyobrażenia własnego 'ja' zazwyczaj skupiają się wokół fantazji o miłości, władzy, perfekcji, piękna, sławy, wiedzy i kreatywności.

  • Stwórz fantazję, w której stajesz się spełnieniem Twojego idealnego 'ja'. Jesteś silny, kochający, piękny i błyskotliwy, itp. Co robisz ze swoją władzą? Co daje ci najwięcej przyjemności?
  • Przedstaw sposób, w jaki odbijasz się pomiędzy wyidealizowanymi a zdegradowanymi wyobrażeniami i odczuciami na swój temat.

Etap 3

Nieznane ja - doświadczenia, uczucia tłumione i pojawiające się w snach, pomyłkach słownych, fantazjach. To nasz cień, który nie tylko musi być wrogiem.


Znane i nieznane są ze sobą w ciągłym dialogu. Spójrz na jedno a zobaczysz odbicie drugiego.

  • W poprzednich wskazówkach wypisałeś 10 słów i wyrażeń, które Cię opisują. Teraz sporządź listę dziesięciu cech, których nie posiadasz - cech charakteru, funkcji, uczuć, lub ról, które Tobie nie odpowiadają. Z jakimi cechami na pewno byś się nie zgodził, gdyby ktoś ci je przypisał (głupi, manipulujący, słabowity, homoseksualista, delikatny, introwertyk)?
  • Stój. Jeśli chcesz schwytać swoje nieznane 'ja' na wolności wykonaj powyższe zadanie zanim przejdziesz dalej.

Jedną z podstawowych zasad na zrozumienie podświadomości jest to, że negacja jest tak dobra jak afirmacja. To, czemu tak bardzo starasz się zaprzeczyć definiuje Cię tak samo jak to, co przyjmujesz. Jednym ze sposobów na zbadanie nieznanego ja jest odwrócenie wszystkiego do góry nogami. Załóż, że jesteś tym, czym nie jesteś i że nie jesteś tym, czym jesteś. Odwróć swoją historię.

  • Weź swoją listę obcych ci cech i stwórz przekonujące argumenty, aby udowodnić, że są to Twoje najmocniejsze cechy.
  • A teraz weź swoją wcześniejszą listę z dziesięcioma cechami, które posiadasz i wykaż, ze te cechy Cię nie charakteryzują. Najważniejsza i najmniej ważna cecha zostaną zamienione miejscami.

Kolejnym sposobem na podejście nieznanego 'ja' jest zobrazowanie tła psychologicznego (przekonań, wartości, kompleksów) Twoich rodziców. Obawy, zakazane możliwości i niewyobrażalne alternatywy jednego pokolenia przekazywane są bezsłownie następnemu pokoleniu. Ustne kazania nie są raczej częścią tego podłoża. Jeśli pamiętasz swoją mamę mówiącą: "Miła, ładna dziewczynka nie staje na głowie, gdy ma na sobie sukienkę," to nie jest to aspekt twojego nieznanego 'ja'. Wiadomości niewerbalne były przekazywane nieświadomie i zazwyczaj rodzice zaprzeczyliby, że je wysłali. Zapytaj swojego męskiego ojca czy uczył Cię, że kobiety są wrogami, których trzeba zdobyć i trzymać na dystans, a bardzo możliwe, że zaprzeczy. Zapytaj swoją matkę czy uczyła Cię, aby być zawsze niezadowolonym, a nie będzie wiedziała skąd wziąłeś/wzięłaś ten pomysł. Jednakże wiadomości te mogły być wysłane i odebrane, w czynach, jeśli nie w słowach.

  • Co przerażało twoich rodziców? Co sprawiało, że cię karcili?
  • Jakie tematy rozmów były zakazane? Skąd wiedziałeś, że były zakazane?
  • Jaki styl życia lub jakie zwyczaje były niedopuszczalne?
  • Jak sądzisz, czego twoja mama i twój ojciec nigdy nie zrobili?

Etap 4

Ja psycho-fizyczne - pełna integracja zawiera założenie o jedności ciała i umysłu (jedność ja), a nasz mikrokosmos jest odzwierciedleniem porządku w skali makro.

  • Weź dużą kartkę papieru i kredki i narysuj siebie w dowolny sposób. Może być symbolicznie lub dosłownie, w ubraniu lub nago, portret lub cała postać.
  • Stój. Jeśli chcesz udać się w tą podróż, wykonaj powyższe zadanie zanim zaczniesz czytać dalej.

Jesteś ciałem w danym czasie i miejscu. Sposób, w jaki doświadczasz swoje ciało odzwierciedla twoje poglądy na temat istnienia. Załóż, że kartka, na której narysowałeś siebie jest światem. Co twoje wyobrażenie ciała mówi ci o świecie?

  • Czy zapełniasz całość czy tylko część przestrzeni?
  • Jak realistyczne czy symboliczne jest Twoje przedstawienie siebie?
  • Czy twój zarys jest ostry, niewyraźny, przerywany, płynny?
  • Czy twoja sylwetka jest otwarta czy zamknięta?
  • Jakich części ciała brakuje? Które są nieproporcjonalne? Ukryte?
  • Czy jesteś ubrany czy nagi? Czy Twoje ciało ma być oglądane? Dotykane?
  • Jakie kolory przeważają?
  • Nadaj swojemu rysunkowi nazwę. Jakie mityczne postaci (baśń, film, telewizja, bajka) przypomina?

Nie jest łatwo mieć na uwadze wszystkie części ciała. Zazwyczaj jest różnica pomiędzy tym, co wydaje ci się, że czujesz a tym, co rzeczywiście odczuwasz. Stwórz mapę uczuć żywych i niemrawych obszarów Twego ciała. Połóż się w wygodnej pozycji i skup się na swoich palcach u nóg, kostkach i na wszystkich częściach, aż nie zwiedzisz całego swego ciała.

  • Gdzie jesteś spięty, ciepły, elektryzujący, ciężki, skurczony, zrelaksowany?
  • Gdy znajdziesz część ciała, która jest bez czucia lub boląca, zajrzyj do środka, postaraj się dowiedzieć dlaczego. Sprawdź, czy jest coś, co możesz zrobić aby ją rozluźnić lub polepszyć jej samopoczucie.

Etap 5

Ja obserwowane/jące - jesteśmy wzrokowcami, w oczach skrywa się dusza, lubimy obserwować i czujemy, że jesteśmy czasem obserwowani. Nadużywamy tego zmysłu kosztem pozostałych. Obecnie coraz bardzie patrzymy, niż działamy (TV, komputer).


Oczy mogą wiele zrobić. Mogą być twarde lub miękkie, skupione lub rozkojarzone, wpatrujące się lub pieszczące, przygaszone lub błyszczące, rzucające się lub otwarte. Zmień oko, które widzi a zmienisz świat, który jest widziany. Jaki jest związek pomiędzy twoimi odczuciami w stosunku do świata, a sposobem, w jaki używasz swoich oczu?

  • Otwieraj i zamykaj oczy przez kilka minut. Za każdym razem, gdy je zamykasz zaciśnij je i ściśnij mięśnie oka. Gdy otwierasz oczy, rozluźnij się. Kontynuuj aż poczujesz, że to, co widzisz zamazuje się i robi się miękkie. Zauważ jak powiększa się Twoje widzenie peryferyjne wraz z wzrostem ostrości. Co dzieje się z Twoimi pozostałymi zmysłami, gdy patrzysz na świat miękkim spojrzeniem?
  • Gdy jesteś w miejscu publicznym obserwuj oczy. Zauważ historie opowiadane przez wyzywające i ukradkowe spojrzenia czy pełną koncentrację. Zauważ, na czym czyjeś oczy się skupiają, a na czym nie. Gdzie publiczne oczy nie mogą się zatrzymywać? (Spróbuj wpatrywać się w czyjeś danie w restauracji lub nogi na przystanku!)

