Człowiek człowiekowi małpą". Autor: Wojciech Jóźwiak" />
Przejdź do Taraki mobilnej! - masz wąski ekran.
zdjęcie Autora

11 grudnia 2011

Wojciech Jóźwiak

Z genami nie wygrasz
Kilka uwag do artykułu Mirosława Miniszewskiego: "Człowiek człowiekowi małpą"


Klany

Wikipedia streszcza pogląd Tomasza Hobbesa:

Stan natury to wg Hobbesa wojna każdego z każdym (łac. bellum omnium contra omnes), co wynika bezpośrednio z faktu, że każdy człowiek jest z natury egoistą. Przy braku ograniczającej go z zewnątrz władzy, w sytuacji gdy pozornie wszyscy są wolni, ludzie zaczynają z sobą walczyć, co powoduje, że zamiast korzystać z wolności każdy musi cały czas koncentrować się na przetrwaniu. Między wolnością a przetrwaniem istnieje zatem stały, nierozwiązywalny konflikt.

No więc to nie jest tak. Naturalny ustrój ludzkiego społeczeństwa, czyli ten który mamy w genach (genetycznie uwarunkowany), to ustrój klanów: grup męsko-centrycznych, skupionych wokół silnych mężczyzn, tzw. samców alfa, modelowanych na patriarchalne rodziny. Ten ustrój spontanicznie wyłania się tam, gdzie słabnie bardziej rozwinięta cywilizacja: taki ustrój przyjmują grupy przestępcze (nasze znane Wołominy i Pruszkowy), taki ustrój przechowały i rozwinęły mniejszości sycylijskie, żydowskie, chińskie i inne przybyłe do USA; wśród nich najsłynniejsi Sycylijczycy ze swoją mafią, ukształtowaną wiernie według tego modelu. Takie ustrój bierze górę w państwach upadłych, jak Somalia. W ustroju tym obowiązuje wymuszona (pod karą śmierci) lojalność wewnątrz klanu; pomiędzy klanami wrogość, nieufność i stan wojny przerywany nietrwałymi kompromisami i rozejmami; ścisłe rozdzielenie ról mężczyzn i kobiet, które mają zajmować się domem, rodzić nowych potomków i nie mieszać się do męskiej sprawy jaką jest wojna i sprzężone z nią biznesy; dalej: wielo-hierarchiczna struktura wewnątrz klanu, gdzie „ja” jestem winien wierność swojemu „papie”, a dopiero ten ma dochować wierności wobec oberszefa, capo da tutti capi. Oraz możliwość dołączania niespokrewnionych mężczyzn do klanu.

Cały ten kompleks został opisany przez Puzo i sfilmowany przez Coppolę w „Ojcu chrzestnym”. Sława tej powieści i filmu nie jest przypadkowa, przeciwnie, poświadcza fakt, ze nasze umysły lgną do naszego genetycznego dziedzictwa, fascynuje nas ono. Sportretowani tam tyrani (Vito Corleone/ Marlon Brando), zbrodniarze-szaleńcy (Santino/ Caan) i zimni planiści zbrodni (Michael/Pacino) nie budzą w nas, jak powinni, obrzydzenia, tylko fascynację jaką darzymy herosów. Jeśli cywilizacja się posypie, to po niej przyjdą klany-mafie. Do tego zatęsknił niedawno Lech Jęczmyk w książce „Trzy końce historii czyli Nowe Średniowiecze”, w osiedlających się w Europie plemionach afrykańskich i bliskowschodnich widzący siłę, zdrowie i krzepę, u Europejczyków przerafinowane gaśnięcie.

Siłę genów w klanach widać też po łatwości, z jaką państwo, organ cywilizacji, przegrywa z klanami (mała lub żadna skuteczność zwalczania klanowej przestępczości i klanowych obyczajów, jak „honorowe zabójstwo”), kapituluje przed nimi (zniesienie kary śmierci – której stosowanie w klanach i przez klany na zewnątrz jest immanentne), lub wchodzi z nimi w sojusze (znane zrosty tajnych służb – jakie tam one służby... – z grupami przestępczymi).


Wojna

Mirosław Miniszewski napomyka w pewnym miejscu, że agresja szympansów i zgodliwość bonobo jest sprawą kultury (tych małp!) czyli memów (wzorców przekazywanych przez uczenie) a nie genów. Trudno mi się z tym zgodzić, ponieważ wiele wskazuje, że wojna wśród ludzi jest uwarunkowana właśnie genetycznie. Wprawdzie tych wojennych genów nie wyekstrahowano (jeszcze?) z DNA, ale widać mechanizm, który z wielkim prawdopodobieństwem mógł się utrwalić genetycznie. Dawni ludzie, ci bytujący przez co najmniej 2 miliony lat jako łowcy-zbieracze, prowadzili wojny o zasoby. Zasobem było terytorium z żywnością (stadami zwierzyny itd.) ale nie tylko. Wojowali mężczyźni, a zdobywanym zasobem były również kobiety. Mężczyzna, który był sprawniejszym czyli okrutniejszym wojownikiem, zarazem zapładniał większą liczbę branek i pozostawiał więcej potomstwa, w tym męskiego, które dziedziczyło jego wojenne dyspozycje. Pisałem o tym kilka razy, np. tu: Obłęd i wylewanie połowy wody.

