Przejdź do Taraki mobilnej! - masz wąski ekran.
zdjęcie Autora

30 września 1999

Marek Rau

e-tom: Współczesny ruch neopogański w Europie

Ruch Neopogański (31)
Współczesny ruch neopogański w Europie

Kategoria: Słowiańskie odrodzenie
Tematy/tagi: pogaństwoWicca

  < poprzedni    1    2    3    4    5    6    7    8    9    10    11    12    13    14    15    16    17    18    19    20    21    22    23    24    (25)    26    27    28    29    30    31    32    33    34    dalszy >  

Marek Rau   Współczesny ruch neopogański w Europie   1999

III. Wicca (część 1)

"Wicca" termin pochodzący ze staroangielskiego ("wicce"), a oznaczający "mądrą kobietę", to także nazwa jednego z największych obecnie odłamów neopogaństwa na świecie. Liczba wyznawców "Wiccanizmu", inaczej zwanego "Czarostwem" od angielskiego "Wichcraft" (witch - czarownica, craft - kunszt), jest ciężka do określenia. Jedni szacują iż jest to pięć do dziesięciu tysięcy "czynnych czarowników" w samej tylko Anglii, przy czym "w USA może ich być dwa razy tyle." , inni twierdzą iż w : "samych Stanach Zjednoczonych zarejestrowanych jest 200 000 wiccan, którzy stanowią najliczniejszą w tym kraju grupę wyznaniową po chrześcijaństwie i islamie. "2

Trudności te wynikają ze specyfiki samego Wiccanizmu. Jako ruch religijny, raczej niż jednorodna, skodyfikowana religia, kult Wicca jest podobnie jak inne odmiany współczesnego pogaństwa trudny do opisu. Szereg tradycji (np.: wicca Gardneriańska, Alexandryjska, Dziedziczna, Tradycyjna – cztery największe tradycje na Wyspach Brytyjskich), organizacji i grup, a także samotnie praktykujących, powoduje że objęcie tego zjawiska w całości jest praktycznie niemożliwe. Wiccanie są obecnie, aktywni we wszystkich krajach Europejskich i w USA, gdzie jest ich najwięcej. Mnogość tradycji i mitologii do których odwołują się współcześni Wiccanie, nie pozwala na jednoznaczne zakwalifikowanie ich do religii np. z celtyckiego kręgu kulturowego i zbliżą ten ruch do New Age'u. Wiccanie wierzą w bogów i boginie, którzy są emanacjami męskich i kobiecych cech, a także sił natury. W różnych tradycjach wygląda to odmiennie.

Auto-definicje swojej religii różnią się również w zależności od wyznawanej tradycji: "Wicca jest zarówno religią jak i Kunsztem (Craft)... Jako religia - jak wiele innych religii - jej przeznaczeniem jest umieszczenie indywidualnych wyznawców, jak i grup w harmonijnej relacji z głównym tworem boskim jakim jest Kosmos i jego manifestacje na wszystkich poziomach. Jako Kunsztu, jej przeznaczeniem jest osiągnięcie praktycznych zamierzeń, w psychicznym rozumieniu, dla dobrych, użytecznych i leczniczych celów. W obu tych aspektach, rozróżnienie charakterystyki Wicca leży w jej Naturze - zbudowanej w oparciu o małe autonomiczne grupy bez żadnych przepaści pomiędzy kapłanami a 'zgromadzeniem' i jej filozofii kreatywnej biegunowości na wszystkich poziomach, od poziomu Bogini i Boga, aż po Kapłankę i Kapłana." .3;
lub: "Wicca – współczesna religia pogańska, duchowymi korzeniami sięgająca szamanizmu i najwcześniejszych form kultu przyrody. Jej charakterystycznymi elementami są: kult Bogini i Boga, idea reinkarnacji, magia, rytualne obchody pełni Księżyca, zjawisk astronomicznych i rolniczych, sferoidalne świątynie stworzone przy pomocy indywidualnej mocy i będące miejscem odprawiania rytuałów." 4