Zidentyfikowanie oczu, które wyobrażasz sobie, że Cię czasem obserwują i oceniają jest jednym ze sposobów na wyjście poza samoświadomość w kierunku większej spontaniczności.

  • Kiedy po raz pierwszy zdałeś sobie sprawę, że ktoś na Ciebie patrzy?
  • Kto Cię teraz obserwuje?
  • Dla jakiej wyimaginowanej publiczności grasz? Ubierasz się? Pracujesz? Tworzysz? Kochasz się?
  • Jakie spojrzenie jest najczęściej w oczach obserwujących Cię? Czy to, co robisz zadowala ich czy nie pochwalają tego? Albo, z czego jesteś dumny a czego się wstydzisz, gdy wyobrażasz sobie, że ktoś Cię obserwuje?
  • Kiedy jesteś najbardziej świadomy i samokrytyczny, za jakim ideałem gonisz?
  • Gdybyś nie był zajęty obserwowaniem siebie to, co byś robił?

Etap 6

Ja seksualne - partner zwierciadłem naszych ukrytych pragnień, naszą największą słabością


Tradycyjnie, męskie i żeńskie cechy i zalety zostały postawione obok siebie:


Żeńskie Męskie
pasywna aktywny, agresywny
miękka twardy
opiekuńcza chroniący
cierpliwa natarczywy
przyjazna wnikliwy
zorientowana w kierunku sfery prywatnej, domu, rodziny i dzieci zorientowany w kierunku sfery publicznej, polityki i wojny
symbolizowana przez lewą rękę, ciemność, księżyc symbolizowany przez prawą rękę, światło, słońce
kierują się emocjami, przez co są tajemnicze i niebezpieczne kierują się rozumem, przez co są odpowiedzialni
pokorna dominujący
podrzędna nadrzędny
  • Jak bardzo Twój wizerunek został ukształtowany przez te stereotypowe pojęcia i role?
  • Opowiedz historię o tym, jak dowiedziałeś się, kim kobieta lub mężczyzna powinni być i co powinni chcieć.
  • Jak zadowolony lub sfrustrowany jesteś przez obecne standardy seksualności? Swoją własną seksualność?
  • Gdybyś mógł zamienić się miejscami ze swoją przyjaciółką lub partnerką, jakie byłyby najłatwiejsze i najtrudniejsze aspekty Twojej nowej roli? Jakie zmiany wprowadziłbyś, w związku z tym, w Waszym związku?

Twoje ciało zawiera zarówno męskie jak i żeńskie hormony, tak jak twoja psyche posiada rozwinięte wyobrażenia idealnej kobiety i idealnego mężczyzny. Patrząc na mężczyzn i kobiety, których podziwiasz i pragniesz, męskie i żeńskie postaci w twoich snach zorientujesz się, jakie są twoje seksualne archetypy.

  • Jak doświadczasz swoje męskie i żeńskie cechy?
  • Nawiąż dialog pomiędzy mężczyzną i kobietą w sobie. Pozwól im ze sobą porozmawiać. Jak żeńska część Twojej osobowości odnosi się do męskiej? Jak mężczyzna w Tobie chce być kochany przez kobietę?
  • Zorganizuj sobie wycieczkę w głąb fantazji, w której Twoje męskie i żeńskie części są seksualnie spełnione.

Wypróbuj nowe, seksualne języki. Poeksperymentuj i zmieniaj słowa, których używasz myśląc o seksie. Co się stanie?

Mity tworzone są często po to, aby wyjaśnić, że istnieją dwie płcie i wiele preferencji seksualnych. W Księdze Genesis, Ewa została wyzwolona z żebra Adama po to, aby mężczyzna miał towarzyszkę. Platon powiedział, że ludzie byli kiedyś złączeni plecami, aż w końcu bogowie zlitowali się nad nimi i rozdzielili ich, aby mogli się widzieć i kochać.

  • Stwórz swój własny mit na temat pochodzenia płci.

Etap 7

Ja w czasie - metafory świata wyrażane są w kulturach/religiach poprzez metafory czasu, stąd tak wielkie różnice (gnostycyzm - czas jako więzienie, buddyzm - czas jako sen, chrześcijaństwo - czas jako przemijanie, egzystencjalizm - czas jako chaos, mistycyzm - czas jako pryzmat, poprzez który postrzegamy tajemnice życia, hinduizm - czas jako cykl, kultura zachodnia - czas to pieniądz).


Twój czas pokazuje twoje ograniczenia. Czy wierzysz w reinkarnację czy też w ostateczność śmierci, w cykliczność czy linearność czasu, ten moment jest w kontekście większego obrazu. Narysuj mapę życia, diagram, wykres lub linię czasu, która wskaże gdzie teraz jesteś.

  • Ile czasu już wykorzystałeś? Ile Tobie go zostało?
  • Czy podoba ci się sposób, w jaki do tej pory wykorzystałeś swój czas?
  • Czy byłeś tu już wcześniej? Będziesz tu jeszcze kiedyś?
  • Dokąd zmierzasz? Skąd idziesz?
  • Co znaczy dla Ciebie czas? Czy jesteś teraz w drodze dokądś, czy chcesz być w drodze, czy miejsce, w którym teraz jesteś podoba ci się?

II JA PRZESZŁE - przeszłość to nie obiektywne akty: nie przypominamy sobie jej, ale kreujemy przeszłość ze względu na obecne intencje, potrzeby, by uzasadnić teraźniejsze prawdy i wartości.


Etap 8

Ja klanowe - nie istnieje "ja" bez "my", jesteśmy zwierzętami społecznymi, jesteśmy skazani na innych lub dane jest nam żyć z innymi, to jest i dar i wyzwanie i kontekst i ...


Kim jesteś? Skąd pochodzisz? Kim są Twoi ludzie? Szczegóły pobudzają pamięć. Przez ponowne przywoływanie konkretnych wydarzeń i scen z przeszłości, możesz odnaleźć nić szczegółu, od znanego do nieznanego. Zrekonstruuj fizyczne otoczenie twojego dzieciństwa, a możesz odnaleźć smak rodziny, w której twoja psyche była po raz pierwszy wkomponowana.

  • Narysuj dokładny plan domu, w którym mieszkałeś przed dziesiątym rokiem życia.
  • Gdy wchodzisz do każdego pokoju wyobraź sobie meble, zdjęcia, zapachy i wydarzenia, które kojarzysz z tym pokojem.
  • Gdzie były twoje sekretne miejsca? (Gdzie wrzucałeś swoje komiksy lub szedłeś, gdy chciałeś być sam?)
  • Kto mieszkał z Tobą w domu?
  • Jaki był dominujący nastrój w domu?
  • Których pomieszczeń, miejsc nie potrafisz odtworzyć w pamięci? Dlaczego, według ciebie, zapomniałeś je?
  • Czy są miejsca, do których nie możesz wejść?

Po tym jak zebrałeś tyle szczegółów ile się da, zabierz kogoś na wycieczkę po Twoim domu. Opisz go tak, jak zrobiłby to powieściopisarz. Tak, aby Twój słuchacz poczuł wzór kanapy, na której leżałeś, gdy byłeś chory, poczuł zapach piekącego się ciasta, poczuł emocje, jakie wypełniały dom.