Z tego samego mechanizmu dziedzicznego jest syndrom sztokholmski czyli solidaryzowanie się branek z ich porywaczami. Branka, która szybko i chętnie podporządkowywała się porywaczowi, przeżywała wraz ze swoim – rychło rodzonym – potomstwem; branka niepokorna ginęła - i jej ewentualne potomstwo i geny.


Matry- i patrylokalność

Nie całkiem przekonuje mnie pogląd, że patrylokalność wzmaga samczą agresję, a matrylokalność ją łagodzi. Nie widzę przejścia od przesłanki do wniosku. Dlaczego grupa w której razem żyją bracia, ojcowie z synami i dziadkowie z wnukami byłaby agresywna wobec obcych, a grupa, w której mężczyźni (samcowie) nie są spokrewnieni, a przyżenieni, byłaby tolerancyjna i łagodna? Jeśli żyję w systemie matrylokalnym i ożeniwszy się, przeniosłem się do wsi (lub koczowiska) mojej żony, to niby co mi przeszkadza utworzyć wojowniczą gromadę z moimi szwagrami pod dzielną wodzą teścia? (Zwróć uwagę na funkcjonowanie pojęcia szwagier w popkulturze: ze szwagrem przyjęte jest robić bardziej aspołeczne rzeczy niż z bratem! „...w klubie-śwa wytłukli szwagier szyby, ja zaś wazon” - śpiewał Kazimierz Grzeskowiak.)

Brakuje – mnie i w ogóle – faktycznej a nie domniemanej wiedzy o życiu i obyczajach ludzi pierwotnych. Podobno zachodni antropologowie zestawili corpus 400 lub 600 pierwotnych społeczeństw, o których zachowały się zapiski źródłowe, wszystko to opisali i poklasyfikowali, tylko ta wiedza pozostaje dziwnie nieznana! Apeluję do Czytelników, wśród których z pewnością są fachowcy z dyplomami z etnologii. Czytaliście o tym? Gdzie tych danych szukać? Może by ktoś je streścił?


Patriarchat a rolnictwo i neolit

M. Miniszewski pisze:

Potrzebę patriarchatu, a więc kontrolowania linii dziedziczenia, zrodziła konieczność posiadania ziemi i utrzymania jej własności.

Nie widzę związku. Dlaczego posiadanie ziemi pod uprawę miałoby spowodować lub wymusić na mężczyznach troskę o to, żeby kobieta, z którą współżyje seksualnie pewien mężczyzna, współżyła tylko z nim, a nie prócz niego z resztą zainteresowanych? Dlaczego posiadanie ziemi miałoby spowodować, że mężczyźni w ogóle zaczęli się interesować tym, czyja sperma poczęła dziecko kobiety, z którą dany mężczyzna żyje? Jak w przed-cywilizacyjnych warunkach odróżnić, czy to dziecko, które urodziła pewna kobieta, jest potomkiem moim czy innego mężczyzny z tej samej gromady? „Kontrolowanie linii dziedziczenia”, czyli dbanie o wierność żon i zróżnicowanie stosunku ojców do synów z prawego łoża i bękartów, musiało mieć jakieś inne uwarunkowanie; musiało istnieć coś pierwotniejszego, co byłoby łatwiejsze do zauważenia w warunkach pierwotnego życia ludzkich gromad. Tym czymś była monogamia połączona z dominacją mężczyzny w parze. Oba zjawiska są przed-ludzkie, obecne poza ludźmi, poprzedzające inteligencję ludzkiego typu i daleko przed-cywilizacyjne. (Monogamia np. jest pospolita wśród ptaków.) Tu koniecznie trzeba przypomnieć oczywistość, że monogamia u Homo sapiens nie wykształciła się w pełni: do teraz pozostaje zaledwie tendencją, chociaż potężną i silniejszą niż modele konkurencyjne, np. model wolnych związków lub haremowy. Szlabanem strzegącym monogamii jest zazdrość, ze strony zarówno mężczyzny i kobiety. Ponieważ zazdrość jest emocją, to „na mur” należy do naszego genetycznego dziedzictwa; a jako taka musiała na swoje uformowanie się mieć czas liczony w co najmniej setkach tysięcy lat. Dziesięć tysięcy rolnictwa to stanowczo za mało. – Teza mojego Przedmówcy została tym samym obalona.