Margaret Murray

Bezpośrednim impulsem, który spowodował wzrost zainteresowania "kultem czarownic" i późniejszego odrodzenia ich religii w postaci ruchu Wicca, było prawdopodobnie ukazanie w 1921 roku się książki autorstwa Margaret Murray pod tytułem: "The Wich Cult in Western Europe" (Kult czarownic w Europie Zachodniej). Podstawowe jej tezy dają się sprowadzić do czterech punktów, które cytuje poniżej za Francisem Kingiem: "1.Późnośredniowieczne i renesansowe procesy czarownic nie były zwykłymi objawami zaburzeń umysłowych, lecz wynikiem konfliktu między chrześcijaństwem a zorganizowaną kontrreligią.
Owa kontrreligia czarów, którą dr Murray chętniej nazywa 'kultem Diany', wywodzi się z przedklasycznych jeszcze wierzeń o Płodnej, Wielkiej Matce i Boskim Królu, wcielonym Bogu, rytualnie uśmiercanych, aby zapewnić swemu ludowi dobrobyt i obfitość plonów.
Aż po wiek XVII kult Diany zachował własną hierarchię religijną i miał swoje uroczystości, święte miejsca i sobie tylko właściwą strukturę - czarownice były podobno przydzielane do komórek organizacyjnych, liczących przeważnie po 13 osób, a nazywanych covens (sabaty).
Niektórzy z królów Anglii byli wyznawcami kultu, wysoko postawionymi w jego hierarchii, a przynajmniej jeden z nich, William Rufus, był Boskim Królem, wcielonym bóstwem, które z radością oczekiwało własnej śmierci zgodnie z wiarą Diany."
5

Zdaniem Kinga autorka w pracy swojej czerpała z pism dziewiętnastowiecznego pisarza różokrzyżowego Hargrave'a Jenningsa. Murray będąc z wykształcenia egiptologiem, z zamiłowania antropologiem i religioznawcą poruszała ten temat jeszcze wielokrotnie między innymi w książce "The god of the wiches." (Bóg czarownic), która ukazała się po raz pierwszy w 1931 roku.

Gerald B. Gardner

Pierwszym i uważanym za bodaj najważniejszego propagatorem "kultu czarownic" był Gerald Brosseau Gardner (1884-1964). Gardner, emerytowany urzędnik celny, z zamiłowania spirytysta i okultysta (był inicjowany w Ordo Templi Orientis), interesujący się antropologią i folklorem wydał w 1945 roku dzieło pod tytułem "Wichcraft Today" (Czarostwo dziś). 6 W dziele tym autor powtarza tezy Margaret Murray, prezentuje także pogląd iż sabaty mają miejsce nadal, a on sam został inicjowany w arkana kunsztu w roku 1934, w New Forest. Zwolennicy Gardnera oficjalnie mogli rozpocząć swoje praktyki dopiero w 1951 roku, kiedy to uchylone zostało, ostatnie w Anglii, prawo zakazujące czarów. Struktura rytuałów Gardneriańskich zawartych w tak zwanej "Księdze cieni", wywodzi się z pism angielskiego okultysty i największego XX wiecznego reformatora magii Alistera Crowleya, prac Jamesa Frazera i Roberta Gravesa. Jego rytuały są oparte na rytach tajnych stowarzyszeń okultystycznych takich jak The Hermetic Order of Golden Dawn (Hrmetyczny Zakon Złotego Brzasku), the Ordo Templi Orientis (Zakon Świątyni Wschodu) i masonerii. Główne cechy grup Gardneriańskich to:

  • Struktura hierarchiczna zarządzana przez Wielkiego Kapłana lub Kapłankę,
  • Dualizm bóstw bazujący na ich rodzaju (gender),
  • Praktyki magiczne (oparte głównie o praktyki wymienionych wyżej tajnych stowarzyszeń i folklor Wysp Brytyjskich),
  • Wprowadzenie pojęcia "perfect couples" (Doskonałej pary, równych sobie żeńskiej i męskiej dwuaspektowości),
  • Rytuały odprawiane nago (tak zwany "scyclad" {strój z nieba; ubrani w niebo}).

