Przejdź do Taraki mobilnej! - masz wąski ekran.
zdjęcie Autora

02 października 2013

Sebastian Dąbek

Enneagram pierwiastków chemicznych
Czy układ okresowy Mendelejewa ma coś wspólnego z typami osobowości?

Interesując się od jakiegoś czasu enneagramem osobowości zauważyłem pewną zbieżność między tzw. głównymi cechami (czy nawet jedną główną cechą) danego typu osobowości człowieka, a głównymi cechami pierwiastków chemicznych zgrabnie umieszczonych w tablicy Mendelejewa - które określają ich właściwości w kontaktach z innym - pierwiastkami. Chciałbym się tymi obserwacjami podzielić co niniejszym czynię.

Rozmieszczając pierwiastki chemiczne w widoczny poniżej sposób przystępuję do opisu cech charakterystycznych tychże pierwiastków opierając się na własnych często organoleptycznych doświadczeniach w kontaktach z nimi jako, że chemia kiedyś była moją pasją.
Pierwiastki przypisane do każdego numeru są bardzo zbliżone do siebie właściwościami - można rzec - są analogiczne pod względem wchodzenia w reakcje z innymi pierwiastkami (np grupa fluor chlor brom itd tworzy związki o analogicznych własnościach z tymi samymi pierwiastkami, podobnie lit sód potas itd. Ponadto pierwiastki sąsiadujące ze sobą przejawiają cześć cech wspólnych, np. bor (nr 3) w stosunku do węgla (4) lub węgiel (4) w stosunku do fosforu (5) czy fosfor (5) w stosunku do siarki (6).

Opis rozpoczynam nieprzypadkowo od numeru 8.

Nr. 8
Fluorowce - fluor chlor brom jod - najbardziej agresywne ze wszystkich pierwiastków. Zwłaszcza fluor który atakuje i wchodzi w reakcje dosłownie ze wszystkim. Fluorowodór trawi nawet szkło - które jest bardzo odporne na wszelkie chemikalia. Fluorowce są najbardziej elektroujemne ze wszystkich pierwiastków. Tworzą najsilniejsze, bardzo agresywne kwasy beztlenowe.

Nr. 9
Gazy szlachetne - hel, neon, argon, ksenon itd. - jak sama nazwa wskazuje nie wchodzą prawie w ogóle w reakcje z pozostałymi pierwiastkami. Są neutralne w najwyższym możliwym stopniu. Chciałoby się napisać - unikają bezpośredniej reakcji lub raczej w ogóle reakcji.

Nr. 1
Potasowce (metale)- lit sód potas cez itd ale też złoto i srebro - tworzą najsilniejsze związki
o charakterze zasadowym. Inaczej mówiąc są zasadotwórcze. Pierwiastki te są najbardziej ze wszystkich elektrododatnie. Związki fluorowców z potasowacami dają najbardziej trwałe i
neutralne sole - jak choćby chlorek sodu z kuchennej solniczki. Jednocześnie potasowce są bardzo miękkie - z łatwością dają się kroić nożem. W kontakcie z tlenem, a zwłaszcza z wodą niektóre z nich gwałtownie i z hukiem eksplodują (potas cez rubid) lub tylko palą się (lit sód) tańcząc po powierzchni. Muszą być przechowywane w nafcie lub oleju.

Nr. 2
Wapniowce (metale) - wapń stront magnez itd - fosforany i węglany wapnia i magnezu stanowią szkielet prawie wszystkich istot żywych , rafy koralowe , ślimaki małże , a także kości ludzi i zwierząt. Niestety nie wiem jak się to ma do typu osobowości nr 2 :), chociaż? jedna właściwość wapnia jako dodatku stopowego jest interesująca - już niewielki dodatek tego miękkiego metalu (bardzo miękki - daje się kroić nożem) - do innych bardzo miękkich stopów metali bardzo je utwardza.

Nr. 3
Aluminium (metal), Bor (półmetal) itd. - Aluminium i jego związek z tlenem jest amfoteryczny - to znaczy zachowuje się jak kameleon - na kwasy reaguje jak zasada , a na zasady jak kwas. Inaczej mówiąc jest trochę przekorne. Aluminium spala się osiągając bardzo wysokie temperatury 3000K. Bor w związku z wodorem - borowodór spala się z wytworzeniem ogromnej ilości ciepła dwa razy więcej niż analogiczne węglowodory. Borowodory stosowano jako paliwo rakiet.