Ciao, bonobo

Droga bonobo, czyli rozładowywanie napięć między swoimi a obcymi przez seks, co nie dopuszcza do rozwinięcia się ich w agresję, jest dla nas, Homo sapiens, niedostępna z dwóch (przynajmniej) powodów: wspomnianej zazdrości - i wstydu, który lepiej uściślić jako seksualną dyskrecję. - Czyli to, że zwykliśmy odbywać stosunki i inne seksualne czynności na odosobnieniu, bez trzecich świadków. Jest to drugi mechanizm strzegący monogamii, chociaż jak i sama monogamia nie dopracowany ewolucyjnie do końca, czego dowodem nasze fantazje erotyczne, mające za przedmiot promiskuityzm („każdy z każdym”) i właśnie złamanie dyskrecji, czyli „robić to na widoku”. Możemy sobie marzyć (i dostawać od tych marzeń wzwodów - piszę to bez ironii! - lub odpowiednich objawów kobiecych), że jak bonobo będziemy gasić konflikty kochając się na widoku każdy z każdym (prócz syn z matką, bo na to także bonobo mają tabu), ale tak nie zrobimy, ponieważ mamy genetycznie wbudowane inhibitory w postaci zazdrości i dyskrecji. A że oba to psy łańcuchowe monogamii, to wniosek taki – pomijając pośrednie ogniwa implikacji – że nasza (potworna) wewnątrzgatunkowa agresja, nasza wieczna wojna, jest odwrotną stroną pewnego wyboru dokonanego przez naszych praprzodków w dziedzinie seksu: skutkiem przejścia na monogamię.


Dopiski: miesiączka, homoseksualizm

Po co człowiekowi miesiączka? Wygląda na zjawisko dla gatunku samobójcze: oto najcenniejszy dla gatunku zasób, czyli płodne kobiety, kilkanaście razy do roku krwawią, tracą żelazo i inne składniki, słabną i co najgorsze, znakują teren śladami wizualnymi i zapachowymi zwabiającymi drapieżniki. Tak było przez te około dwa miniony lat, zanim wynaleziono podpaski i tampony. Po co? Czyli po darwinowsku: jaki to miało sens przystosowawczy? Inaczej: co sprawiało, że kobiety obficie miesiączkujące zostawiały więcej potomstwa niż miesiączkujące niewiele? Tu proszę nie oponować, że krwawienie miesiączkowe jest konieczne, żeby oczyścić macicę z przeterminowanego nabłonka i przygotować ją na nowe zapłodnienie. Jest konieczne, ale natura mogła zrobić to tak, że kobieta wydalałaby całą porcję krwi za jednym zamachem, tak jak się sika lub robi kupę. Tymczasem tak nie zrobiła (natura) i kobiety krwawią po trochu przez kilka dni. W warunkach życia, do którego jesteśmy genetycznie przystosowani, czyli łowiecko-zbierackiej małej grupy w afrykańskiej sawannie gęstej od wielkich drapieżników – lew, lampart, hiena, likaon, gepard, w wodzie krokodyl – miesiączka, powtarzam, wygląda na samobójstwo dla gatunku. Dlaczego mimo to tak przeciw-przeżyciowe zjawisko przetrwało i rozwinęło się? Jakie „fory” dla potomstwa niosły geny warunkujące obfite krwawienie rozłożone na kilka dni?

Ponieważ nigdzie w znanej mi literaturze nie znalazłem wyjaśnienia (jeśli znasz je, Czytelniku/Czytelniczko, to mi, proszę, podpowiedz!) wymyśliłem swoje. Miesiączka jest handicap'em wymuszającym monogamię, a ściślej nie samą monogamię, tylko opiekowanie się młodymi (płodnymi) kobietami: co mogą robić – i robią – ich seksualni męscy partnerzy lub (i) inne kobiety. Czymś podobnym w sensie handicapu czyli „mającego sens upośledzenia” są ogony pawi lub bażantów, lub rogi jeleni; upośledzają jednostkę, która łatwiej ginie od drapieżnika, ale służą gatunkowi jako sygnał wysokiej formy samca. Jak ogon pawia jest testem na zdrowie samca: „muszę być zdrowy i silny, skoro stać mnie na wyprodukowanie takiego ogona, i że przy tym nie padłem!” - tak miesiączka jest testem na wewnątrzgrupową solidarność i ewentualnie na wierność partnera: „chociaż jestem słaba, krwawię i ściągam na siebie hieny, to mnie nie porzucicie na pożarcie – zwłaszcza ty, z którym się kochałam.” Hieny (lwy, gepardy etc.) zostały tu zaprzężone przez gen miesiączki do zadania wyeliminowania z populacji genów obniżających zarazem dwie cnoty: solidarność grupy i opiekę mężczyzny nad kobietą. Która mogła mieć miejsce tylko przy monogamii, więc pośrednio miesiączka wymuszała monogamię. Ponieważ lepiej się propagowały geny istniejące w osobnikach żyjących w grupach bardziej solidarnych niż te w grupach łatwiej idących w rozsypkę, to w sumie gatunkowi miesiączka się opłaciła.