Jeśli wykorzystujesz te wskazówki w grupie, użyj kilku osób, aby stworzyć żywą rzeźbę Twojej rodziny. Albo ustaw członków swojej rodziny do wyimaginowanej fotografii, która odzwierciedliłaby ich wzajemne relacje.

  • Jaką pozycję zajmował każdy członek rodziny? Ustaw swą rodzinę na kartce lub w wyobraźni.
  • Czy Twoi rodzice stoją naprzeciwko siebie, idą w przeciwnych kierunkach, czy są na tym samym poziomie? Wspierają się czy przeciwdziałają? Kto, na kim się opiera?
  • Które osoby są blisko siebie a które są daleko? Gdzie jest centrum Twojej rodziny?
  • Jakie są podstawowe więzi i zazdrości pomiędzy rodzeństwem?
  • Kto stara się odłączyć od rodziny?

Etap 9

Ja plemienne - nadal jesteśmy bardzo plemienni, choć nazywamy to kościołem, partią, klubem sportowym, czatem, fan klubem, pubem, kierunkiem studiów itp.


Organizacje, w których się uczymy i pracujemy pochłaniają większość czasu, jaki spędzamy z dala od rodzin. Szkoły i interesy tworzą ważną część naszej prywatnej mitologii, np. "Edukacja to klucz do sukcesu":

  • Narysuj plan Twoich najwcześniejszych sal lekcyjnych. Które z litanii "Pani Wychowawczyni" ciągle zaśmiecają twój umysł? ("Podnieś rękę zanim coś powiesz.", "Podaj przykład", "Nie wierć się", "Siedź prosto"). Jak czułeś się w pierwszy i ostatni dzień szkoły? Jakich zasad nauczyłeś się razem z arytmetyką (Obywatelstwa? Dobrego zachowania? Poszanowania autorytetu?)?
  • czy "bez pracy nie ma kołaczy":
    Za jaką wykonaną pracę po raz pierwszy ci zapłacono?
  • Jaką rolę odgrywa praca w Twoim życiu? Jaką wartość miałbyś bez niej?

Poruszamy się pomiędzy różnymi grupami i organizacjami. Każda grupa ma swoje sposoby na zdefiniowanie zasad uczestnictwa. Stwórz kolaż z symboli swoich lojalności.

  • Jakie mundury, emblematy, symbole przynależności nosiłeś? (Harcerza? Żołnierza Marynarki? Pielęgniarki? Siostry przełożonej? Bogini seksu? Kask motocyklisty?)
  • Jakie przyrzeczenia złożyłeś, jakie kredo przyjąłeś? ( "Na mój honor, będę ..." "Wierzę w ...") Ile z nich wciąż respektujesz? Czy respektowałeś je wtedy?
  • Jakie potajemne inicjacje przeszedłeś i jaka była za to nagroda?

Patriotyzm jest nowoczesnym odpowiednikiem lojalności plemiennej. Patriotyzm jest magią przenoszenia rodzinnych uczuć (Ojczyzna) do jednostki politycznej. Można to osiągnąć poprzez stworzenie narodowej historii, która jest udziałem wszystkich obywateli. Młodsze pokolenia poznają historie, które ludzie zawsze opowiadali.

  • Co oznacza dla ciebie posiadanie polskiej, niemieckiej, żydowskiej, śląskiej krwi?
  • Jakie są twoje wyróżniające cechy narodowe? Jakie historie i dowcipy nauczyły Cię, że Irlandczycy się awanturują, Żydzi robią pieniądze, Francuzi są kochliwi, Polacy piją (Poznaniacy są skąpi, Warszawiacy to cwaniaki), Amerykanie niemądrzy, i innych stereotypów?

Etap 10

Geograficzne ja - dokładniej geografia psyche to pochodna przestrzeni fizycznej, w której żyłeś w dzieciństwie. Można zrekonstruować przestrzeń Twej psyche, przez rekonstrukcję miejsc, których żyłeś (np. pewne emocje są powiązane z konkretnymi miejscami i vice versa).


Odtwórz za pomocą słów i rysunków środowisko swojego dzieciństwa. Skoncentruj się na mieście lub wsi leżącej poza intymną sferą, jaką zajmowałeś ze swoją rodziną.

  • Idź na wyimaginowany spacer po swoim rodzinnym mieście i zobacz, jacy ludzie, jakie miejsca, zapachy i uczucia się pojawią.
  • Jakie miejsca były tabu? Gdzie nie chodziłeś?
  • Jakie społeczne, regionalne, polityczne, klasowe i ekonomiczne cechy twojego środowiska ingerowały w Twoje życie?
  • Jakie cechy Twoich wczesnych współmieszkańców są dla ciebie wciąż żywe i ważne? Od których się odsunąłeś?

Etap 11

Normatywne ja - przykazania, obyczaje i bajki to tryby kulturowej maszyny do przekazywania wiedzy. Jednak bardziej, niż w sytuacjach i komunikatach formalnych (rodzice, nauczyciele, ksiądz etc.) uczymy się nieformalnie - od kolegów, z dowcipów, obserwacji sytuacji życia codziennego. Normy kulturowe to ideały, które nie są przestrzegane i niewielu do końca w nie wierzy. Powstaje konflikt przekazywany z pokolenia na pokolenie - np. bądź uczciwy i dobry, ale nie daj się, bo zginiesz.


Niektóre z napięć i dwuznaczności, jakich doświadczyłeś w sobie mogą być rezultatem sprzecznych wiadomości, otrzymywanych jako dziecko od rodziców i innych dorosłych. Ponieważ ich ideały i ich rzeczywiste cechy były w stanie wojny między sobą, mogli mówić jedno a robić drugie. Mogli mieć wystarczająco dużo cynizmu i idealizmu, aby Cię ostrzec: "Rób to, co mówię, a nie to, co robię," lecz gdy z nadzieją Cię instruowali, ich strachy także stały się dla Ciebie realne.

  • Jakie dziesięć przykazań najlepiej podsumowałoby zasady, ideały i tematy tabu w Twojej rodzinie? ("Powinieneś zapracować na swoje utrzymanie i godność", "Powinieneś okazywać skromność, grzeczność i delikatność bez względu na to jak się czujesz", "Chłopaki nie płaczą", "Bądź zacną dziewczyną").
  • Jakie przekonania (dogmaty) słyszałeś/słyszysz o swojej rodzinie ("Nikt w naszej rodzinie nigdy nie...", "Każdy zawsze u nas...", "Pamiętaj, Nowakowie to rodzina...").
  • Jakie dowcipy, historie, komunały i slogany były opowiadane aż stały się gładkie jak kamienie na dnie rzeki? Jakie były podświadome wiadomości ukryte w słownej tradycji Twojej rodziny?
  • Jakie odczucia na temat seksu wyniosłeś z brzydkich dowcipów i poważnych rozmów?
  • Kim były dobre i złe, czyste i nieczyste charaktery w Twojej rodzinie?

Etap 12

Ja w talizmanach - relikty i talizmany to przedmioty, które nas przetrwają, przetrwały naszych przodków. Zapewniają ciągłość rodu, są dowodem siły dziedzictwa i tradycji. Część życia naszego i naszego rodu zapisana jest w materii, przedmiotach pozostawionych: książkach, biżuterii, antykach, dokumentach i notatkach, zdjęciach etc.


Dziedzictwo przybiera namacalne i nienamacalne formy.

