Przejd do Taraki mobilnej! - masz w御ki ekran.
zdj璚ie Autora

06 pa寮ziernika 2008

Wojciech J騧wiak

Hory造 Wohni
...czyli 安i皻y Piotr Nurkuj帷y. S這wia雟ki mit o Pocz徠ku, ukrai雟ka kol璠a, symboliczna psychogeneza

oj jak瞠 bu這 iz pre盥a wika, oj daj boh
da todi ne bu這 ni neba ni zemli (ref. itd.)
a tilki bu這 sjinieje morie
na tomu mori hory造 wohni
ko這 tych wohniej sedy造 swiaty
taj rady造 rado鎥u koho w morie pos豉t'
oj pojdy Petro u morie na dno
oj dosta Petro 穎wtoho piesku
taj posjejemu po wsjiomu swietu
sziob urody這 nebo i zemlia
nebo zoriami zemlia kwitami

jak by這 z pocz徠ku 鈍iata
wtedy nie by這 nieba i ziemi
a tylko by這 niebieskie morze
na tym morzu p這n窸y ognie
wok馧 tych ogni siedzieli 鈍i璚i
radzili rad kogo w morze pos豉
p鎩d Piotrze w morze na dno
dob康 Piotrze 鄴速ego piasku
posiejemy po ca造m 鈍iecie
by urodzi這 niebo i ziemia
niebo zorzami ziemia kwiatami


Pie填 t od znajomych Ukrai鎍闚, mi這郾ik闚 archaicznego 酥iewania, przywioz豉 na pa寮ziernikowy Zjazd Taraki Maria Dzier瘸nowska.[1] Pie填 pochodzi z Polesia Kijowskiego, lecz jest znana i w innych regionach, obecnie jest popularyzowana przez zespo造 archaiczno-folkowe, ale i mieszana, zdarza si 瞠 brutalnie, z nowoczesnymi aran瘸cjami. Tekst widoczny powy瞠j jest przepisany fonetycznie po polsku, tak jak s造cha.

Pie填 jest "kol璠", tzn. jest pie郾i kalendarzow, wykonywan podczas kol璠owania, czyli obchodzenia dom闚 przez 酥iewaj帷 gromad, w przypadku tej kol璠y gromad kobiet. Kol璠owanie to odbywa si na pocz徠ku lata, wcale nie w zimowe Bo瞠 Narodzenie jak kol璠y polskie.

Mimo pozor闚 chrze軼ija雟twa, jak powtarzana refrenem inwokacja "oj daj Boh", czy wzmianka o 鈍. Piotrze, pie填 jest g喚boko archaiczna, przedchrze軼ija雟ka i nale膨ca do niewygas貫go w徠ku rdzennej religii S這wian. Zawiera archaiczny s這wia雟ki mit o Prapocz徠kach, wi璚 mit za這篡cielski, o powstaniu - nie "stworzeniu"! - 鈍iata.

O archaiczno軼i wi璚 i oryginalno軼i pie郾i 鈍iadczy jej dziwna skala muzyczna, najwyra幡iej "nie-europejska" (wi璚ej m鏬豚y powiedzie o tym specjalista muzykolog, kt鏎ym nie jestem) - oraz nawi您ania do innych i lepiej znanych mit闚 o pocz徠kach 鈍iata, pochodz帷ych z p馧nocy Azji i Europy.

Stre嗆my mit o Pocz徠ku, opowiadany w pie郾i:

Na pocz徠ku nie ma ani nieba ani ziemi. Jest tylko morze, a nad nim ogie, wok馧 kt鏎ego siedz kr璕iem "鈍i璚i", kt鏎zy postanawiaj jednego spo鈔鏚 siebie pos豉 na dno morza. Wybieraj Piotra, kt鏎y ma zanurkowa i z dna wydoby 鄴速y piasek, kt鏎y rozsiany po ca造m 鈍iecie sprawi, 瞠 Wszech鈍iat o篡je: na niebie pojawi si "zorze", przez kt鏎e rozumie zapewne nale篡 S這鎍e, Ksi篹yc i inne cia豉 niebieskie, a tak瞠 zwi您ane z nimi 鈍iat這 dnia i rytm p鏎 roku, ziemia za zacznie plonowa.