Tu przypomnę, że monogamia, istniejąca przecież u homo sapiens zaledwie jako tendencja lub jeden z kilku wariantów sposobów seksu, chociaż nie była jedynym wariantem, uczyniła poważna modyfikację u samic/kobiet w porównaniu z pokrewnymi szympansami i bonobo: spowodowała ukrycie owulacji. Kobiety (samice H. Sapiens) nie sygnalizują owulacji, więc i tego, że są gotowe do poczęcia. (Przeciwnie niż szympansy obojga gatunków i wiele innych małp, których zewnętrzne narządy płciowe przy owulacji „kwitną”.) Dlaczego, czyli: jaki to ma ewolucyjny sens? Likwiduje konkurencję samców o owulującą samicę wewnątrz grupy. Samce miały zgodnie współpracować, a nie okresowo bić się o samicę W tym samym kierunku prowadziła monogamia, nawet częściowa.

Również nie spotkałem się z zadowalającym ewolucyjnym wyjaśnieniem homoseksualizmu, który wygląda wprawdzie nie na „gatunkowe samobójstwo”, ale na zachowanie, które nie miało szansy genetycznie się upowszechnić, jako że homoseksualista każdej płci ma małe szanse rozmnożenia się, jeśli więc byłyby takie geny, to z konieczności byłyby samozanikowe.

Mechanizm, który podtrzymywał homoseksualizm i jego ewentualne geny, mimo ich samozanikowości, mógł być rodzajem bonobicznego łagodzenia agresji przez seks. Grupa mężczyzn, działających na polowaniu lub (pierwotnej) wojnie, mogła przez homoseksualne zachowania wygaszać powstającą między nimi agresję. Byłby to „model tebański”: jako że w Tebach istniała elitarna jednostka wojska, Świety Zastęp, złożona z par homoseksualistów. Rzecz wymagałaby dokładniejszych studiów, ponieważ o homo- i quasi-homo-seksualnych zachowaniach mężczyzn w wojennych grupach – zwłaszcza nie w starożytnej Grecji! - wiemy mało; tabu na te zachowania jest miażdżące.


Wojciech Jóźwiak



komentarze

[foto]

1. Monogamia przyczyną wojen? • autor: Nes W. Kruk2011-12-11 14:33:07

"Ponieważ zazdrość jest emocją, to „na mur” należy do naszego genetycznego dziedzictwa
Tu bym się nie zgodził. Posiadanie, terytorializm, których pochodną jest zazdrość, owszem, może mieć podłoże genetyczne (u mnie chyba w zaniku). Zazdrości towarzyszą emocje - złość, gniew i postawy - nieufność, podejrzliwość, ksenofobia, ale to nie znaczy, że sama zazdrość jest emocją (tak, wiem, definicja, że zazdrość to emocja, no cóż, autorytet ustalający definicję nie jest dla mnie sam w sobie gwarantem słuszności tejże definicji). My uczymy się tych wzorców kulturowych. Najłatwiej to zauważyć w samej różnorodności kultur, które wypracowały sobie różne moralności (moralność jako założenie kagańca silniejszym?).
Moim skromnym zdaniem ze wstydem autor przesadził.

"mamy genetycznie wbudowane inhibitory w postaci zazdrości i dyskrecji"
Z tym również się nie zgodzę. Owa dyskrecja pojawia się w toku wychowania. Żadne dziecko nie wstydzi się swojej nagości ("kto ci powiedział, że jesteś nagi?"). Dopiero uwarunkowania typu "schowaj siusiaka, bo dzieci będą się z ciebie śmiały", "be, golas", uczą dzieci, że nagość jest czymś wstydliwym i należy być dyskretnym w tej kwestii. Znam ludzi, którzy zupełnie nie mają z tym problemu. Czy to znaczy, że znowu nie mają tego "genu zazdrości i dyskrecji"?

Poza tym monogamia nie jest jedynym modelem ludzkiego zachowania o czym wiemy. Gdyby tak było, wszelkie inne poligamie, poliamorie nie występowałyby albo istniałyby jako patologie.
Uważam, że z natury nie jesteśmy monogamiczni, że to spadek kulturowy. Nasza biologia nie jest monogamiczna, inaczej nie czułbym przyjemności patrząc na inną ładną kobietę, nie reagowałbym na bodźce, tylko na tę "jedną jedyną". Moje ciało nie jest monogamiczne. Nie byłbym w stanie odbyć stosunku z żadną inną poza tą, z którą tworzę związek monogamiczny. Gdyby monogamia była uwarunkowana genetycznie, zazdrość straciłaby rację bytu lub ograniczyłaby się tylko do samotnych osobników tej samej płci co osoba doświadczająca zazdrości. Tak samo nie istniałby np. przemysł pornograficzny, lub skierowany byłby do wąskiego grona singli, którym monogamia jeszcze się nie "włączyła". Co najwyżej monogamia w moim odczuciu może być, ale nie musi wypadkową genów i kultury...