  • Jaki spadek odziedziczyłeś? (Pieniądze? Biżuterię? Ubrania? Książki? Nieruchomość?)
  • Po kim nosisz imię/imiona?
  • Jakie przedmioty o wartości sentymentalnej i osobistej posiadasz, a które kiedyś należały do kogoś innego? (Czarodziejskie kamienie? Obrączkę ślubną? Pukiel włosów? Zdjęcia?) Dlaczego je przechowujesz?
  • Do jakiego stopnia odziedziczone przedmioty i pieniądze ukształtowały Twoje życie?
  • Jakie cechy osobowe były darami od osób, które już odeszły? Czyje oczekiwania spełniasz? Kto umarł dla Ciebie?
  • Na czym Ci zależy z tego, co mają Twoi rodzice, dziadkowie?
  • Czego nie dostałeś, a chciałbyś mieć (dostał ktoś inny? Co powinieneś dostać, a nie mają tego rodzice?

Myśląc o śladach, jakie pozostawisz po swojej śmierci, dobrze jest sprecyzować wartości, w jakie inwestujesz teraz swój czas i energię.

  • Sporządź wymyślony testament, w którym zapisujesz swoje osobiste i finansowe własności. Zauważ, które z nich cenisz najbardziej.
  • Jakie cechy osobowości chciałbyś pozostawić swojej rodziny i przyjaciołom? Jakie, masz nadzieję, zostaną pogrzebane wraz z Tobą?
  • W czym maja cię kontynuować dzieci, a w czym nie?

Etap 13

Ja zranione i obdarowane - społeczeństwo to braterstwo istot obdarowanych i pozbawionych czegoś (zranionych - podobno jedynie zraniony może leczyć, pomagać, dawać). Jako jednostki różnimy się jedynie proporcjami i zestawem ran i darów.


Uraza, złość i wrogość są miarą prawdziwych i wymyślonych ran, jakie odniosłeś.

  • Które osoby, wydarzenia i instytucje wywołują Twoją największą urazę i złość? Kto Cię frustrował, zaniedbywał, tłumił, manipulował Tobą i represjonował?
  • W jaki sposób te rany Cię wzmocniły?

Wdzięczność jest spodziewaną reakcją na podarunek. Ale prezenty mogą też wywoływać uczucie zawstydzenia, zobowiązania lub zmieszania.

  • Jakie prezenty związały Cię z darczyńcą, uczyniły Cię zależnym, słabszym? Czy zdałeś sobie z tego sprawę wtedy, czy dopiero później?
  • Kiedy zostałeś wyróżniony z grupy? Kto wzbogacił Twoje życie poprzez troskę, naukę, wyzwanie, zachwyt nad Tobą?
  • Odwróć swoją historię. Sporządź przekonywujące argumenty, że Twoje talenty są Twoimi ograniczeniami, a to, co wcześniej uznawałeś za ograniczenia lub przyczyny urazów są tak naprawdę błogosławieństwem (Czy twoje piękno izoluje Cię nawet, jeśli pociąga?).

Etap 14

Bohaterowie i nikczemnicy w ja - zawsze jest ten dobry i ten zły, bez pierwszego nie byłoby drugiego i na odwrót. Dr Jekyll i Mr Hyde są jednym w nas, życie unifikuje te aspekty, a mity i filmy wyolbrzymiają, by lepiej się nim w sobie przypatrzeć.


Prześledź historię bohaterów i bohaterek, których podziwiałeś i naśladowałeś jako wzory osobowości. Zacznij od najwcześniejszych bohaterów i przenieś ich do teraźniejszości. Kogo podziwiałeś, gdy miałeś lat pięć, piętnaście, dwadzieścia jeden? Kim chciałeś wtedy być? Podziel ich na bohaterów oficjalnych i nieoficjalnych (Twoi rodzice mogli wierzyć w słuszność Św. Franciszka, podczas gdy Ty potajemnie czytałeś biblię szatana).

  • Jakich bohaterów i bohaterki znajdowałeś w książkach? W filmach? W telewizji? W prawdziwym życiu?
  • Jakie przebrania nosiłeś?
  • Czyją mowę naśladowałeś?
  • Jeśli Twoi bohaterowie mogliby teraz z Tobą porozmawiać, jakich rad by ci udzielili?
  • Jakie postaci były ci pokazywane jako czarne charaktery?
  • Jakie osoby publiczne, gwiazdy kina, polityków, gwiazdy sportu, itd. starasz się teraz naśladować w swoim ubiorze, mowie, wyglądzie?
  • Czy jacyś z twoich bohaterów i czarnych charakterów zamienili się miejscami wraz z biegiem lat? Dlaczego?
  • W co się bawiłeś w dzieciństwie: Indianie i kowboje?, piękna i bestia?

Etap 15

Ukochany wróg ja - nasi wrogowie określają nas tak samo jako przyjaciele. Jeśli nie zintegrujemy ich w sobie, pożerają energie i uwagę. "Przyjaciół nikt nie będzie mi wybierał, wrogów wybiorę sobie sam". Swojski wróg to ten, którego znamy i mamy na własność, by nie szukać nowego.


Jednym ze sposobów na utrwalenie konfliktu jest przekształcenie naszych wojen w wojny święte, a naszych wrogów we wrogów Boga. Naród deklaruje "Bóg z nami", "Wierzymy w Boga", i nazywa swoich wrogów ateistycznymi barbarzyńcami, którzy zagrażają podstawom cywilizacji. Często prowadzimy nasze własne wojny z pozycji poczucia własnej wyższości. Lecz gdy widzimy naszych wrogów jako zawodnych ludzi kierujących się własnym interesem (tak jak my), to wojna staje się bardziej ludzka - sprawą konfliktowych interesów.

Jeśli spojrzysz na swoje życia jak na przedstawienie, to, jakie konflikty kształtują akcję?

  • Z jakimi Wielkimi Wrogami walczyłeś w obronie Boga, ludzkości, kraju, rasy lub wyznania? Co się stało, gdy bitwa została wygrana? Lub przegrana?
  • Jakie idee, powody lub instytucje zwyciężyłeś? Co w tym było dla Ciebie? Zrobiłbyś to ponownie?
  • Kto jest Twoim prywatnym wrogiem lub Twoim wrogiem na horyzoncie?
  • Opisz sceny w Twoim życiu, gdy byłeś zjedzony przez złość lub zatwardziały w nienawiści. Co zrobiłeś? Czy osiągnąłeś spodziewany rezultat?

Etap 16

Ja w rytuałach przejścia - rytuały przejścia to symboliczne czynności-momenty dzielące czas jednostki, znaczące przejście z jednego etapu w następny (np. chrzest, kiedyś u Słowian postrzyżyny, inicjacja seksualna, pierwsza miesiączka, ślub, śmierć). My tworzymy dni, godziny, początki i końce (nasz wewnętrzny zmysł czasu, koduje intensywność i wagę momentów życia bardziej, niż trwanie. Mówimy wtedy o czasie psychologicznym, gdy godzinną miłość na wydmach zapamiętujemy żywo i intensywniej, niż całe tygodnie wokół tego wydarzenia). Jest jednak kontekst kulturowy sprzyjający przemianom, czasem warunkujący je czy stymulujący doświadczenia graniczne. To rytuały przejścia.

Czas zmiany to trudny czas. W naszej kulturze, od okresu dojrzałości do emerytury, brakuje dozwolonych przemian, nie przewiduje się pozytywnych dezintegracji, a każdą oznakę kryzysu nazywa załamaniem nerwowym i kwalifikuje do psycho- czy farmakoterapii. A mogą to być sygnały podróży bohatera, sięgania pod powierzchnie ja, dla których nasza kultura, w przeciwieństwie do tradycyjnych, nie wykształciła nadających sens rytuałów.

Odkrywanie swojej osobowości, organizowanie historii swojego życia, dzielenie swojego czasu wymaga podzielenia swojego życia na etapy.

