Przejdź do Taraki mobilnej! - masz wąski ekran.
zdjęcie Autora

03 czerwca 2015

Jacek Błach

Mandala Charakterów: Zewnętrzne Deklaracje i Wewnętrzne Warunki oraz esencje i fetory

Kategoria: Enneagram
Tematy/tagi: enneagrampsychologia


    Mandala Charakterów jest w istocie swego rodzaju układanką.
    W moich poprzednich artykułach przedstawiłem, z czego została ona poskładana. Tzn. przedstawiłem, jakie części zostały wzięte z różnych teorii osobowości i w jaki sposób zostały one ze sobą złożone, tworząc dzięki temu mandalę charakterów.
    W tym artykule chciałbym jeszcze wrócić do enneagramu, od którego zaczęła się ta przygoda z moim prywatnym badaniem osobowości.
    Konkretnie chciałbym odnieść się do enneagramowych:
- Zewnętrznych Deklaracji i Wewnętrznych Warunków,
oraz do
- esencji i fetorów.

    Myślę, że te enneagramowe czynniki są bardzo ciekawe, dlatego postanowiłem je również wkomponować do mandali charakterów.
    Żeby przypomnieć, czym są powyższe czynniki, posłużę się artykułami z Taraki panów Wirpszy i Jóźwiaka. Mnie osobiście szczególnie zainteresowała tabelka, która znajduje się w artykule Krzysztofa Wirpszy pt.: „Enneagram: przewodnik po typach” z dnia 8 października 2006.



Źródło powyższej tabeli: http://www.taraka.pl/enneagram_przewodnik_B (strona 11)
 
    Tabelka ta przedstawia tzw.: „Zewnętrzne deklaracje” i „Wewnętrzne Warunki” dla poszczególnych typów enneagramu.
Przykładowo, dla typu – 1. Perfekcjonista:
● Zewnętrzną Deklaracją jest – „chcę grać fair”, a
● Wewnętrznym Warunkiem jest – „Nie chcę się rozluźnić”.
    Co to właściwie oznacza?
    Krzysztof Wirpsza terminy te wyjaśnia w następujący sposób:
Każdy z typów Enneagramu opiera się na deklaracji, obarczonej warunkiem. Deklaracja jest jawna i zewnętrzna. Mówi otwarcie – lubię to i to, oto moja charakterystyka. Większość odmian psychologii w tym miejscu się zatrzymuje. Zewnętrzna koncepcja Ja. Taki jestem. Enneagram natomiast zwraca naszą uwagę na fakt, że obok tej jawnej deklaracji, istnieje jeszcze Wewnętrzny Warunek, który stawiamy nieświadomie. Wewnętrzny Warunek, to drogowskaz naszej podróży – to on wskazuje nasze Wnętrze. Kluczem jest tu „przyznanie się”. Jeśli potrafimy, szczerze przyznać się przed sobą do posiadania takiego Wewnętrznego Warunku – jesteśmy na drodze Wnętrza. Zmierzamy w kierunku środka naszego Ja, a nie uciekamy od niego. Nie musi to być misterna psychologiczna diagnoza – wystarczy ogólne uznanie, że Coś Jest Nie Tak, i że to coś odbywa się na nasze własne życzenie. […]
Typy enneagramowe zdają się mówić: „Chcę dać światu to, ALE – będę tępił tamto”. Owo „ale...” to wewnętrzny sekretny warunek, zakładający, że cudza forma opisu tej samej Prawdy, jest szkodliwa, i musi być wykorzeniona. Jednak Prawda – ta ostateczna – jakkolwiek niewyrażalna w słowach, musi być jedna. W związku z tym, wszystkie jej obrazy – choć zniekształcone – wskazują ostatecznie na tę samą jedną Prawdę.

Źródło: http://www.taraka.pl/enneagram_przewodnik_B

    Dla lepszego zobrazowania „Zewnętrznych Deklaracji” i „Wewnętrznych Warunków” umieśćmy je może na schemacie enneagramu.



    Jako że sam enneagram został przeze mnie wkomponowany w mandalę charakterów, naniosę również i na nią powyższe „Zewnętrze Deklaracje” i „Wewnętrzne Warunki”.



    Teraz poszczególne typy enneagramu znajdują się w miejscach, które najbardziej są zbliżone do poszczególnych typów mandali charakterów. (W ramkach z nazwami typów enneagramu możemy też zobaczyć umieszczone w nawiasach nazwy typów mandali charakterów).

