zdjęcie Autora

23 listopada 2012

Wojciech Jóźwiak

z cyklu: Auto-promo Taraki 2 (odcinków: 151)

Ośrodek czyli hardkor

Kategoria: Projekt Taraka

« Matecznik Najlepszy jaki znam tekst o matriarchacie »

Matecznik - tak jak to słowo-pojęcie rozważałam w poprzednim odcinku - ma wiele wspólnego z angielskim nowym (XX wiek) zwrotem hardcore, który najpierw zaistniał w socjologii mając sens: „członkowie grupy lub ruchu, którzy stanowią jej nieprzejednane jądro odporne na zmiany”. (Chasydzi i inni ortodoksi są właśnie takim hardkorem narodu żydowskiego.) Szkoda, że pod wpływem pornografii słowo to zaczęło znaczyć, u nas też, „coś, obok czego nie da się spokojnie przejść”, co wali po oczach itd.

Matecznik pociąga inne polskie słowo, które gdyby trochę inaczej się jego historia potoczyła, mogłoby znaczyć coś bardzo podobnego: ośrodek. Oto co pisał o nim Andrzej Bańkowski w swoim Słowniku:

Słowo ośrodek pochodzi od środek, a to od serce, dawniej, zależnie od dialektu, serdce lub sierdce. Ponieważ prof. Bańkowski nie dociągnął swojego Słownika do litery S, to zaglądamy do słownika Wiesława Borysia, gdzie:

Nas z tego wywodu najbardziej interesuje to:

Wypisano tu kolejne fazy, przez które praindoeuropejski rdzeń otrzymał swoje brzmienie słowiańskie.

Ale w j. angielskim, z hardcorem było podobnie; patrzymy do www.etymonline.com:

core: late 14c., probably from O.Fr. coeur "core of fruit, heart of lettuce," lit. "heart," from L. cor "heart," from PIE root *kerd- "heart" (see heart).

Więc i nasze „serce, środek, ośrodek”, jak i angielskie core ('rdzeń') w końcu pochodzą od praindoeuropejskiego rdzenia który brzmiał krd lub kerd, gdzie k było miękkie lub twarde, a r było bądź samogłoską, bądź czymś jak er. Ale w powyższym fragmencie „stoi”, że ewolucja od (pie.) kerd do (ang. )core szła wewnątrz języków romańskich, wcześniej italskich. Wewnątrz germańskich było bardzo podobnie i tam prostą linią z pie. kerd powstało słowo do dziś znaczące „serce” - heart.

Ośrodek znaczy mniej więcej to co w innych językach centrum (łac., co od gr. kentron), Zentrum (niem.), center (ang.), centr (ros.). Ale tylko u nas, po polsku, słowo to pochodzi od „serca”.

Strasznie się spospolitowało to słowo, ośrodek. A mogłoby posłużyć do nazwania czegoś bardzo wysokiego, właśnie takich ośrodków-mateczników. Będących sercami, rdzeniami dla swoich formacji.


PS. W ang. jest słówko łudząco podobne do heart-serce: hearth. Znaczy: palenisko w piecu lub kominku. Ognisko domowe. (Szkoda, że nie ma polskiego jednosłownego odpowiednika.) Więc i semantycznie jest zbliżone do „serca”, bo to jakby serce domu. Ale pochodzi inną drogą od innego rdzenia pie.: ker. Od którego łacińskie słowa carbo/n (węgiel) i kremacja. Rosyjskie kurit' – dawniej palić, dziś: dymić. U nas tylko w reliktach: kurna chata. Czerwony kur - czyli pożar; bo w słowie kur zbiegły się dwa znaczenia i dwie linie rozwojowe, jedna o znaczeniu „ogień”, druga: „kogut, kura” itp. ptaki gallus. Inny relikt tamtego rdzenia to czyrak. Stąd też słowo czarny - „osmalony, opalony”. A nawet sanskrycka karma, bo ker od „krzesać ogień” poszerzało swoje znaczenie do „czynić, zmajstrowywać cokolwiek”. Ścisłym odpowiednikiem ang. hearth (palenisko) jest nasz trzon, dawniej čřon – też od ker! - więc nie „słup/kij trzymający” tylko właśnie „palenisko”. Spisałem teraz „zlepy, ciągi”, które mi chodziły po głowie, gdy paliłem ogień – wypalałem w ogrodzie stosy gałęzi, które gromadziły się i schły od paru lat.

Auto-promo Taraki 2: wstęp na końcu

Starsze teksty z tego cyklu w blogu Auto-promo.


« Matecznik Najlepszy jaki znam tekst o matriarchacie »

komentarze

[foto]

1. Bojówkarz -hardkor • autor: Piotr Jaczewski2012-11-23 21:59:16

Za merriam webster

To również a militant or fiercely loyal faction - wojowniczy lub "ogniście, gwałtownie lojalny odłam.
Ciekawe, że nasze serce - słownikowo rdzeń podtrzymuje to znaczenie związku ze złością, wściekłością, gniewem oraz wściekłością, szałem, szaleństwem.

Ale prawie zatarło się to znaczenie w publicznym obiegu: Mieć serce to być miłym, czułym, litościwym, uprzejmym,wspierającym, głaszczącym...

2. hardkorowy • autor: Nierozpoznany#61722012-11-23 23:56:44


Piotrze, prawie się zatarło, ale serce do walki trzeba mieć! I nie ma lipy... ;))

A jak hardkore i lipa, to jest jeden zawodnik w Polsce - "Hardkorowy Koksu"

I to Litwin... Tak, tak, w Mateczniku nic nie ginie... ;))

http://pl.wikipedia.org/wiki/Robert_Burneika

Polecam jego filmiki ;))

Komentowanie wyłączone wszędzie od 1 sierpnia 2020.

x

Szybki przegląd Taraki

[X] Logowanie:

- e-mail jako login
- hasło
Zaloguj
Pomiń   Zapomniałem/am hasła!

Zapisz się (załóż konto w Tarace)