Tego typu coveny uznać można za "tradycjonalistyczne".7 Gardnerianie wieżą też w reinkarnację i przestrzegają tak zwanej Wiccan Rede: "As it harm none, do what you will" (Dopóki nie szkodzisz nikomu, czyń co chcesz). Ich zgromadzenia składają się w miarę możliwości z równej liczby kobiet i mężczyzn; zanim zostanie się Wielkim Kapłanem lub Kapłanką, należy pokonać trzy stopnie wtajemniczenia. 8

Wicca po Gardnerze

Po śmierci Gardnera w 1964 roku doszło do rozłamu w łonie kultu czarownic, Alex Sanders, rzekomo inicjowany przez własną babkę w 1933 roku, oraz jego żona Maxine utworzyli nową tradycję o nazwie "Alexandrian Wicca" (Wicca Aleksandryjska). Sanders przybrał tytuł "Wielkiego Kapłana i Króla Czarownic" i stworzył własna wersje "Księgi Cieni", jest w niej dużo zapożyczeń z nowoczesnych wersji okultyzmu. Grupa używa dodatkowo pewnych ekstraktów ziołowych jako tak zwanych "kondensatorów fluidów", podchodzi też bardziej uznaniowo na przykład do, obowiązkowej u Gardnerian, nagości. Grupy Aleksandryjskie są silne w Wielkiej Brytanii, Francji i Niemczech, a także w USA, gdzie wychodzi kwartalnik "Alexandrian Newsletter" (Nowości Aleksandryjskie). W Stanach Zjednoczonych powstała też tradycja łącząca Wicca Gardneriańską i Aleksandryjską. Nazywa się ona Algard, a założona została przez inicjowana uprzednio w obu rytach Mary Nesnick. 9

Celtic Wicca (Wicca Celtycka) to tradycja założona przez małżeństwo: Gavin i Yvonne Frost. Kościół Celtic Wicca odwołuje się do tradycji i praktyk pochodzących od przedchrześcijańskich Celtów z terenów Irlandii, Walii, Szkocji, a także niektórych elementów folkloru teutońskiego (np. używanie run). Zawierają się tu też niektóre elementy praktyk druidzkich. Jest to tradycja najbardziej skierowana "ku naturze" i posiadająca najwięcej "religijnych aspektów Mocy".10

Dianic Wicca (Wicca Dianiczna), dzieli się na dwie gałęzie: pierwsza to, tak zwana "Old Dianic Wicca" (Staro Dianiczna Wicca) wywodząca się z Teksasu, USA, a założona przez Morgana Mc Farlanda i Marka Robertsa. "Daje ona pierwszeństwo pierwiastkowi żeńskiemu – Bogini (Diana), ale czci także Rogatego Boga jako jej Kochanka i Partnera. Zgromadzenia są mieszane, składają się z przedstawicieli obu płci." Druga "Dianic Wicca" jest najbardziej feministyczną odmianą "kultu czarownic", jest eklektyczną mieszaniną różnych tradycji rytualnych, jednakże zasadą jest tu, że w zgromadzeniach, covenach udział biorą jedynie kobiety. Ryt ten odwołuje się praktycznie tylko do "kobiecego pierwiastka Mocy". "Nie ma żadnej hierarchii, decyzje podejmowane są na zasadzie konsensusu. Zgromadzenia otwarte są dla kobiet o różnych orientacjach seksualnych, jednak dominują tu lesbijki". Gałąź ta stanowi także część feministycznego ruchu społecznego i wydaje pismo "Of a Like Mind" (Od Ulubionego Ducha).Wspólnota religijna jest tu traktowana jako "sisterhood" (siostrzeństwo), dużą wagę przywiązuje się do aspektu ekologicznego "ochrona Ziemi przed gwałtem nowoczesnej cywilizacji".11

Do grup czysto kobiecych zaliczyć też można "Isis Fellowship" (Towarzystwo Isis), założone w 1976 roku w Denbigh w Wielkiej Brytanii i wydawany przez nie magazyn "Sirius".12