Zauwa禦y, 瞠 tego dalszego ci庵u rozwoju 鈍iata pie填 ju wprost nie opowiada - dowiadujemy si z niej tylko, po co Piotr ma zanurkowa. Opowie軼i o jego czynie i o tym, co sta這 si w jego skutku, ju nie ma - zadziwiaj帷a, ale i jak瞠 wzruszaj帷a zwi瞛這嗆!

W pie郾i nie ma ani wzmianki o Bogu-stworzycielu, kt鏎ego mo積a by spodziewa si w tym miejscu. Zamiast niego s "鈍i璚i". 安iadectwa innych synkretycznych religii, kontynuuj帷ych rdzenne politeizmy pod pozorem chrze軼ija雟twa, jak haita雟ka wudu lub brazylijska candomble, wskazuj, 瞠 oryginalny panteon jest rzutowany na chrze軼ija雟kich 鈍i皻ych.[2] Tak wi璚 "鈍i璚i" w pie郾i s echem dawnego pierwotnego kr璕u bog闚, kt鏎zy byli starsi ni widomy 鈍iat i asystowali przy jego powstaniu, przyczynili si do powstania.

Stan rzeczy poprzedzaj帷y powstanie 鈍iata jest raczej trudny do wyobra瞠nia. Jest morze, o kt鏎ym powiada si: niebieskie, ale nie m闚i si o ewentualnej przestrzeni powietrza ponad nim. Zamiast tego ponad powierzchni tamtego pra-morza p這nie ogie, a u篡ta liczba mnoga - wohni - 鈍iadczy, 瞠 jest to jaka wielokrotna, mnoga masa ognia. Obraz pra-鈍iata jako bytu dualnego z這穎nego z wody i ognia zgadza si rekonstrukcjami pierwotnej s這wia雟kiej kosmologii poczynionymi przez Artura Kowalika: w jego ksi捫ce "Kosmologia dawnych S這wian" i w artykule w Tarace Wst瘼 do kosmologii dawnych S這wian. Pra-鈍iat by po陰czeniem i jedno軼i wody i ognia, do嗆 wiernie odpowiadaj帷ych staro-chi雟kiej dualno軼i Yin i Yang, na wiele sposob闚 wyra瘸j帷ych si i rozwijanych w 鈍iecie aktualnym: zima-lato, 鄉ier-篡cie, noc-dzie, Ksi篹yc-S這鎍e, wilgo-susza, b喚kit/fiolet/czer-biel/鄴速y/czerwony, kobieta-m篹czyzna, niebieskie i 鄴速e p豉tki bratka (zob. w Tarace: Religia bratka, psiego z瑿a i pogrzebacza). Symbolicznemu przywr鏂eniu pierwotnej jedno軼i tych biegun闚 s逝篡造 obrz璠y Nocy Kupalnej, co zapewne nieprzypadkowo zgadza si z por kol璠owania z pie郾i "Wohni", oko這 letniego przesilenia.

Oba te 篡wio造, morze i ogie, s "nieludzkie" - nie nadaj si na miejsce zamieszkania ludzi i reszty sprzyjaj帷ych im mieszka鎍闚 鈍iata. "Nieludzko嗆" morza szczeg馧owo i obszernie omawia Artur Kowalik we wspomnianych dw鏂h dzie豉ch. Morze, nieprzypadkowo w j瞛ykach s這wia雟kich nazywane s這wem zbie積ym z nazw 鄉ierci (-mier-, u-mier-ra, m鏎, z-morz-y, mar-twy) jest sfer bez-dechu, ustania 篡cia, 鈍iatem martwym. Zatem pierwszy czyn bog闚, owo zanurkowanie po piasek, nie jest czym zwyk造m i zdawkowym, przeciwnie - jest czynem w najwy窺zej mierze heroicznym. Jest samopo鈍i璚e鎍zym wej軼iem w sfer nie-篡cia, co do kt鏎ej zrazu nie ma 瘸dnej gwarancji, 瞠 si stamt康 wyjdzie.