    W związku z tym, że enneagram wyróżnia 9 typów osobowości, a mandala charakterów 12 typów, na powyższym rysunku można zobaczyć, że 3 typy mandali charakterów nie mają przydzielonych Zewnętrznych Deklaracji i Wewnętrznych Warunków. Są to typy: Ziemia, Sucha Ziemia i Zimna Ziemia.
    W odnalezieniu rozwiązania tego problemu pomogło mi pewne odkrycie. Jest nim to, że kiedy enneagram jest umieszczony na mandali charakterów, to cztery typy są sobie przeciwstawne. Tzn. mamy dwie pary przeciwieństw:
● Pierwsze przeciwieństwo:
- typ enneagramu 2 – „Chcę kochać. ALE. Nie chcę wiedzieć”.
- typ enneagramu 5 – „Chcę wiedzieć. ALE. Nie chcę kochać”.
● I drugie przeciwieństwo:
- Typ enneagramu 4 – „Chcę czuć. ALE. Nie chcę się cieszyć”.
- Typ enneagramu 7 – „Chce się cieszyć. ALE. Nie chcę czuć”.
Aby łatwiej było można to zobaczyć, przedstawmy to na uproszczonym schemacie.



    Po tym, kiedy zauważyłem powyższe przeciwieństwa, pomyślałem, że powinienem dalej kierować się powyższą zasadą przeciwieństw. I wówczas okazało się, że to faktycznie jest to, czego szukałem. Tzn. wiele argumentów za tym przemawiało, a najbardziej chyba ten, że typy, które znajdują się po przeciwnej stronie mandali charakterów, reprezentują niejako nieświadomość poszczególnych typów.
Przykładowo,
- dla typu 4-Tragiczny Romantyk (Chłodna Woda) przeciwstawnym i reprezentującym jego nieświadomość będzie typ 7-Epikurejczyk (Gorące Powietrze).

    W takim razie nie pozostało nic innego, jak uzupełnić wg powyższej zasady Zewnętrzne Deklaracje i Wewnętrzne Warunki dla pozostałych typów mandali charakterów.
Efekt tego wygląda następująco:



    Na schemacie mandali charakterów natomiast będzie to wyglądać tak.



    Wszystko więc wydaje się do siebie dobrze pasować. Wystarczyło zwracać uwagę jedynie na to, żeby występowały wszędzie pary przeciwieństw.
W tych przeróbkach wystąpił jedynie problem z następującą parą:
- 6-Adwokat Diabła (Ogień) i 3-Wykonawca (Woda).
    W tej parze Wewnętrzne Deklaracje i Wewnętrzne Warunki zaczerpnięte z enneagramu nie są sobie przeciwstawne. Dlatego musiałem coś zmienić. Zdecydowałem się zatem, że zmienię Wewnętrzną Deklarację i Wewnętrzny Warunek dla typu 6-Adwokat Diabła (Ogień). Tzn. zmieniłem:
„Chcę zaufać. Ale. Nie chcę się rozluźnić,” (występujące w enneagramie) na,
„Chcę zaufać. Ale. Nie chcę działać”.
    Wydaje mi się, że taka Zewnętrzna Deklaracja i Wewnętrzny Warunek również pasuje do typu 6-Adwokat Diabła (Ogień), gdyż ten typ często ma problemy z rozpoczynaniem różnych działań lub trudno mu zaczynać różne nowe przedsięwzięcia w swoim życiu. Ten typ częściej raczej rozwija to, co już potrafi, niż zabiera się za coś zupełnie nowego. Kiedy musi on dokonywać jakichś zmian, targa nim wiele wątpliwości, rozważa różne za i przeciw oraz często nadmiernie obawia się konsekwencji, jakie mogą wystąpić. Przez to ma on trudności w zdecydowaniu się na jakąś konkretną opcję, czy ma problemy w wybraniu nowej „drogi, którą mógłby pójść”. Najłatwiej właściwie mu coś zrobić wtedy, kiedy jest przekonany o tym, że po prostu musi coś zrobić i nie ma innego wyjścia. Wówczas sprawa jest jasna, gdyż nie ma żadnych opcji i różnych możliwości, spośród których trzeba się na coś zdecydować.