2. kwestia skali • autor: Nierozpoznany#5352011-12-11 18:07:07

Od czasu rozdzielenia się linii ewolucyjnych szympansa i człowieka minęło ok. 6 000 000 lat.
Pierwsze ślady kultury: ok. 35 000 lat temu.
Najstarsze cywilizacje: Sumerowie, ok. 5000 lat temu. Cała cywilizacja neolityczna trwa max 10 000 lat.

Co to oznacza: moim zdaniem to, że skala ewolucyjna i kulturowa są nieporównywalne. W skali ewolucyjnej nasza cywilizacja jest promilowym wykwitem, zbiegiem okoliczności: końca epoki lodowcowej, małej aktywności wulkanicznej, (hipotetycznym) zalaniem obszaru morza śródziemnego itd.

Gdyby obserwowali nas obcy żyjący w skali ewolucyjnej, nasz cywilizacyjny pik musieliby traktować tylko jako anomalię w historii biegających małp.
[foto]

3. Zazdrość, dyskrecja, monogamia - Nesowi • autor: Wojciech Jóźwiak2011-12-11 21:10:49

a) Zazdrość seksualna - zazdrość o partnera - nie ma związku z terytorializmem ani z własnością.

b) Dyskrecja seksualna jest u ludzi gatunkowym powszechnikiem. Nie ma i nie było społeczności, nawet wśród najbardziej pierwotnych, gdzie byłoby normą, że kopulacje odbywają się publicznie. Co właśnie jest normą u szympansów zwykłych i bonobo. Skoro dyskrecja jest powszechna, należy wnioskować, że jest uwarunkowana genetycznie i należy do naszej natury, nie kultury. Nagość, nieużywanie ubrań, nie ma związku z "blokadą" na publiczne stosunki płciowe.

c) Oczywiście, że nie mamy genetycznie wbudowanej monogamii ścisłej. (Jak np. gęsi gęgawy. Lub z bliskich krewnych, podobno, gibbony.) Ludzka monogamia jest "czasowa": raczej współżyjemy z jednym seksualnym partnerem niż z kilkoma w tym samym czasie, i kiedy już jesteś w związku 1:1 to trudno jest ci zmienić partnera na innego. Częściej jest to monogamia "przechodnia": żyję z 1 partnerem przez jakiś długi czas, niż bezwzględna: z jednym na całe życie. Nawet "mainstreamowa" moralność uznaje, że śmierć jednego partnera zwalnia drugiego z monogamicznej wierności - u gęsi nie zwalnia. Więc oczywiście nie mamy w genach monogamii ścisłej. Ale mamy silną tendencję do monogamii.
Model seksualny człowieka nie jest ściśle określony przez geny; raczej mamy genetycznie danych kilka wariantów: Monogamia. "Przyjacielski promiskuityzm" czyli kocham się z tymi, których lubię. Prostytucja, czyli oferowanie seksu za jakąś korzyść. Model haremowy: jeden mężczyzna "mający" kilka kobiet. Jednostka może sobie przestawiać warianty: np. po kilku latach przyjacielskiego promiskuityzmu przestawić się na monogamię, itd. Można dopatrzyć się istnienia (dość rzadkiego) modelu "rykowiska": popisujący się samiec (muzycznie, religijnie itd.) + oddające mu się samice, czyli gruppies.
Jednak nie jest tak, że ludzie w seksie "mogą robić wszystko" i tylko kultura nas "krępuje". Są zachowania seksualne, obserwowane u innych gatunków, których u ludzi nie ma. Z czego wniosek, że nasz zestaw modeli seksu, chociaż dość różnorodny, to jednak ma swoje genetyczne ramy, w których się mieści. I wśród dostępnych nam wariantów "czasowa monogamia" dominuje.
[foto]

4. poli, mono, swing • autor: Nes W. Kruk2011-12-12 00:03:55

"a) Zazdrość seksualna - zazdrość o partnera - nie ma związku z terytorializmem ani z własnością."
Powiedzmy, że terytorializm to forma postawy, zachowań, która charakteryzuje się obroną pewnego obszaru, którego uznaję za własny. Zazdrość seksualna to z kolei reakcja, zazwyczaj emocjonalna, która mówi "to moja samica", "mój samiec". Dlatego stawiam tu znak równości - w obu przypadkach uznajemy za własność pewien obszar. Territorium - obszar ziemi uprawnej, obszar, który uprawiany przynosi plony, oraz, przepraszam za uprzedmiotowienie (skojarzenie nasuwa się samo), kobieta jako rodząca (w j. polskim mamy nawet ładne określenie "uprawiać seks"). Nie jest to tym samym, lecz wynika moim zdaniem z tych samych instynktów posiadania, nie ważne, terytorium, samicy, czy patentu na wyrób mydła. Zazdrość mówi: to moje! (samica, samiec, pieniądze, terytorium) Nie ruszać! (nie dotykać, nie patrzeć) Nie zbliżać się!(emocjonalnie, fizycznie) Nie przekraczać granicy! (intymnej, seksualnej)". Służy tylko i wyłącznie zatrzymaniu partnera/partnerki przy sobie, upilnowaniu, by nie zapłodnił (posiał swojego ziarna) jej inny samiec.