  • Wybierz 10 scen ze swojej przeszłości, które były ważnymi wydarzeniami w Twoim życiu i opisz je. Szczegółowo określ okoliczności, postaci i tło każdego wydarzenia. Jak sceny, które opisałeś odnoszą się do Twojego obecnego życia? Jak Cię zmieniły lub jaki miały na Ciebie wpływ? Jak twój pogląd na nie zmienił się z upływem lat?
  • Stwórz zarys swojej autobiografii. Jakie są główne działy? Tytuły rozdziałów? Podrozdziały? Tytuł książki? Na jakie etapy twoje życie wydaje się naturalnie dzielić? Jaki wiek był dla ciebie "trudnym" okresem?
  • Kiedy przestałeś być dzieckiem? Kiedy przestałeś być młody? Kiedy stałeś się dorosły? Kiedy stałeś się stary?
  • Kto inicjował Cię do ... (wymień kilka kluczowych dla siebie momentów - pierwszy papieros?, pierwszy kontakt seksualny?, pierwsza wyprawa w nieznane)
  • Jak była rola ojca/matki w przygotowaniu do przemian (jak symbolicznie przekazali Ci, że dokonała się/dokonuje zmiana - czy ktoś przekazał Ci strzelbę, biblioteczkę, swój kosmetyk, prawo do używania auta jako sygnał zmiany?)
  • Jakie osobiste, rodzinne i społeczne rytuały lub święta miały swój udział w przejściu do kolejnych etapów?
  • Gdy już skończyłeś zarys swojej autobiografii odłóż go na bok i napisz następny, zorganizowany na zupełnie innych zasadach, z innymi rozdziałami, osiowymi scenami, kluczowymi osobami i linią czasu. Wywróć swoją historię na lewą stronę, wypróbuj nowy podział czasu. Jeśli Twoja historia ma element tragedii, odwróć to stwórz komedię; jeśli brzmi jak romans, delikatnie zmień ton, aby była ironiczna; jeśli ma żałosny oddźwięk, zmień ją na bohaterską historię.
  • Jak wyobrażasz sobie podział swojego czasu w przyszłości?


III JA PRZYSZŁE - jesteś tym, czego pragniesz i czego się obawiasz. Przyszłość ukryta jest chcesz marzeniach, snach, fantazjach, gdy im się przyjrzysz odkryjesz obecne chcesz przyszłe konflikty oraz sposoby ich rozwiązania.


Etap 17

Obumarłe ja - by chcesz ziarna powstał kłos, musi najpierw obumrzeć, by narodził się motyl...Boimy się zmian, tym bardziej radykalnych, bo to konfrontacja ze śmiercią jednej jakości i narodzeniem się (lub nie!) innej. Coś w nas powstrzymuje nas od zmian, bo boimy się, że nie przetrwamy, ale ego umiera, a rodzi się nowe, często silniejsze ja. Śmierć to brama do pełnego życia, dlatego rozwój to gubienie, umieranie tożsamości i rodzenie się nowych.

Śmierć jest paradoksalnie najmądrzejszym doradca, jakiego mamy. Myśl o samobójstwie pozwala czasem przetrwać najgorsze chwile życia. Jednak źle, nie pełnie przeżywane życie, niespełnienie powodują lęk przed śmiercią (jedyny prawdziwy lęk człowieka, źródło innych - wtórnych lęków), zdaniem egzystencjalistów podstawowa przyczynę nerwic. Przeżyć swą śmierć, pokonać fobię śmierci to ideał dający życie bez lęku.

Zanim pofantazjujemy na temat przyszłości musimy zmierzyć się z ukrytą ambiwalencją uczuć na temat śmierci. W obecnych czasach udajemy, że śmierci nie ma - kultywujemy młodość i piękno (firmy farmaceutyczne i chirurdzy plastyczni prześcigają się rewitalizacjach, odnowach biologicznych), nawet mówimy, że ludzie odchodzą, a nie umierają. A warunkiem osiągnięcia szczęścia chcesz spokoju jest zrozumienie nieuchronności śmierci (Platon definiował filozofowanie - umiłowanie mądrości - jako trening umierania).

Dla człowieka śmierć nie jest już tylko aktem biologicznym, ale obwarowana jest interpretacjami, znaczeniami, symbolami chcesz tu widać jak bardzo zatem potrzebna jest nam dobra opowieść chcesz sensie śmierci - religia, mit.


Jeśli chcesz poczuć, co znaczy dla Ciebie śmierć, przyjrzyj się swoim ulubionym fantazjom na temat śmierci.

  • W jaki sposób widzisz siebie najczęściej umierającego?
  • Kto umarł tak jak Ty spodziewasz się umrzeć?
  • Jakie czynności mogą podyktować rodzaj Twojej śmierci? (palenie, picie alkoholu, dojeżdżanie do pracy, zamartwianie się, górnictwo, spadochroniarstwo?)
  • Kiedy umrzesz? Kto umarł w tym samym wieku?
  • Gdybyś miał umrzeć za siedem dni, jak wykorzystałbyś ten czas? A za jeden dzień? A gdyby została ci tylko jedna godzina, co byś zrobił najpierw, z kim byś się spotkał? Czego byś na pewno nie zrobił, na kogo/na co szkoda by ci było czasu?
  • Dlaczego chcesz umrzeć? Czy śmierć jest upadkiem? Uszczupleniem energii? Naturalną konkluzją życia? Czy umierasz po to, aby zrobić miejsce żyjącym? Ponieważ Twoje ciało jest zmęczone? Ponieważ jesteś znudzony, sfrustrowany, zrozpaczony? Ponieważ jesteś zadowolony?
  • Jaki jest Twój stosunek do śmierci - bunt, akceptacja, strach, oczekiwanie, smutek, ciekawość?

Wyobraź sobie, że wczoraj umarłeś i spójrz na swoje życie. Czy odszedłeś z wieloma niespełnionymi marzeniami?

  • Jakie osiągnięcia, związki, chwile znaczą najwięcej?
  • Czego żałujesz? Czego nie zrobiłeś a chciałeś to zrobić? Co zrobiłeś, czego nie chciałeś zrobić?

Śmierć ma wiele twarzy. Gdy umierają młodzi śmierć jest tragedią; gdy umierają starsi ludzie lub nieuleczalnie chorzy jest to czasem dla nich zbawienie; gdy umierają nasi wrogowie jest to zadośćuczynienie i sprawiedliwość.

  • Jakie nastroje i emocje zdominowały Twoje doświadczenia ze śmiercią innych ludzi? (żal, złość, strach, ulgę?)
  • Czyja śmierć sprawiła/by ci największy ból? Czyja sprawiła/by ci największą radość? Kto by się najbardziej przejął Twoją śmiercią?

W świecie mitu śmierć jest zazwyczaj uznawana jako wydarzenie nienaturalne, jako konieczną do wyjaśnienia osobliwość. Fragment z 'African Myths and Tales' (pozycja edytowana przez Susan Feldmann), opowiada, dlaczego śmierć pojawiła się na świecie:


Dawniej ludzie nie mieli ognia i jedli wszystko surowe. W tamtych czasach nie musieli umierać, bo gdy się zestarzeli, Bóg ponownie dawał im młodość. Pewnego dnia postanowili poprosić Boga o ogień. Najpierw posłali do niego posłańca, aby przekazał ich prośbę. Bóg odpowiedział posłańcowi, że da im ogień, jeśli on przygotowany jest, aby umrzeć. Posłaniec wziął ogień od Boga, ale od tamtego dnia wszyscy ludzie muszą kiedyś umrzeć.