    Zewnętrzne Deklaracje i Wewnętrzne Warunki zapożyczone z enneagramu, okazują się więc fajnym uzupełnieniem mandali charakterów. Jednak nie tylko to może być bardzo przydatne. Oprócz tego w wyżej wspomnianym artykule Krzysztofa Wirpszy jest również mowa o bardzo ciekawych dwóch terminach. Są nimi „fetor” i „esencja”.
To, czym jest „fetor” Krzysztof Wirpsza, wyjaśnia w następujący sposób:
„[…] typ enneagramowy najlepiej poznać po... zapachu. Zasada jest prosta – jeśli zamieciemy zdechłą mysz pod tapczan – po jakimś czasie w pokoju poczujemy nieprzyjemną woń. Podobnie gdy ukrywamy w ciemnościach umysłu nasz Wewnętrzny Warunek, zaczyna on się psuć, i wydziela Fetor. W Enneagramie, każdy z typów posiada charakterystyczny Fetor […]”.
Źródło: www.taraka.pl/enneaprzewo_B

    Jeśli zaś chodzi o „esencję”, to również odwołam się do cytatu, żeby objaśnić jej znaczenie:
„Enneagram nie opisuje osobowości, ale właśnie Esencję, czyli hipotetyczny budulec naszej osobowości. Substancja ta – jak sugerują twórcy systemu – jest tożsama z naszym prawdziwym Wnętrzem, a oddziaływanie na nią jest jedynym praktycznym sposobem wywołania trwałej zmiany na lepsze. Poszukując owej pra-substancji psychicznej zaczynamy się zastanawiać, jaka jest jej natura. Czy może istnieć w psychice coś oprócz myśli i emocji i – jeśli tak, co to jest? Ścieżka Wnętrza mówi nam – tak, poniżej naszej ciągle zmieniającej się psychiki, leży niezmienny Rdzeń, którego nie można poznać przez procesy psychiczne (intelekt, emocje), ponieważ te kończą się w miejscu, gdzie On się zaczyna! Rdzeń ów jest więc niezależny zarówno od myśli, jak i emocji. Widzimy, że tak rzeczywiście jest – przedstawiciele tego samego typu mają czasem zupełnie różne charaktery!”
Źródło: www.taraka.pl/enneaprzewo_C

    Z powyższego wynika więc, że esencja i fetor są bardzo wartościowymi ideami, które warto wykorzystać.
    Zastanówmy się zatem jakie charakterystyczne fetory i esencje mają poszczególne typy mandali charakterów. Przedstawię to może w podobny sposób, jak w rozważaniach na temat Zewnętrznych Deklaracji i Wewnętrznych Warunków, czyli posłużę się schematami.
    Zacznę od przedstawienia schematu enneagramu, na którym:
● esencje poprzedzam znakiem „+”,
● fetory zaś poprzedzam znakiem „–”.



Źródło:
● Fetory i ich opisy w enneagramie zaczerpnąłem z w/w już artykułu Krzysztofa Wirpszy pt.: „Enneagram: przewodnich po typach”, na stronie: www.taraka.pl/enneagram_przewodnik_0
● Opisy esencji dla poszczególnych typów w enneagramie m.in. można znaleźć w artykule Wojciecha Jóźwiaka pt.: „Enneagram, czyli dziewięć dróg do pełni (2)” na stronie www.taraka.pl/enneagram_dziewiec_drog_pelni_02

    Teraz, jeśli powyższy schemat enneagramu zostanie dopasowany do mandali charakterów, to będzie on wyglądał tak jak na poniższym schemacie.



    Na schemacie możemy zobaczyć, że brakuje jeszcze odpowiednich esencji i fetorów dla następujących typów: Ziemia, Sucha Ziemia i Zimna Ziemia.
Przy określaniu esencji i fetorów sprawa była trudniejsza niż w przypadku Zewnętrznych Deklaracji i Wewnętrznych Warunków. Nie da się tu bowiem utworzyć par przeciwieństw, które byłyby jednoznaczne i w miarę proste znaczeniowo. Problem polega na tym, że słowa opisujące esencje i fetory dla poszczególnych typów charakterów są bardzo wieloznaczne. Wynika to między innymi z samej natury esencji i fetorów, które w sumie trudno opisać słowami. Jak wyżej zostało powiedziane, powinny być one raczej traktowanie jak jakieś sedno, istota, wypadkowa, rdzeń, meritum, kwintesencja itd.
    W takim razie trzeba było rozważać sprawę bardziej dogłębnie i zastanawiać się nad każdym typem z osobna. Efekt moich dotychczasowych przemyśleń na ten temat można zobaczyć na poniższym uproszczonym schemacie.



    Z kolei na ogólnym schemacie mandali charakterów powyższe esencje i fetory wyglądają następująco.