"b) Dyskrecja seksualna jest u ludzi gatunkowym powszechnikiem. Nie ma i nie było społeczności, nawet wśród najbardziej pierwotnych, gdzie byłoby normą, że kopulacje odbywają się publicznie."
Nie szukając daleko - społeczność swingersów, gdzie wymiana partnerów seksualnych istnieje i jest normą, ale też jedną z odmian jest właśnie kopulowanie publiczne (w klubach, sławna plaża Cap d'Agde, domy, itd).

Nie potrafię podać przykładów kultur pierwotnych, co jednak nie znaczy, że nie istniały takie (jak te małpki bonobo). Możemy sobie pogdybać. Model monogamiczny i patriarchalna odmiana poligamii być może po prostu najbardziej się sprawdziła ekonomicznie w większych grupach (wioski, miasta, państwa). Przy powszechnej poligamii musiałby być rozbudowany system opieki nad dziećmi, do czego służy model rodziny monogamicznej. To, że aktualnie dominuje jeden model nie znaczy, że został uwarunkowany genetycznie, tak jak nie jesteśmy genetycznie uwarunkowani do ustroju demokratycznego, a wcześniej feudalnego.

A co powiesz Wojtku na Noc Kupały?
[foto]

5. A co o niej wiemy? • autor: Wojciech Jóźwiak2011-12-12 00:20:40

Nes Havason:
>>> A co powiesz Wojtku na Noc Kupały?

Odpowiadam:
A co o niej wiemy?
Na pewno nie była to impreza swingers.
Pewien znajomy Wrocławianin, z którym zwiedzałem Górę Ślężę, pokazał mi łąkę pod tą górą, gdzie kiedyś odbywały się, podobne słynne na (mówiącym wtedy po niemiecku) Dolnym Śląsku "targi małżeńskie", gdzie swatano młodzież, przybywająca tam z rodzicami. Impreza ta miała swoją "drugą stronę" w postaci seksualnej swobody, jaka tam panowała - i w końcu z tego powodu tych targów zakazano.
Mimo odstępstw i konkurencyjnych modeli seksu, nie zaprzeczymy, że (1) monogamię mamy, w jakimś silnym stopniu, wdrukowaną, (2) jej wyrazem jest zazdrość o partnera - która wydaje mi się czymś, co działa prawie bez wyjątku! (3) Mimo szczególnych wyjątków, mamy upodobanie o uprawiania seksu w dyskrecji. Nawet święto Kupalnocy wyobrażamy sobie raczej jako wymykanie się par w ustronne miejsca niż jawny gruppensex na oczach wszystkich. W pojęciu dyskrecji mieści się także to, że seks jawny chociaż się zdarza, to jest odbierany jako wyjątek, nie reguła. Wg mnie dalej nie ma o co się spierać.
[foto]

6. Nesowi Havasonowi c.d. • autor: Wojciech Jóźwiak2011-12-12 00:24:33

>>> nie jesteśmy genetycznie uwarunkowani do ustroju demokratycznego, a wcześniej feudalnego

--- Kiedy właśnie w moim głównym tekście (patrz wyżej) dowodziłem, że jesteśmy genetycznie uwarunkowani do ustroju klanowego!
[foto]

7. Genoteka • autor: Nes W. Kruk2011-12-12 00:41:48

""targi małżeńskie", gdzie swatano młodzież, przybywająca tam z rodzicami. Impreza ta miała swoją "drugą stronę" w postaci seksualnej swobody, jaka tam panowała - i w końcu z tego powodu tych targów zakazano."
A to ciekawe - młodzi, którzy wymykali się starym, reprezentującym ustalony porządek rzeczy.

"Wg mnie dalej nie ma o co się spierać."
Absolutnie nie odbieram tego jako spór. Raczej próbę spojrzenia na zagadnienie z różnych punktów siedzenia. Gorący temat. Osobiście nie przywiązuję się do własnych poglądów. :)
[foto]

8. Targi małżeńskie (narzeczeńskie? swackie?) pod Ślężą • autor: Wojciech Jóźwiak2011-12-13 08:44:06

E-organ miasta i gminy Sobótka sobotka.pl/historia.html donosi:
>>>Jeszcze do XIX wieku palono na szczycie Ślęży ognie świętojańskie i odbywały się dość wyuzdane targi małżeńskie, zwalczane przez lokalne władze.