  • Stwórz swój własny mit o tym, dlaczego musimy umierać.

Etap 18

Fantazjujące ja - sny na jawie, fantazje, ukryte pragnienia to dziecko w nas testujące alternatywne wersje wydarzeń. Pozwala skosztować zakazanego owocu, by nie robić tego realnie kiedy może nam szkodzić i by robić to odpowiedzialnie, kiedy jest nam dane w rozwoju. Umożliwia lepsze funkcjonowanie w rzeczywistości, przygotowanie adekwatnej reakcji, rozszerzenie spektrum możliwości zachowania, rozwiązania problemu i wyjścia z opresji tam, gdzie zawodzi lub nie jest przydatny intelekt.


Twój świat fantazji może ci wiele powiedzieć o twoich niespełnionych życzeniach. Odkryj gdzie wędruje twój umysł, gdy wyślizguje się z ponurej rzeczywistości. Następnym razem, gdy utkniesz na spotkaniu lub w auli koncertowej i nie możesz się skoncentrować, pozwól swoim fantazjom płynąć i popatrz gdzie cię zaprowadzą. (Zabijasz swojego szefa? Jesz? Medytujesz na rzecz pokoju na świecie? Jesteś oklaskiwany? Udaje ci się przeciągnąć kogoś na swoją stronę?) Jeśli nie włożysz swoich snów na jawie w kategorie racjonalne i moralne, zabiorą Cię w fantastyczne miejsca.

Planowane wycieczki w krainę fantazji są kolejnym sposobem odkrywania prawdziwego siebie. Spróbuj tych archetypowych scen.


  • Chodząc po górach dostrzegasz jaskinię w ścianie granitu. Czołgasz się do wejścia i patrzysz w ciemność. W oddali słyszysz płynącą wodę i głos wołający: "Wypuść mnie. Wypuść mnie. I ...
  • Pewnego ranka, w maju, otrzymujesz list informujący, że daleki wujek-bogacz z Ameryki planuje zostawić ci cały swój majątek. Gdy już otrząsnąłeś się z szoku decydujesz, że pierwszą rzeczą, jaką zrobisz będzie...
  • Stwórz fantazję seksualną, w której jesteś całkowicie spełniony.
  • Wyobraź sobie, że możesz bez przeszkód podróżować wewnątrz swojego ciała. Przejdź się po swoim ciele i opisz to, co widzisz.
  • Przez przypadek spożywasz narkotyk, który wymazuje wszystkie zahamowania i całą moralność na jeden tydzień, razem z Twoją odpowiedzialnością. Jesteś zupełnie wolny. Co robisz przez te siedem dni?
  • Jesteś niewidzialny przez kilka dni. Co robisz?

  • Zaprojektuj utopijne społeczeństwo, które mogłoby istnieć w Twojej przyszłości.
  • Jak społeczeństwo jest rządzone?
  • Jakie są seksualne, religijne i polityczne obyczaje?
  • Kto pracuje? Kiedy? Za co?
  • Jak i przez kogo są wychowywane i kształcone dzieci?

Zabaw się w stwórcę i spraw, aby nasz świat był najlepszy z możliwych.

  • Co zmienisz a co pozostawisz niezmienione? (Czy istnieje czas i przestrzeń? Czy istnieją ludzie? Umysły? Ciała? Czy istnieje ból? Napięcie? Śmierć?)
  • Po co żyją stworzenia?

Etap 19

Ja w snach - sny jako królewska droga do nieświadomości, przyszłości, prawdy o sobie, sposób na problemy. Sny to droga do siebie, klucz do swej tożsamości. Jedną trzecią życia śpimy, a nasza hiperracjonalna kultura nie przywiązuje do tego wagi.


Sny są jak ludzie: pielęgnowane kwitną i dają Tobie to, czego potrzebujesz w danym momencie a wycofują się, gdy są zaniedbywane. Trzymaj przy swoim łóżku zeszyt i zapisuj tyle snów ile możesz. Jeśli w nocy się przebudzisz przyjmij tę samą pozycję, w jakiej byłeś podczas snu i zapadnij w półsen. Zachowaj sceny, które pamiętasz ze snu na granicy swojej świadomości a cała sytuacja może powrócić. Jeśli poćwiczysz możesz nauczyć się odtwarzać sny panoramiczne w kolorze. Wygospodaruj kilka minut przed snem i przed wstaniem z łóżka, aby poleżeć w łóżku; ponadczasowy obszar pomiędzy przebudzeniem a snem jest szczególnie żyzny do uprawiania snów.

Oto kilka wskazówek na temat snów:

  • Ciesz się swoimi snami. W końcu mogą też być rozrywkami umysłu. Jeśli przypiszesz im jedno znaczenie prawdopodobnie będą Cię nawiedzać.
  • Dziel się swoimi snami. Są darami, więc dlaczego ich nie przekazywać?
  • Kto pojawia się w Twoich snach? Jak często? Jak sądzisz, dlaczego się tam pojawia?
  • Nie ma całkowitej interpretacji żadnej części snu. Jeśli śnisz, że jedziesz konno leśną dróżką a węże oplatają twoje ciało, to może to symbolizować pragnienie seksu, lub wolności, lub większej kontroli nad dzikimi instynktami. Albo ktoś kołysze łóżkiem. Wszystkie lub żadna z tych rzeczy może być prawdziwa. Pobaw się z różnymi możliwościami.
  • Zinterpretuj jeden sen w świetle innych. Poszukaj symboli i tematów, które pojawiają się w dłuższym okresie czasu. Seria snów o policjantach lub jaskiniach doda siły i jasności twojemu zrozumieniu tego, co te rzeczy mogą dla Ciebie znaczyć. Zapisuj sny, szczególnie powtarzające się motywy, wątki, postaci. Zastanów się sam, co mogą dla Ciebie znaczyć. Ty jesteś ich właścicielem, Ty możesz je najlepiej zinterpretować.
  • Zrób taki eksperyment: przygotuj przed snem kartkę i długopis, zadaj sobie pytanie dotyczące rozwiązania jakiegoś swego aktualnego problemu i zapisz je. Cokolwiek się Tobie przyśni, zapisz to, najlepiej, kiedy się przebudzisz w nocy lub tuż po przebudzeniu rano. Sprawdź na ile sen/sny, które zapisałeś korespondują z problemem i daja sugestię na temat jego rozwiązania.
  • Pielęgnuj aktywną relację ze swoimi snami. Jeśli jakiś sen cię męczy lub wydaje się być niedokończony, zdecyduj się śnić go znowu i zobacz gdzie prowadzi. Czasami to działa.
  • Wszystko we śnie jest dziełem Twojego umysłu, projekcją jakiegoś aspektu Twojej osobowości (jeśli np. w śnie pojawia się twoja matka, może ona reprezentować macierzyńską część ciebie.). Fritz Perls, jeden z twórców terapii Gestalt zasugerował, że przekształcamy nasze sny w psychodramaty, w których gramy wszystkie role. Jestem starym domem, jestem ogołocony, bez ozdób i piękna. Siedzę sam na środku pola. Nikt mnie już nie odwiedza...
  • Bądź każdym elementem swojego snu.
  • Zwróć szczególną uwagę na powracające sceny, sny z dzieciństwa oraz na najbardziej przerażające i najpiękniejsze sny, jakie pamiętasz.