    Ze względu na trudności w pełnym określeniu esencji i fetorów, można powiedzieć, że w mandali charakterów ich schemat jest jeszcze w trakcie tworzenia. Ciągle bowiem będzie się mieć wrażenie, że możliwe jest jeszcze lepsze dobranie poszczególnych słów opisujących poszczególne esencje i fetory. W takim razie powiem, że na ten moment wyglądają one tak jak na powyższych schematach.
Patrząc zatem na znajdujące się na powyższych rysunkach określenia esencji i fetorów, proszę się raczej skupić na ich bardziej ogólnym charakterze (czyli na esencji lub fetorze) oraz na tym, co z tego może wynikać dla poszczególnych typów charakterów.

    I w ten sposób do mandali charakterów zostały dopasowane idee: Zewnętrznych Deklaracji i Wewnętrznych Warunków oraz fetorów i esencji. Jak dla mnie idee te są bardzo przydatne przy wgłębianiu się poszczególne typy charakteru. Stanowią one bardzo cenne uzupełnienie mandali charakterów o idee zaczerpnięte z enneagramu, który osobiście darzę wielką sympatią.

Korekta przez: Radek Ziemic (2015-06-05)


komentarze

[foto]

1. praca nad sobą • autor: Maria Piasecka2015-07-19 10:20:26

... jak mogłaby wyglądać w świetle enneagramu? 1. nawykowe reakcje ciała, nawykowe emocje i myśli - na co poszczególne typy powinny skierować swą uważność, by nie doprowadzać do odpływu energii?
2. w jakich przestrzeniach i w jakim charakterze działać, by dążyć ku swej esencji?
Takie pytania mnie dziś nurtują, podczas lektury Palmer i Uspieńskiego.
http://www.aeongroup.com/gc.htm
tu wykres łączący astrologię z enneagramem, warto spojrzeć na swój horoskop pod kątem hierarchii planet
[foto]

2. Faktycznie enneagram, może... • autor: Jacek Błach2015-07-20 16:32:33

Faktycznie enneagram, może się przydać do tych zagadnień, czyli do:
1. Pracy nad sobą poprzez uświadamianie sobie różnych typowych dla siebie „reakcji ciała, nawykowych emocji i myśli”.
i,
2. Pracy nad sobą poprzez uświadamianie sobie swoich esencji.
Tak właściwie, do tego służą enneagram i inny typologie osobowości.

U mnie było tak, że na początku do poznawania enneagramu motywowało mnie to, żeby dowiedzieć się czegoś więcej o innych ludziach. Potem w miarę wgłębiania się w temat okazało się, że enneagram bardzo się przydaje do poznawania siebie.
W sumie więc wychodzi na to, że poznawanie innych ściśle się zazębia z poznawaniem siebie. Osobiście to chyba mnie to właśnie najbardziej fascynuje, że poznając innych, poznaje się siebie. Sprowadza się to właściwie, do jednego prostego pytania - „A ja?”. Tzn. np. takich pytań.: „Jaka jest moja rola w jakiejś sytuacji?”, „Jaki wpływ mam na sytuację, w której się znalazłem, czy nie wraca do mnie pośrednio coś, co wcześniej robiłem?”, „Czy to, co się dzieje, to nie jest w mniejszym lub większym stopniu skutkiem mojego własnego postępowania?” itp.
Drugi obszar moich prywatnych badań dotyczy odkrywania tego, co by się chciało w życiu robić? I tu wychodzi mi na to, że często bardzo trudno określić, czego się faktycznie chce? Okazuje się, że w życiu często raczej jest dużo łatwiej odkrywać to, co się chce dzięki uświadamianiu sobie tego, czego się nie chce.
Odkrywanie tego, czego się chce, jest chyba też przy okazji dążeniem do swojej enneagramowej esencji.

Jeśli chodzi „o reakcje ciała, nawykowe emocje i myśli”, o których wspomniałaś, to wg mnie jest to szalenie ciekawy temat. Osobiście staram się to jakoś ogarnąć i wypracować sobie jakąś teorię na temat.

Dzięki za link do wykresu łączącego enneagram z astrologią. Jeśli chodzi o łączenie astrologii i typologiami osobowości to jeszcze nie czuję tego tematu. Staram się robić jakieś przymiarki, ale nic konkretnego się z tego jeszcze nie kluje. A przynajmniej tak mi się wydaje. Może akurat ten schemat mi coś nasunie. Ogólnie jednak cieszę się, że w mandali charakterów jest 12 typów osobowości, czyli tyle samo ile znaków zodiaku.

Zaloguj się - aby napisać komentarz   Rejestracja - jeśli nie masz konta w Tarace

x

Szybki przegląd Taraki

[X] Logowanie:

- e-mail jako login
- hasło
Zaloguj
Pomiń   Zapomniałem/am hasła!

Zapisz się (załóż konto w Tarace)