Nr. 4
Węgiel (niemetal), krzem (półmetal) cyna (metal) - węgiel i jego związki jest podstawą życia
organicznego. Węgiel występuje w dwóch najbardziej skrajnych pod względem właściwości odmianach alotropowych: diament i grafit. diament - przeźroczysty, najtwardsza ze znanych substancji naturalnego pochodzenia, nie przewodzi prądu elektrycznego i łatwo spala się w tlenie, grafit przeciwnie - czarny, miękki (grafit używany w ołówkach pisze po papierze ścierając się) , przewodzi prąd elektryczny i jest bardzo trudny do spalenia.

Nr. 5
Azot, fosfor (niemetale). Azot jest gazem neutralnym (biernym), trudno daje się go zmusić do reakcji wymaga to znacznego nakładu energii. Można by rzec - jest wycofany. Fosfor występuje w 3 podstawowych odmianach alotropowych z których jedna jest całkiem bierna (czerwony) inna - fosfor biały jest agresywny i toksyczny. Jedna w drugą przechodzi w warunkach silnego ogrzewania. Jeszcze co do azotu, tego neutralnego składnika powietrza którym oddychamy (stanowi 3/4 składu) to - większość materiałów wybuchowych jest związkami zawierającymi azot i właśnie jego obecność i specyficzne wiązanie tam występujące stanowi o ich wybuchowości - piorunian rtęci, trotyl , dynamit (nitrogliceryna), azotan amonu nawet będący mieszaniną proch czarny zawiera azotan potasu. Zazwyczaj neutralny azot w pewnych warunkach robi się gwałtowny. To samo dotyczy fosforu.

Nr. 6
Tlen i siarka. Poza tym że zapach palonej siarki (powstaje dwutlenek siarki) w podaniach i
legendach kojarzony jest z pojawieniem się diabła nie znajduje analogii do typu osobowości.

Nr. 7
Żelazo , kobalt - żelazo jest metalem który tworzy ogromną ilość stopów z innymi metalami o skrajnie różnych właściwościach i zastosowaniach w zależności od zastosowanych dodatków innych pierwiastków. Np. Dodatek azotu zwłaszcza w powierzchniowej warstwie (azotowanie stali) powoduje powstanie bardzo twardej i odpornej na ścieranie warstwy. 

Wybrane przeze mnie cechy szczególne grup pierwiastków są w zasadzie właściwe tylko dla nich lub w pewnym stopniu wspólne ale tylko z sąsiedztwem (skrzydła).
Dodatkowo grupy pierwiastków zajmujące wierzchołki trójkąta tj. 3,6,9 stanowią coś w rodzaju neutralnego punktu środkowego , np. 9 jest zupełnie neutralna pomiędzy maksymalnie elektrododatnimi i elektroujemnymi potasowcami i fluorowcami, aluminium czy bor (3) jest przekornie amfoteryczne czy półmetaliczne pomiędzy metalami i niemetalami.

Zapewne w odniesieniu do realiów codziennego życia brzmi to nieco abstrakcyjnie...



komentarze

1. wspólczesna chemia niewiele tu pomoże • autor: Jerzy Pomianowski2013-10-02 22:07:03

Pomysł mnie zainteresował, bo jestem z wykształcenia (między innymi) chemikiem.
Poszukaj coś u alchemików, kiedyś szukanie mistycznych polączeń między ludżmi a pierwiastkami były popularne.
Ciekawa sprawa z rtęcią, wystepuje w jednej grupie z cynkiem i kadmem choć nie pasuje właściwie do niczego.
Przez tysiąclecia uważano rtęć za metal niesłychanie zdrowy. Czy taka masa alchemików mogła się mylić?
Newton wypijał kieliszek rtęci gdy źle się poczuł. Coś jak aspiryna dzisiaj.
[foto]

2. Wikipedia podaje trochę inny układ: • autor: Wojciech Jóźwiak2013-10-02 22:36:14



Różnica taka, że wg. Wiki żelazo (Fe) i jego liczni krewni są pomiędzy berylem (u "nas" enneagramowa 2) a borem (enn. 3), czyli w enneagramie byłoby 3-ką.
U "nas" żelazo jest między tlenem O a fluorem F czyli jest enneagramową 7-ką.
Przejście na system Wiki całkiem przestawia przyporządkowanie pierwiastków enneagramowi.
Pytanie, który w tych układów jest bardziej "prawdziwy".

3. lepiej podzielić intuicyjnie • autor: Jerzy Pomianowski2013-10-02 23:31:33

Numeracja (kolejność) jest czysto zwyczajowa i można przyjąć dowolnie inną. Ważne żeby grup było 9, i tyle da się znaleźć. Grupy główne: litowce, berylowce, żelazowce szeroko pojęte (żelazo, kobalt, nikiel, platyna, pallad, rod, ruten), borowce, węglowce, azotowce, tlenowce, fluorowce, gazy szlachetne. Ilość pasuje.
Żelazowce połączyłem z platynowcami na nosa chemicznego. One są podobne, choć teoretycznie nie powinny. Można też inaczej - np miedź, srebro, złoto i rteć powinny być razem, jeśli nie są, w oficjalnej wersji to trudno.
Pdobnie  jakoś mi pasuje umieszczenie razem boru, wegla i azotu. Są bardzo podobne, choć nie powinny.