Etap 20

Cierpiące ja - nie wierząc w możliwość zmiany, tworzymy specjalne miejsca w duszy dla zadawania sobie cierpienia i ran. Taki mały pokoik kata, gdzie hodujemy lęki, smutki i zwątpienia, powtarzane z masochistyczną przyjemnością. Nauczyliśmy się, że przyjemność wymaga ofiar i za każdym razem zadajemy sobie pytanie "jak wiele szczęścia mogę jeszcze znieść?" lub mówimy do siebie "skoro jest tak dobrze, to musi niebawem być bardzo źle".


Przyjemność jaką czerpiemy z cierpienia jest jednym z naszych najbardziej strzeżonych sekretów. Lubimy zaprzeczać rezultatom bólu. Tak jak Prometeusz winimy bogów a ignorujemy nasz współudział w tworzeniu własnego losu. Zobacz, co się stanie, gdy przekręcisz swoją historię i weźmiesz całkowitą odpowiedzialność za swoje żale.

  • W jaki sposób powtarzasz (rok za rokiem) wzorce, które Cię denerwują? Opisz koła.
  • Wyobraź sobie siebie w najgorszym stanie. Jak wykorzystasz to słabe, cierpiące, bezradne 'ja', aby poradzić sobie z innymi? (Zbierasz punkty szlachetności za ciągłe starania? Punkty męczennika za wykonywanie przykrych obowiązków? "O-ja-biedny" za bycie chorym?)
  • Opowiedz o żałosnych, tragicznych bitwach swojej duszy tak, aby wszyscy słuchający śmiali się zamiast płakać.

Oto kilka wskazówek jak przekręcić swoją historię.

  • Ludzie chorzy mają moc. Sprawiają, że zdrowi czują się winni.
  • Obawy słabych i kruchych ustalają granice każdego związku. Potulni dziedziczą ziemię poprzez wyciąganie energii z odważnych.
  • Ofiary mają ten luksus, że mówią "Nie potrafię". Gdy byłeś młodszy byłeś karany, gdy mówiłeś "Nie zrobię", a pomagano ci, gdy mówiłeś "Nie potrafię".

Etap 20

Planowanie ja - plany są konieczności jednak, jeśli zbyt dużo planujemy żyjemy tylko przyszłością i nie czujemy swej obecności, jeśli z kolei zbyt mało planujemy brakuje nam dyscypliny i kreatywności w tworzeniu siebie. Panowanie to działanie w myślach, przygotowuje na trudności, daje siłę i możliwość wyboru w sposobach samookreślenia.


Zwróć uwagę na to, co cię teraz najbardziej w sobie nie zadowala, a będzie łatwiej zaplanować satysfakcjonującą przyszłość. Wyobraź sobie, że jesteś śmiertelnie chory i został ci miesiąc/tydzień, godzina życia.

  • Co wciąż chcesz zrobić? Jak spędzisz czas, który ci pozostał, a czego byś na pewno nie robił? (Daj sobie mnóstwo energii, pieniędzy i wolności)
  • O czym byś myślał? Co czuł? Na jaki temat rozmawiał?
  • Z kim byś się spotkał/chciał spotkać, z kim na pewno nie, bo szkoda by Ci było czasu?
  • Jakie epitafium będzie na twoim grobie?

Dobra wiadomość - właśnie zostałeś ułaskawiony. Masz mnóstwo czasu - dziesięć, dwadzieścia, siedemdziesiąt lat, kto wie... Co zrobisz ze swoim czasem?

  • Narysuj plan domu, w którym chciałbyś mieszkać za dziesięć lat. Kto mieszka z tobą? Jakie jest otoczenie? Jaki jest nastrój miejsca?
  • Jak spędzasz czas wewnątrz i na zewnątrz domu? Z kim? Gdzie pracujesz?
  • Jakich uczuć doświadczasz, które dziesięć lat temu były ci obce?
  • Gdy zakończysz tą fantazję odłóż ja na bok i zrób to inaczej. Daj sobie kilka różnych przyszłości, w których możesz się poruszać.

Fantazje są obciążone gdyż łączą nas z naszymi tłumionymi lub niespełnionymi pragnieniami. Gdy pragnienie staje się świadome wymaga jakiejś reakcji. Jeśli nie powiemy 'tak' albo 'nie' konkretnym fantazjom, frustracja może nas demobilizować. Przejdź od fantazji do decyzji. Wybierz jedno z ukrytych pragnień i zobowiąż się do podjęcia pierwszych kroków w celu realizacji go. Zaplanuj jakieś przyszłe działania, które pozytywnie zróżnicują wewnętrzny i zewnętrzny świat w którym żyjesz.



IV POZA JA - inaczej ja poza czasem i przestrzenią, poza tu i teraz, transpersonalne ja, odmienny, psychodeliczny stan psyche.


Etap 21

Ja w świecie o dwu twarzach - czasem może się wydawać, że świat jest tak skonstruowany, by doprowadzić nas do szaleństwa. W świecie o dwu twarzach, w dwóch porządkach: racjonalnym i magicznym trudno odnaleźć się ja. Bo jak zrozumieć sens śmierci małego dziecka na białaczkę? A jak to wytłumaczyć rodzicom? Jak pojąc niepojęte, jak udowodnić to, czego jesteśmy pewni, ale nie potrafimy podać argumentów? Jak połączyć wiedzę z wiarą?


Religia jest pomocna w dostrojeniu indywidualnego życia do rytmu kosmosu. Czy używamy medytacji, modlitwy, płatków stokrotek czy astrologii, każdy z nas ma jakiś sposób na pozostanie w kontakcie z rządzącymi rytmami świata.

  • Jak przestajesz z podstawowymi rytmami twojej psyche i natury?
  • Jakich cyklów w swoim ciele doświadczasz, które nawiązują do księżyca lub pór roku?
  • Co robisz gdy wszystko idzie źle, gdy wstajesz z łóżka złą nogą, gdy nie możesz się pozbierać?

Chociaż nie możemy racjonalnie bronić naszych przesądów, większość z nas praktykuje jakieś magiczne rytuały aby wspomóc szczęście i odgonić zło.

  • Jakie szczęśliwe przedmioty chronią cię przed irracjonalnym światem? (Kryształ, czterolistna koniczyna, medalik Św. Krzysztofa, ulubiony t-shirt?) Polegasz na nich? Co byś zrobił gdybyś zgubił jeden z nich?
  • Gdy musisz podjąć decyzję a alternatywy są równo wyważone, co zrobisz? (Rzucasz monetą i robisz odwrotnie, odwiedzasz psychiatrę, modlisz się, zaglądasz w gwiazdy?)
  • Jakie masz rytuały na odegnanie nieszczęścia? (Żegnasz się, pukasz w niemalowane drewno, unikasz drabin i chodzenia po szczelinach?)

Etap 22

Magiczne ja - cuda, magia znaczące zbiegi okoliczności, prorocze sny zdarzają się nawet największym racjonalistom. Czasem zmiana perspektywy jeszcze możliwość dorosłości daje możliwość odbioru rzeczywistości jako sygnałów, znaków, magicznych wskazówek tak, jak postrzega ją dziecko czy mistyk.


Nasza psyche mają automatyczne mechanizmy, aby otrząsać się z dziwnych doświadczeń, które zakłócają nasze normalne sposoby rozumienia. Poszukaj wśród swoich doświadczeń i przywołaj te dziwne, niesamowite i niewyjaśnione.

  • Jakie szczęśliwe przypadki, zbiegi okoliczności napotkały cię w życiu?
  • Które zdarzenia zdają się być wcześniej zaplanowane?
  • Jakie przywidzenia przyszłości miałeś? (Sny prorocze?)
  • Opisz przekazy lub wiadomości od innych ludzi jakie otrzymałeś. Od zmarłych?

