Przejdź do Taraki mobilnej! - masz wąski ekran.
zdjęcie Autora

27 sierpnia 2009

Yijing

I Cing - mówiąca księga. Praktyczne rady
Wg tekstu z grobowca z epoki Han

Kategoria: Yijing


I CING - mówiąca księga
wstęp 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 rady

Na zakończenie Księgi Przemian


Czytając orzeczenia Księgi Przemian dotykamy bardzo dawnej przeszłości. Według chińskiej tradycji, Księgę tę ułożyli dwaj władcy-mędrcy, założyciele dynastii Czou (Zhou), mianowicie Król Wen (1099-1050 przed n.e.) i jego syn książę Czou (zmarły 1032 pne.), zaś Konfucjusz (551-479 pne.) opatrzył wnikliwymi komentarzami.
Krytyczni współcześni badacze przesuwają faktyczny czas powstania Księgi raczej na lata około 700 pne. Tak czy inaczej, Księga Przemian jest przynajmniej równie stara (jeśli nie starsza) co Iliada i Księga Rodzaju w Biblii.

Przez kilkanaście ostatnich wieków była znana tylko jedna, kanoniczna wersja tekstu Księgi Przemian, chociaż z niejasnych wzmianek w starych chińskich kronikach wnioskowano, że kiedyś odmian Księgi było więcej, ale wszystkie zaginęły. Tak było aż do grudnia roku 1973, kiedy podczas prac wykopaliskowych w miejscowości Mawangdui (czytaj: 'ma-łang-tuej') z grobowca pewnego arystokraty-wróżbity wydobyto zapakowane w pudełka z laki manuskrypty, złożone kiedyś do grobu wraz z ich właścicielem. Wśród nich była też Księga Przemian – lecz okazało się, ku zdumieniu uczonych, że jest to INNA Księga Przemian niż ta, którą znano dotąd.
Oczywiście, ta Księga z Mawangdui, tak samo jak jej kanoniczny wariant, składała się z 64 rozdziałów-heksagramów i zawierała orzeczenia do każdego heksagramu i do wszystkich zmiennych linii heksagramów. Jednak heksagramy te były ułożone w innym porządku, często nosiły inne tytuły, a także w treści orzeczeń pojawiały się różnice w porównaniu z wersją kanoniczną.
Księgę z Mawangdui przetłumaczył na angielski (w 1996 r.) prof. Edward Shaughnessy, sinolog z Chicago. Zadanie to było niezwykle trudne, jako że w tekście występowało wiele nieznanych wcześniej znaków chińskiego pisma, jak również znane znaki występowały w nietypowych znaczeniach. Kiedy pytałem Shaughnessy'ego o znaczenie pewnych trudnych miejsc w Księdze, odpowiedział, że właściwie nikt w świecie dziś nie wie, co niektóre jej fragmenty znaczą – możemy tylko lepiej lub gorzej się domyślać. Dla współczesnych Chińczyków są one tak samo zagadkowe, co dla ludzi z Zachodu.

Księga pisana była dla wąskiego grona ludzi wtajemniczonych, i pełna jest myślowych skrótów i aluzji, które dla nadwornych wróżbitów były zrozumiałe, lecz dla postronnych były taką samą "czarna magią" jak są dziś. Tekst z Mawangdui ma jednak tę przewagę nad tekstem kanonicznym, że jest – można powiedzieć – dziki, surowy i pierwotny, podczas gdy w Księdze kanonicznej czuje się te dwa tysiące lat pracy konfucjańskich uczonych, którzy ją wygładzali i naginali do swoich zasad "politycznej poprawności". (Kanoniczny tekst Księgi dostępny jest m.i. w przekładzie Richarda Wilhelma, który kilka lat temu, wraz z przyjaciółmi, przetłumaczyłem z kolei na polski.)
Tekst z Mawangdui bliższy jest szamańskim i magicznym początkom Księgi. O ile wiem, jest to pierwszy polski przekład tego tekstu (chociaż tłumaczyłem z angielskiego, rzadko tylko podpierając się słownikiem chińskim) – i jednym z pierwszych w świecie komentarzy do tego tekstu, pokazującym, jak w dzisiejszych czasach można rozumieć słowa Księgi, kiedy wróżymy z jej heksagramów.

Na zakończenie podam przepis, jak wróżyć najstarszą metodą: z krwawnika.