[foto]

4. Nie... • autor: Wojciech Jóźwiak2013-10-02 23:42:04

Numer grupy-kolumny pierwiastków NIE jest zwyczajowy ani dowolny, bo jest liczbą elektronów na zewnętrznej powłoce. 1 dla litowców, 2 dla berylu, wapnia itd, 3 dla glinu, 4 dla węgla, 5 azotu i fosforu, 6 dla tlenu. Gdzieś pomiędzy te kolumny wstawia się metale, które mają luki w zapełnieniu którejś wewnętrznej powłoki - Sebastian Dąbek przyjął dla nich kolumnę 7. Przez to kolumna chlorowców dostała rozbójniczy numer 8, chociaż elektronów zewnętrznych ma 7. Gazy szlachetne dostały nr 9, chociaż elektronów zewn. mają 8.

5. nie trzeba uparcie trzymać się tej wersji układu • autor: Jerzy Pomianowski2013-10-02 23:56:53

No nie wiem. Często gazy szlachetne uważa sie za grupę zero. Może lepiej oprzeć się na klasyfikacji pierwiastków stosowanej w analizie chemicznej. Tam  w jednej grupie są substancje naprawdę podobne fizycznie i chemicznie niezależnie od formalnej przynależności. Amon (kation lecz też amoniak) np wystepuje wówczas razem z magnezem.

6. fluorowce i żelazowce • autor: Nierozpoznany#75382013-10-03 07:28:28

Właśnie z fluorowcami i żelazowcami miałem pewien problem. Układ jaki zaproponowałem opiera się najbardziej na odczuciu w pewnym sensie subiektywnych właściwości pierwiastków. Jednakże żelazowce należą do grupy 8 a fluorowce do grupy 7.Ja wstawiłem je odwrotnie. Po prostu mając na względzie rozbójnicze właściwości  fluorowców nie mogłem inaczej.

7. szukałem u alchemików • autor: Nierozpoznany#75382013-10-03 07:41:52

Szukałem u Alchemików np. u Michała Sędziwoja, ale w tamtych czasach znano tylko 7 pierwiastków. Biorąc też pod uwagę właściwości pierwiastków w wyniku różnych operacji (kalcynacja, destylacja, krystalizacja.) i uzyskiwane zmiany właściwości np. w wyniku przejścia do innych odmian alotropowych jak np. fosfor - czerwony w pewnych warunkach przechodzi w biały a w wyniku innego procesu w czarny - metaliczny - ten sam pierwiastek a właściwości zupełnie inne - czyż to nie brzmi jak przemiany osobowości w wyniku stresu/relaksu? Jednakże trudno odczuwać te właściwości pierwiastków i w tym wypadku ich odmian alotropowych tak jak można czasem odczuć samego siebie podczas takiej zmiany.

[foto]

8. Rtęć • autor: Przemysław Kapałka2013-10-09 16:31:06

@Jerzy Pomianowski: Kiedyś kolega mi się przyznał, że łyknął rtęci z termometru i nic mu nie było :)


9. rteć zdrowa, czy nie? • autor: Jerzy Pomianowski2013-10-09 20:45:31

Z tą rtęcią to sprawa dosć dziwna. Przez tysiąclecia uważano ją za pierwiastek niezwykle ważny dla organizmu, choć jednocześnie niebezpieczny. Trujące są pary rtęci i jej rozpuszczalne związki. Skąd brało się przekonanie o pozytywnym wpływie rtęci na człowieka, i czy na pewno jest błędne - nie mam pojęcia.
[foto]

10. Ad. 9 • autor: Terravis Wiktor Rumocki2013-10-16 14:00:54


Skąd się brało przekonanie o pozytywnym wpływie rtęci na człowieka

Jedną z przyczyn było zapewne to, że przez kilka stuleci różnego rodzaju maści zawierające w swym składzie rtęć metaliczną np. Szara maść były jedynym środkiem, który odnosił jakikolwiek skutek w przypadku syfilisu.

Zaloguj się - aby napisać komentarz   Rejestracja - jeśli nie masz konta w Tarace

x

Szybki przegląd Taraki

[X] Logowanie:

- e-mail jako login
- hasło
Zaloguj
Pomiń   Zapomniałem/am hasła!

Zapisz się (załóż konto w Tarace)