"安i璚i" radz帷y wok馧 pra-ognia w kr璕u, kt鏎ego z nich wys豉 na strace鎍z ale i konieczn misj, 軼i郵e przypominaj kr庵 b鏀tw w micie Aztek闚 o pocz徠ku 鈍iata. W micie, kt鏎y tak zaszokowa (patrz w Tarace: Strukturalistyczny Zbawiciel) Ren Girarda! Mit ten, na nowo opowiedziany przez Girarda, mo積a stre軼i nast瘼uj帷o:

Bogowie zbieraj si, aby zaradzi panuj帷ej ciemno軼i. Zrobi to mo積a nast瘼uj帷o: oto jeden nich musi sam siebie z這篡 w ofierze, skacz帷 w ogie. Rozpalaj wielkie ognisko. Deleguj, a w豉軼iwie wypychaj przed szereg, najszkaradniejszego z nich imieniem Nanauatzin. Kt鏎y rzuca si w ogie, spala si, ginie - lecz po chwili wschodzi w zorzy ponad horyzont jako nowo powsta貫 S這鎍e. Za nim w ogie rzucaj si pozostali bogowie, aby skutkiem swojej ofiary ostatecznie o鈍ietli wszech鈍iat - sprawi, by kr捫y造 cia豉 niebieskie.

Jak wida, bogowie nie gin [3] - przemieniaj si w inn bosk form, cia niebieskich, ale kt鏎y z nich pierwszy musi to na sobie bole郾ie i heroicznie wypr鏏owa. Na takiego wypchni皻ego przed szereg herosa-delegata wygl康a te 安i皻y Piotr. Dlaczego on? Poszlak dostarcza polski folklor religijny czyli ludowe apokryfy, w kt鏎ych 安i皻y Piotr pe軟i rol "psuja". Opowie軼i te maj wsp鏊n posta: oto Jezus chodzi po 鈍iecie, stwarzaj帷 r騜ne rzeczy na nim, a Piotr nieudolnie go na郵aduje, myli si i skutkiem tego psuje dzie這 stworzenia. Jezus stwarza chleb, Piotr grzyby itp. Piotr zostaje oto przez ludowych autor闚 zatrudniony jako trickster! Kt鏎ego jednym z zada w mitologiach jest samowolne stwarzanie lub "poprawianie" boskiego dzie豉 stworzenia ze skutkiem odwrotnym i nieudolnym. Piotr jest zatem przyk豉dem "antyboga", boga-oszusta (jak w mitach Indian Am. Pn.) lub boga pokracznego - jak wymieniony aztecki Nanauatzin. Domy郵amy si, 瞠 na ten los Szymon Piotr z Ewangelii zas逝篡 sobie swoim zaparciem si Mistrza, wi璚 swym tch鏎zostwem.[4]

W analogicznych s這wia雟kich powiastkach o powstaniu 鈍iata, nie Piotr asystuje Bogu w tym dziele i nie on nurkuje na dno, lecz (po prostu) Diabe. Wida wi璚, 瞠 obaj, i 鈍. Piotr i diabe, zaj瘭i w micie miejsce jakiej starszej przedchrze軼ija雟kiej istoty, kt鏎a na jakiej zasadzie by豉 niedo嗆 boska i by豉 zarazem symbolicznie pokrewna obszarowi wody, morza, do逝 i 鄉ierci. By mo瞠 by豉 w豉dc tego mrocznego, inicznego 鈍iata. To 瞠 istota w豉daj帷a 鄉ierci wydobywa zar鏚 篡cia, zamyka obraz Pocz徠ku w logiczn ale i czasow p皻l - rzecz znacz帷a dla mitycznego my郵enia i jak瞠 odmienna od monoteistycznych wyobra瞠 o preegzystuj帷ym Bogu-stw鏎cy.