www.poszukiwania.pl:
>>>Reliktami obrzędów pogańskich w rejonie góry Ślęży jeszcze do połowy XIX w. były: palenie ognisk w noc świętojańską oraz targi małżeńskie uznawane za niemoralne zakazane przez władze pruskie.

www.eko.org.pl/kropla:
>>>W roku 1817 wydano kategoryczny zakaz odbywania na Ślęży jakichkolwiek zgromadzeń. Pretekstem do ustanowienia tego zakazu było zwalczanie rozpusty, gdyż od niepamiętnych czasów na zboczach góry odbywały się tak zwane targi małżeńskie. Chodziło - możemy się domyślać - o orgie usankcjonowane przez obyczaj ludowy. Ale zakaz uderzał równocześnie we wszystkie formy nieprawowiernej czci okazywanej tej pradawnej górze pogańskich bóstw.

Okazuje się, że powyższy fragment z książki Henryka Wańka, „Hermes w Górach Śląskich”, Wrocław 1995 --- czyli znaleźliśmy prawdopodobne JEDNO źródło (Ur-quelle!) tej informacji.
[foto]

9. ukryta owulacja • autor: Terravis Wiktor Rumocki2011-12-14 00:29:05

Tu przypomnę, że monogamia, istniejąca przecież u homo sapiens zaledwie jako tendencja lub jeden z kilku wariantów sposobów seksu, chociaż nie była jedynym wariantem, uczyniła poważna modyfikację u samic/kobiet w porównaniu z pokrewnymi szympansami i bonobo: spowodowała ukrycie owulacji. Kobiety (samice H. Sapiens) nie sygnalizują owulacji, więc i tego, że są gotowe do poczęcia.

Otóż wcale nie tak do końca! Owulacja jest bardziej lub mniej dyskretnie sygnalizowana przez kobiety, tyle, że spora część mężczyzn kompletnie zatraciła zdolność rozpoznawania jej objawów w zachowaniu i wyglądzie kobiet.
Polecam ten artykuł
[foto]

10. Ukryta owulacja: Dlaczego muszę tłumaczyć oczywistości? • autor: Wojciech Jóźwiak2011-12-14 09:10:09

Przecież kobiety nie chodzą w czasie owulacji z nabrzmiałymi cipkami wielkości główki kapusty w kolorze amarantowym! Nosząc je na wierzchu w stanie seksualnego wścieku. A tak jest u naszych najbliższych włochatych krewnych.
[foto]

11. No tak • autor: Terravis Wiktor Rumocki2011-12-14 11:56:50

Zgadzam się - człowiek to nie szympans, ani bonobo i aż takiej jednoznacznej sygnalizacji płodnej fazy cyklu u ludzkich samic nie ma. Tym niemniej pewne dyskretne sygnały oddziałujące bardziej na podświadomość niż na świadomość są wysyłane i było to przedmiotem naukowych badań - jeszcze raz polecam artykuł do którego link zamieściłem w poprzednim komentarzu.
[foto]

12. Ukryta owulacja • autor: Wojciech Jóźwiak2011-12-14 18:23:09

Ukrycie owulacji właśnie na tym polega, że sygnały seksualne wysyłanie przez kobiety w tym czasie są tylko nieznacznie intensywniejsze niż poza owulacją.

Z szacunkiem
~WJ
[foto]

13. zgoda • autor: Terravis Wiktor Rumocki2011-12-14 19:07:50

doszliśmy do porozumienia :)

14. ENERGIA • autor: Nierozpoznany#47742011-12-15 20:20:28

W ciągu ostatniego roku nie przeczytałem tak wiele racji i racji przeciw racjom jak przez ostatnią godzinę.
Zaczynając od artykułu Pana Przybysławskiego pt. "Dusza nie istnieje, poprzez tekst Pana Miniszewskiego pt. "Człowiek człowiekowi małpą", aż do obszernego komentarza w formie artykułu Pana Jóźwiaka doszedłem do wniosku, że krzyczycie, iż Energia w nas płynie, a póki płynie, póty żyć i spierać się o racje będziemy. I niech przeklęci będą Ci którzy racji nie mają! ;)
Wiele jeszcze po nas racji nadejdzie i wielu po nas kłamstwem je nazywać będzie.

W takim układzie można tylko Energii zawierzyć wykluczając człowieka jako jej przewodnika.

15. źródła antropologiczne o wojnie • autor: Nierozpoznany#25622012-01-01 15:33:46

Wojtku z tą wojną u dawnych społeczności przedpaństwowych nie do końca jest tak, że walczyli bo środowisko (brak zasobów) - te materialistyczne wyjaśnienia zostały mocno skrytykowane w antropologii. Nie dawno ukazała się w Polsce pozycja w całości poświęcona tej problematyce. Polecam:
Sny, trofea, geny i zmarli. „Wojna” w społecznościach przedpaństwowych na przykładzie Amazonii – przegląd koncepcji antropologicznych, wybór i opracowanie T. Buliński, M. Kairski, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006

Literature odnośnie mitu matryiarchatu wrzuciłem w komentarzu do artykułu Mirosława Miniszewskiego.
[foto]

16. Sny, trofea, geny i zmarli: dzięki! • autor: Wojciech Jóźwiak2012-01-01 16:30:09

Paweł, dzięki za info o tej książce. Natychmiast znalazłem w sieci i e-kupiłem.
O ilu ważnych książkach nie wiem!?