Etap 23

Mityczne ja (poczucie jedności ja) - mity często mówią o raju utraconym i odzyskanym, o dawnej jedności ze światem i poczuciu jedności w sobie, o harmonii bezpowrotnie zaprzepaszczonej, o wiecznej radości i spokoju, po okresie których... coś się zawsze wydarzyło. Zostaje poczucie alienacji, jakaś tęsknota, poczucie winy oraz pamięć tej pierwotne przyjemności. Jak zmniejszyć poczucie wyobcowania, zaktywować pokłady spokoju i radości?


Zapamiętać upadek oznacza przybliżyć się o krok do raju. Pod pierwotnym bólem leży pierwotna przyjemność; nienawidzimy tylko tych, których kochaliśmy; jabłko było jeszcze smaczniejsze zanim stało się owocem zakazanym.

  • Kiedy "to" się zaczęło, czy pamiętasz, od kiedy czujesz zmianę w percepcji siebie i świata?
  • Kiedy po raz pierwszy zapamiętałeś swoje kłamstwo? Wstyd? Ukrywanie się? Poczucie bycia małym i nieodpowiednim? Kiedy dostałeś swoją drugą twarz?
  • Kiedy odkryłeś ograniczenia u własnej matki? Najlepszego przyjaciela? Bohatera?

Pozwól swoim myślom odpłynąć w najbardziej ekscytujące czasy dzieciństwa. Przypomnij sobie jak czuło się twoje ciało, gdy mogłeś biec bez zmęczenia, gdy nie było ani jutra ani wczoraj, gdy wszystko na świecie było po prostu dobrze, gdy czułeś się kochany, bezpieczny i wolny. Postaraj się wychwycić konkretne sceny.

  • Co trzyma cię teraz z dala od tego?
  • Hipoteza: twardy realizm świadomości dorosłych nie jest normalny, a dziecięcy, magiczny stan jest naturalnym stanem świadomości. I co teraz?

Etap 24

Ja poza dobrem i złem - co jest naszym bogiem, obiecuje zbawienie, intryguje nas, pasjonuje i pociąga (sport, pieniądze, seks, kariera)? A co w związku z tym jest po drugiej stronie barykady? Świat jest nadal w opozycji dobro-zło. Czy i jak wyjść poza tę opozycję?


Nawet jeśli nie mamy oficjalnej tabeli organizacyjnej, wszyscy mamy prywatną demonologię. (Komu składa raporty twój Sekretarz Chciwości? Czy macie osobne ministerstwa od Siedmiu Grzechów Głównych?) Jakie demony, diabły, złe duchy, potwory (lub cienie, frustracje, strachy, zahamowania, represje i kompleksy) tworzą twój prywatny podświatek?

  • Jak jest zorganizowane twoje piekło? Narysuj mapę, tabelę lub stwórz katalog personelu.
  • Jako Głównodowodzący Sił Światła, jak walczysz z Siłami Ciemności? Przeciw jakiemu złu toczysz wojnę? Jak?
  • Jako Książę Ciemności, jak osłabiasz Siły Światła?
  • Ci źli powinni dostać to, co na nich czeka. Jak w twoim piekle karani są przestępcy? Jaka jest odpowiednia kara?

Jeśli byłby to najlepszy ze wszystkich możliwych światów moglibyśmy bardziej kochać tajemnicę, a mniej wytłumaczenia. Ale skoro zło niszczy nasze bezpieczeństwo, opowiadamy historie, aby wyjaśnić dlaczego świat, który jest tak złożony i wspaniały jest niezmiennie zaciemniany przez tragedię. Wszyscy ludzie tworzą mit na wyjaśnienie istnienia zła: ponieważ Szatan przeciwstawił się Bogu, albo ponieważ duch i materia są niezgodne, lub dlatego że kosmiczna świadomość nie jest jeszcze całkowicie rozbudzona, albo dlatego że burżuazja wykorzystuje proletariat, lub ...


  • Stwórz swój własny mit. Dlaczego ból i wrogość istnieją na świecie? Czy zło ma jakiś koniec?

Grecy personifikowali swoje najważniejsze zagadnienia przez stworzenie panteonu bogów i bogiń: Afrodyta, bogini miłości; Pan, bóg zła; Atena, bogini polis; Zeus, władca Olimpu...

  • Opisz panteon bogów, którzy cię poruszają. Nadaj imiona i twarze zagadnieniom, które są w centrum twojego życia.

Etap 25

Ja w locie - rozwój świata prowadzi tego, kto sam chce z nim iść, wlecze za sobą tego, kto tego nie chce. Aby lecieć z i poza czasem trzeba znieść poczucie izolacji, zmienić obserwujące ja na uczestniczące ja. Trzeba też zaprosić do siebie to, co jest Ci obce, abyś nie czul się samotny.


Świadomość jest zawsze w ruchu. Każdego dnia możemy przejść od skrajnej izolacji do ekstazy. W teorii łatwo jest przejść z jednej skrajności w drugą: wywrócić się na lewą stronę. W rzeczywistości jest to trudniejsze. Aby swobodnie podróżować po swoim wnętrzu musisz wiedzieć jak utrzymywać się bezpiecznie "w dole" i jak poczuć się dobrze. Pomocnym może być zarejestrowanie dziennych i rocznych zmian wysokości twojej świadomości.


  • Czy zdarza ci się chęć latania, a może latasz we śnie, na paralotni itp. Przypomnij sobie czasy, gdy ty i świat połączyliście się jak kochankowie i nie było temu końca. Jakich środków używasz, aby być w euforii?
  • Jak podcinasz swoje skrzydła, zapobiegasz wzbijaniu się w powietrze, przygnębiasz się? Przypomnij sobie najsmutniejsze i najbardziej desperackie czasy. Jakie triki zwykle stosujesz, aby wzmocnić swoją paranoję i zwiększyć izolację?
  • Wejdź w jakieś starożytne relacje bardzo wysokich i bardzo niskich stanów świadomości, takich jak te w "Tybetańskiej Księdze Zmarłych", "Bhagavad Gicie" czy w "Boskiej Komedii" Dantego, i sprawdź jak ci odpowiadają.

Zakończenie i początek

  • Skąd pochodzi życie? Dokąd zmierza? Kiedy życie i świat się skończą? Napisz mit na temat stworzenia świata. O jego przeznaczeniu.


III Odpoczynek


Narysuj drzewo


A teraz, zakładając, że Ty jesteś tym drzewem, zwróć uwagę, czego dowiesz się o sobie patrząc na jego kształt, wielkość, usytuowanie, proporcje etc. Jakie wrażenia, myśli, skojarzenia i uczucia budzi w Tobie to drzewo?


A teraz odpocznij pod tym drzewem. I, jeśli chcesz, podziękuj sobie za wytrwałość.




Metoda proponowana tutaj została stworzona w oparciu o książkę "Your Mythic Journey. Finding Meaning In Your Life Through Writing and Storytelling", Sam Kenn, Anne Halley-Fox, Jeremy P. Tarcher, New York, 1973. Tekst ma charakter warsztatowego przewodnika, wprowadza jednocześnie w koncepcję mitu personalnego Sama Keena rozwijaną w kolejnych książkach autora.
Tłumaczenie - Andrzej Pankalla i Ewa Piaskowska, adaptacja, redakcja, uzupełnienia - Andrzej Pankalla.




Zaloguj się - aby napisać komentarz   Rejestracja - jeśli nie masz konta w Tarace

x

Szybki przegląd Taraki

[X] Logowanie:

- e-mail jako login
- hasło
Zaloguj
Pomiń   Zapomniałem/am hasła!

Zapisz się (załóż konto w Tarace)