Nurkuj帷 po piasek-Ziemi istot bywa te wodny ptak. W ba郾iach S這wian bywa nim kaczka, a u p馧nocnych tubylc闚, Saam闚 i Nie鎍闚 - nur. Odsy豉m tu do wywiadu z Leonidem Larem, kt鏎y to znawca syberyjskiego szamanizmu m闚i, 瞠 Nie鎍y szanuj nura, a jego g這s uwa瘸j za wielce pomy郵ny znak. Nic dziwnego: to przecie sam stworzyciel 鈍iata kracze w nadwodnych mg豉ch, i jego pojawienie si zapowiada, 瞠 musi wydarzy si co, co w jakim stopniu przypomina b璠zie stworzenie 鈍iata, wi璚 jaka mniejsza lub wi瘯sza odnowa 篡cia, czyli to, na co wszyscy i zawsze czekamy.

Tu warto zauwa篡 jako ciekawostk, 瞠 rosyjska nazwa nura to gagara, a cz這wiek, kt鏎y pierwszy "zanurkowa" w kosmos, nazywa si Gagarin. Greckie s這wo na nura (czy og鏊niej: nurkuj帷ego ptaka, bo nie wiadomo, jak 軼i郵e staro篡tni rozr騜niali poszczeg鏊ne ich gatunki, kt鏎e i tak przewa積ie widywali podczas zimowych przelot闚) brzmia這: kolymbos (tak瞠: kolymbas, kolymbis, od kolymbao - nurkuj). W dw鏂h innych ga喚ziach j瞛yk闚 indoeuropejskich, w 豉cinie i w s這wia雟kich, pokrewne s這wo oznacza innego ptaka: go喚bia. Polskie go陰b, rosyjskie go逝b', 豉ci雟kie columbus, w這skie colombo. Ptak zawiadamiaj帷y Noego o ust徙ieniu w鏚 potopu i wy這nieniu si ziemi, to go陰b. Cz這wiek, kt鏎y jako pierwszy przep造n掖 Atlantyk i odkry ziemie po drugiej stronie, wi璚 jakby "zanurkowa" w ocean i "wydoby ziemi" ukryt za nim, nosi w這skie nazwisko Colombo (Kolumb) - wi璚 go陰b-kolymbos. Niepokoj帷a jest ta si豉 archetypu.[5]

W pie郾iach z r騜nych narod闚 s這wia雟kich, ale zw豉szcza u S這wian wschodnich, powtarza si motyw go喚bia jako ptaka oczekiwanego, magicznego - na przyk豉d zatwierdzaj帷ego mi這sny zwi您ek m這dej pary. By mo瞠 ta dziwna kariera tego ptaka (bo czemu nie kt鏎ego innego?) bierze si st康, 瞠 jeszcze ca趾iem nie odklei豉 si od niego pami耩, i pierwotnie nazw podobn do go陰b-kolymbos okre郵ano ptaka nurkuj帷ego. Potwierdzeniem by這by skojarzenie go喚bia z kolorem, kt鏎y po rosyjsku go逝boj, niebieski-b喚kitny - a jako 篡wo nie istniej przecie niebieskie go喚bie! Za to kolor przez Polak闚 zwany od nieba niebieskim kojarzony jest z wod i 陰czony w jeden kompleks z czarnym i fioletowym, wi璚 i z morzem-鄉ierci, kt鏎e zarazem jest magicznym 篡wio貫m Prapocz徠ku. Nieoddzielenie dobra i z豉 w tym ci庵u skojarze, znawc闚 mit闚 nie powinno dziwi.