17. do Wojtka • autor: Nierozpoznany#66612012-11-24 17:35:59

Twoja teoria dotycząca gatunkowego sensu kobiecej miesiączki jako sposobu na "wymuszenie" monogamii brzmi dla mnie sensownie. Jeśli dotyczy społeczności patrylokalnych, czy patrylinearnych.
Tutaj - zgodnie z artykułem p. Miniszewskiego - patronem genów bądź memów byłby szympans, a zasadą porządkującą ustrój - wojna/walka.

Natomiast co do społeczności matrylokalnych czy matrylinearnych, organizacyjnie charakteryzujących się m.in. tym, że partner wchodzi w klan partnerki (w którym ona w naturalny sposób jest chroniona i nie potrzebuje PRZEDE WSZYSTKIM opieki swego partnera) a synowie opuszczają klan po uzyskaniu gotowości biologicznej, sprawa nie jest dla mnie taka oczywista. Nie traktuję przy tym ewentualnego matriarchatu jako "rajskiego ustroju", choć chciałabym tak myśleć. Niemniej jednak w tym ustroju potencjalnie, jeśli to kobiety "byłyby u władzy", to np. to, kto jest ojcem, nie ma znaczenia. Matka zawsze jest znana. Monogamia jest więc niepotrzebna. Tutaj, zgodnie z artykułem p. Miniszewskiego, patronem genów bądź memów byłaby bonobo, a zasadą porządkującą ustrój - seks.

Bliska jest mi teoria, że patriarchat i matriarchat jako hierarchiczne ustroje wspólnoty pierwotnej nie są kolejnymi lecz równoległymi porządkami. Nie mam wystarczającej wiedzy na temat społeczności pierwotnych, ale polecam książkę "Kobieta, której nigdy nie było", znanej prymatolog - S.B. Hrdy. Swego czasu narobiła sporo szumu zarówno w środowisku akademików, jak i feministek. Jedni i drudzy "obrazili się" po jej wydaniu ;)

Pozdrawiam ciepło

Aneta


[foto]

18. Dzięki, Aneto • autor: Wojciech Jóźwiak2012-11-24 20:13:39

Dzięki, Aneto! Książkę "Kobieta, której nigdy nie było" kupiłem przed chwilą na Allegro. Jakoś wtedy kiedy była wydana, przegapiłem ją - nie słyszałem o niej.
W istnienie matriarchatu nie wierzę :) - polecam np. Agata Stanisz. Matriarchat: gender i kinship studies
Maciej Szymkiewicz. Od Bachofena do Świętej Historii. Archeologia i antropologia wob ec koncepcji matriarchatu i Wielkiej Bogini.
Pozdrawiam ciepło też.
Wojtek

19. Wojtku, • autor: Nierozpoznany#66612012-11-24 20:27:48

ja też nie wierzę w istnienie matriarchatu. Nie w takiej formie, jak w ujęciu wielu działaczek genderowych i feministek ;)
Szymkiewicza znam, Stanisz na pewno przeczytam :)

Aneta


20. Bonobo • autor: Nierozpoznany#66612012-11-24 23:47:49

Dawno już nie zaglądałam do "Kobiety, której nie było", ale po przeczytaniu felietonu p. Miniszewskiego i Twojego, Wojtku, poszperałam w sieci i znalazłam ciekawy artykuł o bonobo. Niestety, niedostępny jest w źródłowym miejscu, czyli Świecie Nauki, więc podaję linka mało profesjonalnego: http://mforum.pl/topic/14403-seks-w-spolecznosci-bonobo/

Pozdrawiam ciepło

Aneta
[foto]

21. Bonobo PANY! • autor: Wojciech Jóźwiak2012-11-25 10:17:29

Aneto, dzięki za znalezienie w sieci tego tekstu, od razu dołączyłem do Czytelni Taraki: www.taraka.pl/foreign.php - Frans B. M. de Waal. Seks w społeczności bonobo.

22. Wojtku, • autor: Nierozpoznany#66612012-11-25 11:34:58

cała przyjemność po mojej stronie :)

A.

Zaloguj się - aby napisać komentarz   Rejestracja - jeśli nie masz konta w Tarace

x

Szybki przegląd Taraki

[X] Logowanie:

- e-mail jako login
- hasło
Zaloguj
Pomiń   Zapomniałem/am hasła!

Zapisz się (załóż konto w Tarace)