Trzeba mieć 50 patyczków z łodyg krwawnika. Krwawnik wszędzie u nas rośnie, nawet na zapuszczonych trawnikach w miastach, zbierać go najlepiej w sierpniu-wrześniu.
  • Kiedy przystępujesz do wróżenia, jeden patyk odkładasz; dalej on do niczego nie służy, jest tzw. "świadkiem". Pozostałe 49 patyków dzielisz na dwie kupki: lewą i prawą. Lewą kupkę na razie odkładasz.
  • Z prawej kupki bierzesz jeden patyk i wkładasz pomiędzy czwarty a piąty (mały) palec lewej dłoni.
  • Lewą kupkę bierzesz do lewej dłoni i prawą ręką odejmujesz z niej kolejno po cztery patyki, aż w lewej zostaną 4, 3, 2 lub jeden patyk. Te patyki (czyli resztę z przeliczenia po cztery) wkładasz do lewej dłoni pomiędzy palec czwarty a środkowy (serdeczny).
  • Następnie do lewej dłoni bierzesz prawą kupkę i tak samo przeliczasz po cztery, a resztę z przeliczenia wkładasz między palce środkowy (serdeczny) i wskazujący.
  • Potem liczysz, ile masz w sumie patyków między palcami w lewej dłoni: jeśli przy przeliczaniu nie pomyliłeś się, może ich być tylko 9, 8, 5 lub 4. 9 lub 8 nazwijmy "dużą resztą", 5 lub 4 "małą resztą".
Duża reszta ma charakter negatywny (in), mała reszta ma charakter pozytywny (jang). Wygodnie (chociaż niezupełnie zgodnie z tym, co robią Chińczycy) jest zapisać dużą resztę jako minus (-), małą resztę jako plus (+).
  • Kiedy już odliczyłeś pierwszą resztę, odkładasz ją na bok, obok pierwszego patyka-świadka, a z pozostałymi patykami (których teraz masz mniej) robisz to samo co poprzednio: odliczasz po cztery i wyciągasz resztę, która, tak samo jak poprzednio, może być duża, czyli minus, albo mała, czyli plus. Odkładasz tę drugą resztę obok pierwszej, i tak samo jak już zrobiłeś dwa razy, odliczasz trzecią.
Teraz masz wynik: trzy reszty, czyli trzy symbole, z których każdy jest plus (mała reszta, jang, +) lub minus (duża reszta, in, -). Odczytujesz to następująco:
- - + .................. linia ciągła (jang) niezmienna
- + + .................. linia przerywana (in) niezmienna
- - - .................. linia przerywana zmienna (zmienia się w ciągłą)
+ + + .................. linia ciągłą zmienna (zmiania się w przerywaną)

W tekście Księgi Przemian linię przerywaną zmienną nazywa się tradycyjnie "dziewięć", zaś linię ciągłą zmienną – "sześć".
Gdy wynik losujemy w prostszy spsób, monetami, każdy plus lub minus to moneta leżąca orłem (+) lub reszką (-) do góry.
Jak widzimy, jedną linię heksagramu otrzymuje się w wyniku trzech przeliczeń patyków.
Heksagram powstaje w taki sposób, że jego linie zapisujemy od dołu do góry. Pierwsza zostaje wyliczona linia najniższa, linia szósta jest najwyższa i ostatnia. Kiedy już masz heksagram ze zmiennymi liniami, przerysowujesz go jeszcze raz, ale zmienne linie ciągłe rysujesz jako przerywane, a zmienne przerywane jako ciągłe. W ten sposób dostajesz drugi heksagram, heksagram po przemianie.
Całą wróżba polega właśnie na przemianie wyjściowego heksagramu w drugi.
Z Księgi Przemian odczytujesz orzeczenie do pierwszego heksagramu, do jego zmiennych linii i do drugiego heksagramu. Kiedy nie ma zmiennych linii, odpowiedzią księgi jest tylko jeden heksagram, i trzeba zrozumieć zawarty w nim przekaz.


początek-wstęp praktyczne rady
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64

Znajdź heksagram:

trygram górny
trygram dolny
Niebo
niebo
Piorun
Piorun
Woda
Woda
Góra
Góra
Ziemia
Ziemia
Wiatr
Wiatr
Ogień
Ogień
Jezioro
Jezioro
Nieboniebo1345261191443
PiorunPiorun255132724422117
WodaWoda6402947596447
GóraGóra3362395215535631
ZiemiaZiemia12168232203545
WiatrWiatr4432481846575028
OgieńOgień1355632236373049
JezioroJezioro1054604119613858

archaiczny tekst chiński według filologicznego przekładu Edwarda Shaughnessy
opracował i objaśnił Wojciech Jóźwiak

TEXT copyright (c) Wojciech Jóźwiak 2000-2002
HTML copyright (c) Grzegorz Jackiewicz 2003-2004



Zaloguj się - aby napisać komentarz   Rejestracja - jeśli nie masz konta w Tarace

x

Szybki przegląd Taraki

[X] Logowanie:

- e-mail jako login
- hasło
Zaloguj
Pomiń   Zapomniałem/am hasła!

Zapisz się (załóż konto w Tarace)