Nieprzypadkowe jest to, 瞠 tych pra-b鏀tw, kt鏎e istniej przed zaistnieniem uporz康kowanego, "normalnego" 鈍iata, jest wielo嗆, i to wielo嗆 anonimowa, co pozna po tym, 瞠 nazywa si ich tylko w liczbie mnogiej: "鈍i璚i", ukr. swiaty. Znacz帷e te wydaje si, i ich "imi" - 鈍i璚i - aliteruje i adideuje[6] ze s這wia雟kimi s這wami 鈍iat i 鈍iat這, 鈍ieci. Mamy tu wra瞠nie, 瞠 dotykamy warstwy mitu starszej jeszcze ni stworzenie 鈍iata przez wydobycie ziemi z g喚bin pospo逝 przez dobrego wysokiego Boga i z貫go, niskiego Diab豉. Na tym etapie rozwoju my郵i nie ma jeszcze (u Pocz徠ku) pojedynczego boga - jest za to wielo嗆 b鏀tw, czyli w istocie nieustrukturowana, chaotyczna bosko嗆.[7] "安iat這嗆" prab鏀tw-"鈍i皻ych" nawi您uje do tego, 瞠 jednym z aspekt闚 ich dzie豉 jest nape軟ienie 鈍iata 鈍iat貫m - owo "obrodzenie nieba zorzami", dzi瘯i czemu ziemia "obrodzi kwiatami". U篡cie tu kwiatu jako metafory 篡cia te idzie za aliteracj (wi璚 jest adideacj), gdy istnieje aliteruj帷y ci庵: kwiat-鈍iat-鈍iat這-gwiazda [8] - nie tylko w poleskim dialekcie ukrai雟kim, ale w wi瘯szo軼i j瞛yk闚 s這wia雟kich.

Narracja zawarta w pie郾i urywa si przy scenie, kiedy obraduj帷y postanawiaj wybranego spo鈔鏚 siebie Piotra wys豉 w niebezpieczn wypraw na dno morza po 篡ciodajny piasek. Ci庵 dalszy pie填 tylko zapowiada, nazywaj帷 cel wyprawy. Oto wydobyty spod wody piasek stanie si zaczynem, kt鏎y rozro郾ie si, tworz帷 ziemi, kt鏎a b璠zie 篡ciodajna, "obrodzi kwiatami". Ale ten瞠 piasek jest tak瞠 w niedopowiedziany spos鏏 konieczny, 瞠by zarazem powsta這 niebo. Powsta這, lub ustrukturowa這 si, przesz這 z chaosu w porz康ek p鏎 dnia i roku, gdy domy郵amy si, 瞠 w豉郾ie to si kryje pod s這wami "obrodzi niebo zorzami". To ma sprawi... piasek. Zaiste, dziwna religia, tak wielk wag przywi您uj帷a do piasku. Mo積a sobie wyobrazi, 瞠 w jakiej zrekonstruowanej rodzimowierze sakramentem by這by posypywanie si piaskiem!

Piasek mo瞠 nie b璠zie a tak zagadkowy, je郵i zapytamy, do jakiej rzeczywisto軼i mo瞠 odnosi si ta opowie嗆? Co 陰czy si z innym pytaniem: czy mo積a nada jej sens, kt鏎y by豚y aktualny? Czy jest co, co sprawi, 瞠 opowie嗆 ta nie b璠zie tylko dowoln "tak sobie bajeczk", w dodatku w 瘸dnym punkcie nie stykaj帷 si z tym, co o powstaniu (obecnego i materialnego) 鈍iata m闚i nauka? Tak. Mo瞠my t ba填 odczyta na nowo jako opowie嗆 o wy豉nianiu si 鈍iadomo軼i. Wydaje si, 瞠 typ, 瞠by nie powiedzie: archetyp, tej opowie軼i, jest spontanicznie odtwarzany, kiedy nie鈍iadomo軼i da si odpowiednio spontanicznie zaszale. Przemawia豉by za tym wizja, kt鏎 dosta豉 jasnowidka Elsie Wheeler w seansie podczas kt鏎ego pod przewodem Marca Edmunda Jonesa odkry豉 Symbole Sabia雟kie (Kobieta i foka. O symbolach sabia雟kich). Wizja Wheeler, zapisana pod stopniem zodiaku Baran 1°, wi璚 na pocz徠ku ca貫go systemu, brzmi: "Kobieta wynurza si z wody, za ni foka, kt鏎a obejmuje j". Domy郵amy si tu ci庵u pojawiania si kolejnych 篡wio堯w: pierwsza Woda, jako prasubstancja wszystkiego, za ni Powietrze, jako przestrze ponad wod, konieczna do zaistnienia czegokolwiek innego, dalej pierwsza 篡wa istota, tamta Kobieta, kojarz帷a si na drodze symbolu i metafory z Ogniem, i na koniec Foka, istota reprezentuj帷a czwarty 篡wio Ziemi, regresywna, wci庵aj帷a z powrotem, poch豉niaj帷a w mrok i ch堯d na powr鏒 to, co powsta這. Oczywi軼ie sens ca這軼i jest r騜ny, wizja Wheeler jest pesymistyczna, wizja z "Wohni" - optymistyczna, ale kolejno嗆 篡wio堯w podobna - ziemia, czy to rozumiana jako 篡zna macierz, czy jako wci庵aj帷y ci篹ar, wy豉nia si ostatnia.