Teutonic Wicca lub Norse Wicca (Wicca Teutonska lub Północna), czasem zwana też Asatrú Wicca odwołuje się do tradycji i mitologii germańskich. Bogowie (siły) mają tu imiona i atrybuty czerpane z tradycji ludów północy i tak Bóg, to na przykład Odin (pierwiastek męski), a Bogini, to na przykład Freya (pierwiastek żeński). Grupy tej tradycji uprawiają często magię runiczną i używają symboli takich jak Miolnir (Młot Thora), na równi z symbolami właściwymi ruchowi Wicca (np. pentagram). Uczestnicy religii Asatrú często dystansują się do Norse Wicca, zarzucając im mieszanie tradycji, przynależność do nurtu New Age, czy brak własnej głębokiej tradycji (uważają, iż jest to "made up religion" - wymyślona religia). Na styku obu nurtów mieści się działalność Freyi Aswynn z "Ring of Throt", która zwraca uwagę na szczególną rolę kobiet w dawnych społeczeństwach pogańskich. 13

Solitary Wicca (Samodzielna, Indywidualna Wicca) to tradycja stworzona dla samodzielnie praktykujących wiccanizm. Jest ona obecnie jedną z najpopularniejszych form kultu wicca i choć zakłada możliwość wspólnego odprawiania niektórych ceremonii, to pomyślana jest raczej jako zbiór nauk i praktyk dla indywidualnych wiccan. Jej przedstawicielem jest cytowany wcześniej Scott Cunningham, którego kilka podręczników wyszło także i w Polsce, czy Gerina Dunwich, również znana polskim czytelnikom. 14

Istnieje też kilka pomniejszych tradycji Wicca jak np.: Ceremonial Wicca (Wicca Ceremonialna), ezoteryczna i kładąca duży nacisk na naukę magii, Stregheria (Strega), włoski ludowy kult mocy, Seax Wicca, powstała z syntezy Gardnerian Wicca I Celtic Wicca, której dokonał Raymond Buckland, czy Hereditary Wicca (Dziedziczna Wicca), dziedziczona rzekomo rodzinnie i przekazywana dzięki więzom krwi i mariażom rodzinnym. 15

Ruch Wicca, jak widać z powyższego przeglądu tradycji i odmian, jest niejednolity i zróżnicowany. Posiada jednak cechy wspólne, które zawiera, reprezentatywny, moim zdaniem dla całego ruchu tekst dotyczący podstaw wiary ruchu Wicca. Zredagowali go uczestnicy Amerykańskiego Zjazdu Czarownic w 1974 roku:

  • " 1. Praktykujemy rytuały w celu dostrojenia się do naturalnego rytmu sił życiowych, który wyznaczany jest fazami księżyca oraz czterema porami roku i ich przesileniami.
  • 2. Uważamy że nasza ludzka inteligencja obarcza nas szczególną odpowiedzialnością za środowisko w którym żyjemy. Staramy się żyć w harmonii z Naturą i w ekologicznej równowadze oferującej spełnienie w ramach schematu ewolucyjnego.
  • 3. Wierzymy w istnienie ukrytej siły, która jest znacznie potężniejsza, niż to wydaje się przeciętnym ludziom. Ze względu na tę niezwykłą moc, jest ona czasami nazywana "nadnaturalną", lecz według nas jest ona dostępna każdemu po odpowiednim przygotowaniu.
  • 4. Uznajemy, że Moc Kreatywna manifestuje się na świecie pod postacią biegunowych przeciwieństw - męskości i kobiecości. Ta sama Moc Kreatywna znajduje się w człowieku, gdzie ujawnia się w relacjach wzajemnych męskości i kobiecości. Wiedząc, że każdy z tych biegunów nie mógłby istnieć bez swego przeciwieństwa, nie wywyższamy żadnego z nich. Cenimy i uznajemy seks jako przyjemność, a także symbol i ucieleśnienie życia oraz za jedno ze źródeł energii wykorzystywanych w praktyce magicznej i kulcie religijnym.
  • 5. Uznajemy istnienie tak świata zewnętrznego jak świata wewnętrznego, świata psychicznego, zwanego też światem duchowym, nieświadomością zbiorową, planami wewnętrznymi itd. To właśnie na styku tych dwóch światów pojawiają się zjawiska paranormalne i odbywają działania magiczne. Oba te światy niezbędne są dla naszego spełnienia.
  • 6. Nie wierzymy w autorytarną hierarchię, lecz darzymy szacunkiem naszych nauczycieli, osoby posiadające większą od nas wiedzę i mądrość. Cenimy tych ludzi, którzy gotowi są poświęcać się dla innych, przyjmując funkcje przywódcze.
  • 7. Religia, magia i mądrość jednoczą się dla nas w światopoglądzie i filozofii życia, którą nazywamy czarownictwem, Drogą Wiccan.
  • 8. Nie wystarczy nazywać się "wiedźmą", by nią być. Potrzebna jest do tego ciągła praca nad sobą, doskonalenie swoich umiejętności i wiedzy, oraz przechodzenie kolejnych szczebli inicjacji. Czarownica/Czarodziej stara się panować nad znajdującymi się w niej siłami, dzięki czemu może żyć mądrze, nie szkodząc innym, oraz w harmonii z naturą.
  • 9. Cieszymy się życiem, a spełnienie w nim postrzegamy jako proces ewolucyjny obejmujący coraz lepsze rozumienie świata i miejsca, które w nim zajmujemy.
  • 10. Nasza niechęć do chrześcijaństwa, czy do innych religii i filozofii życia dotyczy tylko instytucji, które uważają iż wytyczają "jedyną słuszną drogę", wzbraniają innym ich swobód i tłumią inne przejawy praktyk i wierzeń religijnych.
  • 11. Jako amerykańskie czarownice nie uważamy by debata na temat historii naszej Sztuki oraz różnych aspektów wielu tradycji składających się na nią w jakikolwiek sposób nam zagrażała. Interesuje nas teraźniejszość i przeszłość.
  • 12. Nie wierzymy w istnienie absolutnego zła ani też nie oddajemy czci chrześcijańskim wyobrażeniom "Szatana" i "Diabła".
  • 13. Wierzymy, że powinniśmy szukać w naturze tego co jest dobre dla naszego zdrowia i sprzyja naszemu dobrobytowi."
  • 16

Marek Rau

przypisy

1 Richard Cavendish (red.) " Świat tajemny. Leksykon magii, okultyzmu i parapsychologii." Łódź 1992 wyd. Łódzkie str.54

2 " Co to jest Wicca..." (http://www.boss.com.pl/~krawcu/poczatek.html [Strona nie istnieje. Przypis wydawcy.])

3 Wicca -Pagan Federation Info Pack (http://www.paganfed.demon.co.uk/infopacks/pf/pf-wicca.html) z Janet i Steward Farrar "Eight Sabbats for Witches" London 1981 wyd. Robert Hale
[Strona zapewne nie istnieje, wydawca proponuje: http://www.paganfed.demon.co.uk/.]

4 Scott Cunningham "Wicca – przewodnik dla osób indywidualnie praktykujących magię." Wrocław 1999 wyd. Astrum str. 253

5 Richard Cavendish (red.) " Świat tajemny. Leksykon magii, okultyzmu i parapsychologii." Łódź 1992 wyd. Łódzkie str. 54

6 Tamże str.55

7 Devyn Gillette i Lewis Stead "The Pentagram and the Hammer". (http://www.webcom.com/~lstead/wicatru.html) str.2
[Strona zapewne nie istnieje. Przypis wydawcy.]

8 "Najpopularniejsze ryty i kościoły Wicca" (http://www.boss.com.pl/~krawcu/ryty.html [Strona nie istnieje. Przypis wydawcy.])

9 Tamże. Richard Cavendish (red.) "Świat tajemny. Leksykon magii, okultyzmu i parapsychologii." Łódź 1992 wyd. Łódzkie str. 60

10 "Najpopularniejsze ryty i kościoły Wicca" (http://www.boss.com.pl/~krawcu/ryty.html [Strona nie istnieje. Przypis wydawcy.])