Mit "Wohni", rozumiany psychologicznie, znaczy豚y, 瞠 to, co w naszej psychice metaforycznie nacechowane 篡wio貫m ziemi, powstaje na ko鎍u, jako zwie鎍zenie dzie豉 psychogenezy. Czym jest to, co w psychice i zarazem od ziemi? To s nasze sta貫 formy - sta貫 formy ogl康u, postrzegania i s康zenia. To s zr璚zne sposoby naszego umys逝, kt鏎e sprawiaj, 瞠 鈍iat postrzegamy jako stabilny i pewny, wype軟iony okre郵onymi kszta速ami, barwami, d德i瘯ami itd., a tak瞠 sprawiaj, 瞠 ujmujemy go w stabilnych poj璚iach, 瞠 (prawie zawsze) wiemy, 瞠 drzewo jest drzewem, a noga nog - a nie 瞠 olcha zamienia si w trolla, a noga wiedzie w豉sny 篡wot i z這郵iwie nas sama kopie... Nie musz mno篡 przyk豉d闚-anegdot, ostatecznie wierz, 瞠 czytaj帷y postrzega 鈍iat normalnie. Wi璚 ta normalno嗆 odpowiada 篡wio這wi Ziemi. W istocie ta normalno嗆 jest wynikiem d逝giego procesu, w kt鏎ym bra豉 udzia zar闚no nasza genetyczna natura i s逝膨ca jej brutalnie 鄉iertelna selekcja niedo嗆 przystosowanych "odmiennie postrzegaj帷ych", jak i kulturowy trening, stopniowo zmuszaj帷y nas do poniechania wiary w zmory, czary i 鈍i皻e ksi璕i; procesu, kt鏎y wcale nie by prosty - prostym wydaje si tylko, z逝dnie, jego wynik - tamta normalno嗆 鈍iata w kt鏎ym 篡jemy i jego nasze postrzeganie. I w豉郾ie ta normalno嗆 przychodzi na ko鎍u. To da si wyczyta z tego mitu.

Warunkiem tej ostatecznej normalno軼i by這 wej軼ie cz這wieka w porozumienie i korzystn wsp馧prac z p這dnymi i 篡wi帷ymi go si豉mi Ziemi ("kwiatami"!), nieod陰cznymi od podobnie karmi帷ych (w ko鎍owym skutku) si豉mi nieba - "zorzami". 疾by to si sta這, z masy i wielo軼i pierwotnych byt闚 ("鈍i皻ych") musia wyodr瑿ni si pierwszy indywidualny heros, kt鏎y z mityczn konieczno軼i by z造m herosem, gdy pierwsza indywidualizacja mo瞠 zaistnie (jak tu si uczymy) tylko za spraw wykroczenia, b喚du, przewiny, czego nagannego. Z w豉snej i dobrej woli, przy tym w pe軟i szcz窷liwo軼i, nikt si nie zechce wyodr瑿ni! Najlepiej wiedzia o tym Stanislav Grof, kt鏎y po fazie pierwszej, rajskiego zanurzenia w wodzie matriksu, rozpozna faz drug, infernalnego zgniecenia. Wyprawa 鈍. Petry po piasek w g陰b bezdesznej 鄉ierci ma wiele wsp鏊nego z grofowsk drug faz oko這porodow.