11 Tamże.

12 Tomasiewicz Jarosław "Neopoganizm – stare religie nowej ery". Nomos nr 5 1994 str. 99

13 Tamże. Devyn Gillette i Lewis Stead "The Pentagram and the Hammer". (http://www.webcom.com/~lstead/wicatru.html [Strona zapewne nie istnieje. Przypis wydawcy.]) – artykuł ten opisuje szczegółowo wzajemne relacje grup Asatrú i Wicca, to co dzieli te ruchy, a także elementy wspólne to których zaliczane są: 1.oba ruchy są "pagan earth religions" - czyli ruchami pogańskimi budującymi swoja tożsamość na szacunku dla ziemi i natury; 2. oba ruchy włączają magię do swoich praktyk (np. szamanizm północny i runy [Asatrú], magia ceremonialna, wróżbiarstwo [Wicca]; 3. oba cechuje jako element reifikacji bazowanie na idealizowanej i koloryzowanej idei przeszłości (z jednej strony plemion germańskich [Asatrú], z drugiej starożytnych kultur np. Sumeryjskiej, Egipskiej, czy plemiennych kultur Anglo-Sasów, czy Indian Amerykańskich [Wicca].

14 Np.: Scott Cunningham "Wicca. Przewodnik dla osób Indywidualnie praktykujących magię." Wrocław 1999 wyd. Astrum Książka zawiera część teoretyczną (wyjaśnienie podstawowych terminów i pojęć, historia, opis narzędzi używanych podczas rytuałów, opis magicznego kręgu i ołtarza itp.), część praktyczną (zawierającą ćwiczenia i techniki magiczne, opis rytuału samoofiarowania się Bogu lub Bogini, opis przebiegu rytuału) i Księgę cieni "stojących kamieni" (zawiera ona: "Przesłanie do Światłego Człowieka", opis świąt sezonowych, rytualnych gestów, przepisów na wykonanie napojów, pożywienia, kadzideł i olejków rytualnych, grimor zielarski, zaklęcia magiczne, opis symboli i znaków, a także "Kryształowej magii Wicca"), po za tym w książce można znaleźć aneksy zawierające adresy firm sprzedających "artykuły magiczne" i publikacje na temat Wiccanizmu i ruchu neopogańskiego, a także glosariusz z podstawowymi pojęciami z tej dziedziny. Inne książki to tego samego autora to: "Moc ziemi . Rytuały i zaklęcia magii naturalnej." i "Moc żywiołów. Magia naturalna dla zaawansowanych.", wydane również przez wydawnictwo Astrum. Inne publikacje tego typu to np.: Geriny Dunwich "Tajemnice białej magii" Warszawa 1998 wyd. Filar. Autorka opisuje w niej: istotę współczesnego czarostwa, zaklęcia i praktyki związane z fazami księżyca, sabaty i święta związane z porami roku i tradycyjnymi świętami ludowymi, opis obrzędów "magicznej tęczy" i "magię kadzidła", także opisy obrzędów poświęcenia i inicjacji, kalendarz magicznego roku, rozdział poświecony rapsodomancji i uzdrawianiu poezją, słownik białej magii, kalendarz świętych dni w roku itp. Inna jej książka to "Sekrety miłosnej magii" wydana przez wydawnictwo J&BF (Warszawa 1998)

15 "Najpopularniejsze ryty i kościoły Wicca" (http://www.boss.com.pl/~krawcu/ryty.html [Strona nie istnieje. Przypis wydawcy.]), także Wicca -Pagan Federation Info Pack (http://www.paganfed.demon.co.uk/infopacks/pf/pf-wicca.html)

16 Na podstawie: (http://www.monmouth.com/~equinoxbook/principles.html)
[Strona zapewne nie istnieje. Przypis wydawcy.]



  < poprzedni    1    2    3    4    5    6    7    8    9    10    11    12    13    14    15    16    17    18    19    20    21    22    23    24    (25)    26    27    28    29    30    31    32    33    34    dalszy >  

Zaloguj się - aby napisać komentarz   Rejestracja - jeśli nie masz konta w Tarace

x

Szybki przegląd Taraki

[X] Logowanie:

- e-mail jako login
- hasło
Zaloguj
Pomiń   Zapomniałem/am hasła!

Zapisz się (załóż konto w Tarace)