Piasek jest 鄴速y i pie填 "Wohni" to nazywa. Drugim kolorem, kt鏎y z imienia nazwany jest w tej pie郾i, jest niebieski, kolor morza, wcale nie nieba. St康 niebiesko-鄴速a flaga Ukrainy.

Mimo swej skrajnej prostoty pie填 ta jest niezwykle na豉dowana tre軼i, niby zenowskie koany. Zach璚am wszystkich do w豉snych bada nad ni.


Wojciech J騧wiak


Najpierw powiedziane jako komentarz do pie郾i, chocia nie tak obszernie, na zje寮zie Taraki w Brodkach 3 pa寮ziernika 2008.



Przypisy wychodz帷e poza 軼is造 w徠ek

[1] Pie填 "Wohni" us造sza貫m pierwszy raz we wrze郾iu (br., 2008), kiedy Maria przes豉豉 mi j na telefon kom鏎kowy; by貫m wtedy na wieczornym spacerze z moimi psami na polach ko這 mojego domu. Od razu wiedzia貫m, 瞠 to co niezwyk貫go.

[2] By mo瞠 brak 鈍i皻ych i ich kultu u protestant闚 wyja郾ia fakt nie powstania w (p騧niejszych) Stanach Zjednoczonych Am. Pn. murzy雟kich synkretyzm闚 takich, jakie rozwin窸y si w katolickich Haiti, Kubie, Brazylii. Przeniesione z Afryki rodzime ekstatyczne kulty "zakie趾owa造" na gruncie katolickim, ale od razu "zwi璠造" w otoczeniu protestanckim - by mo瞠 w豉郾ie przez to, 瞠 nie mia造 maskuj帷ego je oparcia w kulcie 鈍i皻ych. 奸adem t瘰knoty do 鈍i皻ych - jak瞠 ubogim w por闚naniu z Ameryk ζci雟k! - pozostanie jazzowy standard "When the Saints Go Marching In", pochodz帷y zreszt, jak i ca造 jazz, z okolic Nowego Orleanu, pierwotnie francuskich i katolickich. Protestanckie stany by造, przeciwnie, duchow pustyni skrajnie niesprzyjaj帷 jakiejkolwiek w豉snej kulturze Murzyn闚 i co wi璚ej, obdzieraj帷 ich z kultury - de-kulturacja totalna. Ciekawy przyczynek-analogia do rozwa瘸 nad pozosta這軼iami dawnej S這wia雟zczyzny.

[3] Ale gin瘭i, i to masowo, ludzie, kt鏎ych na pami徠k samob鎩stwa bog闚 Aztekowie w wielkiej liczbie zabijali na o速arzach.

[4] Co ciekawe, tak瞠 to "prawdziwe" chrze軼ija雟two eksploatuje ten sam archaiczny archetyp: oto w samym rdzeniu opowie軼i o za這瞠niu Ko軼io豉, wi璚 zarazem nowego 鈍iata, odnowionego ofiar (sic! patrz mit aztecki...) z 篡cia Zbawiciela, "opok" na kt鏎ej staje owo jego wielkie i g堯wne dzie這, jest moralnie "najszkaradniejszy" po Judaszu, tch鏎zliwy Szymon, kt鏎y na znak zmazania tamtej winy zostaje przez Jezusa nazwany z grecka Ska陰, "opok" - imieniem Petros-Piotr. Ludowe mity w陰czaj帷e Piotra na prawach "antyboga" niedaleko upadaj od tej jab這ni...

[5] 疾glarz, kt鏎y wprawdzie jako pierwszy Ameryki nie odkry, ale rozpozna j jako nowy nieznany wcze郾iej (przez staro篡tnych) l康, przez co zas逝篡 na nazwanie tego l康u swoim imieniem jako Ameryka - Amerigo Vespucci, nosi imi, kt鏎e pochodzi這 od Got闚 i brzmia這 w ich j瞛yku Amal-rik, "kr鏊 z rodu Amal闚". Amalowie byli rodem, kt鏎y skupi wok馧 siebie wychod嬈闚 ze Skandynawii, kt鏎y w ci庵u kilku wiek闚 przew璠rowali przez Ziemi obecnej Polski, Ukrainy, Rumunii, najechali od wschodu Pa雟two Rzymskie i osiedlili si w ko鎍u w obecnej Hiszpanii, pobici tam p騧niej przez arabsko-j瞛ycznych i islamo-wiernych Berber闚. Imi Amal闚 przypi皻e do Ameryki wydaje si symbolicznym ci庵iem dalszym ich w璠r闚ki przez 鈍iat - jakby raz rozp璠zeni, nie mogli si zatrzyma a po drugiej stronie Atlantyku, a nie mog帷 si tam przenie嗆 cia貫m, uczynili to imieniem. O Amalach niewiele si zachowa這 legendarnych wiadomo軼i: g堯wnie to, 瞠 wyl康owali na nowej ziemi "Gothiskandza" (w Zatoce Gda雟kiej?) i po jakim czasie "przenurkowali" przez zagradzaj帷e im drog nienadaj帷e si do zamieszkania topieliska (kraina wodnego nie-篡cia, s這w. Mara-Marza; realnie zapewne bagna Polesia nad Bugiem?). Archetypowy motyw nurkowania jest tu uderzaj帷y.

[6] Adideacja: zjawisko j瞛ykowe polegaj帷e na tym, 瞠 znaczenie s這wa "A" przenoszone jest na podobnie brzmi帷e s這wo "B", kt鏎e zrazu znaczy這 co innego. Przyk豉dy: kostyczny - z greckiego, znaczy "z這郵iwy" - rozumiane jako "skostnia造", co jest adideacj do rodzimego polskiego kostny, od "ko嗆". Notorycznie - s這wo z 豉ciny, znacz帷e "jawnie, tak 瞠 鈍iadkowie widz" - kt鏎e bywa rozumiane jako "uporczywie, natr皻nie", w豉郾ie przez adideacj do "natr皻nie". Aliteracja: podobie雟two brzmienia, bywa stosowane jako 鈔odek poetycki, patrz Mickiewicz: "kaza konia pukownik kulbaczy".

[7] Liczba mnoga pierwotnych b鏀tw zgadza si z j瞛ykowym zjawiskiem, 瞠 liczba mnoga u篡wana jest w j瞛ykach s這wia雟kich nie tylko do zaznaczenia mnogo軼i pewnych przedmiot闚 lub os鏏, ale tak瞠 dla zaznaczenia ich nieokre郵ono軼i; odpowiada wi璚 w j瞛ykach zachodniej Europy nie tylko liczbie mnogiej, ale tak瞠 (niekiedy) funkcji rodzajnika lub przedimka nieokre郵onego.

[8] Andrzej Ba鎥owski sprzeciwia si w陰czaniu ci庵u 鈍iat-kwiat-gwiazda do s這wnik闚 etymologicznych, twierdz帷, i jako nieuzasadnione na gruncie indoeuropejskiego rekonstruowanego praj瞛yka, do s這wia雟kiej etymologii 闚 ci庵 nie nale篡! W istocie nie od rzeczy jest s康zi, 瞠 podw鎩ne skojarzenie, fonetyczne i znaczeniowe, kwiatu, gwiazdy i 鈍iata-鈍iat豉, jest starsze ni epoka praindoeuropejska, lub silniejsze ni p.i. procesy j瞛ykowe.


Zaloguj si - aby napisa komentarz   Rejestracja - je郵i nie masz konta w Tarace

x

Szybki przegl康 Taraki

[X] Logowanie:

- e-mail jako login
- has這
Zaloguj
Pomi   Zapomnia貫m/am has豉!

Zapisz si (za堯 konto w Tarace)