Przejdź do Taraki mobilnej! - masz wąski ekran.
zdjęcie Autora

22 grudnia 2013

Michał Mazur

z cyklu: Cienie szamanów (odcinków: 2)

Szamanistyczne i „pogańskie” inspiracje w kulturze popularnej

Kategoria: Nowy szamanizm

« Narkotyczny performans to nie szamanizm!

Od czasu do czasu surfuję sobie po necie, w przerwach miedzy życiem, nauką a pracą. Czasem znajduję coś co mnie dziwi, czasem wręcz szokuje, innym razem jestem pozytywnie zaskoczony.

Dziś chciałbym się podzielić paroma znaleziskami i przemyśleniami nad nimi – nie będzie żadnych tam „narkotycznych performansów” tylko coś o wiele bardziej budującego. Z popkultury europejskiej i nie tylko. Słowo „pogańskie” piszę w cudzysłowie – zostało ono wymyślone przez kler i miało negatywne konotacje.


W Europie (może z wyłączeniem Węgier i pewnych części Wołoszczyzny) nawet w czasach bardzo odległych raczej ciężko byłoby poszukiwać śladów szamanizmu – choć niekiedy można by mówić zapewne o praktykach transowo-ekstatycznych. Rodzi to pytania – czy nasza współczesna kultura popularna może wykorzystywać szamanistyczne akcenty z kultur odległych od współczesnej Europy czasowo czy geograficznie? Czy będzie wtedy nadal „nasza”, „autentyczna” i łatwa dla nas w odbiorze?


Na początek węgierski zespół The Moon and the Nightspirit [link do ich strony], inspirujący się węgierskim folklorem (i zawartymi w nim akcentami szamanistycznymi) – serdeczne podziękowania dla koleżanki Moniki D. za „odkrycie” tego bandu gdzieś około 2010 roku :)

Tu z kawałkiem Regő Rejtem:

http://www.youtube.com/watch?v=90mfXjD_1Gs

Piosenka ma w sobie „moc”, no i niesamowitą rytmikę – mnie przywodzi na myśl galopadę po olbrzymich przestrzeniach Wielkiego Stepu, jak w prapoczątkach Madziarów. Sam tytuł wywodzi się z zawołania Haj regő rejtem, zachowanego w węgierskiej kulturze ludowej do czasów współczesnych jako element pieśni obrzędowych (Niedziela Palmowa, Boże Narodzenie, ceremonie ślubne). Podobno było ono pierwotnie zawołaniem madziarskiego czarownika/szamana (táltos) sprzed zajęcia Panonii przez Węgrów. Mogło oznaczać „Hej, w ekstazie jestem!” lub „Hej, czaruję czarami!”; podobnego refrenu-zawołania brak w kulturach ludowych Europy Środkowej i Zachodniej. Jak pisał Andrzej Nawrocki (Szamanizm i Węgrzy, s. 189), ponieważ „szaman zawsze improwizował, dobierając słowa do sytuacji, i tylko refren Haj regő rejtem był stały, dlatego zachował się on w tradycji ludowej [...] Słowo Haj występuje u najbliżej pokrewnych Węgrom Mansów (Wogułów) jako Kaj i jest również zawołaniem szamana”

Kolejny ich kawałek to Égi Táltos (Niebiański szaman?)

http://www.youtube.com/watch?v=Stl9yl9lgWQ


Jest jeszcze parę ciekawych piosenek tego zespołu – również mają ciekawe brzmienie, więc się zastanawiam jakim cudem pozostają oni nadal w takiej niszy? I czy istnieją u naszych bratanków podobne zespoły? Niestety fraza „magyar pogány zene” („węgierska pogańska muzyka”) wklepana w różne wyszukiwarki dała co prawda jakieś wyniki, ale stricte madziarskiego „do posłuchania” raczej niewiele. Czyli, że u Węgrów jest w tym temacie dość „niszowo”. U nas przynajmniej na hasło „muzyka pogańska” wyskakuje folk-metal; średniej jakości ale zawsze to coś. Gorzej (jak dla mnie) gdy w grę wchodzi growling, jaki czasami stosują wokaliści.


Za to całkiem ciekawy jest także niemiecki folk-metalowy (ale taki trochę „inny” folk - u nich to Mittelaltermusik), „pogański” Faun a zwłaszcza ich teledysk Egils Saga. Sama piosenka, śpiewana w staroskandynawskim opowiada historię tytułowego bohatera Sagi o Egilu, poety-berserka, który jest bodaj jedynym znanym w sagach przykładem wojownika leczącego chorą osobę za pomocą środków magicznych. Teledysk również ciekawy (poszukiwania? eksteroryzacja?), poniekąd „szamański”.


Interesuje mnie także coś innego – śpiew gardłowy, obecny w kulturach Azji i mający dalekie powiązania z szamanizmem.

Poniżej parę pop-kulturowych przykładów:

Huun-Huur-Tu

Khusugtun - Mongolian music in London

Oraz znany przebój bardzo znanego zespołu w nowej aranżacji


Czy śpiewanie gardłowe jest osiągalne dla mieszkańca Europy? Wygląda na to że tak – co prezentuje etnomuzykolog Mark Van Tongeren, przy okazji wyjaśniając jak to robić:

http://www.youtube.com/watch?v=Q3K3RimjsnQ

Między throat singing a overtone singing może być jednak pewna różnica (jak zaznaczono w komentarzach pod filmikiem) – co nie zmienia faktu że u przodków Europejczyków też pewne rodzaje „barbarzyńskiego” śpiewu występowały (germański barditius?). Nie do końca wiadomo czy pokrywały się z powyższymi, ale kto wie...


Bardzo lubię takich wykonawców – bo udowadniają, że można tworzyć wspaniałą muzykę i kulturę „pogańską”, pełną mocy a jednocześnie „bez zadęcia” – pozbawioną konotacji ideologicznych, wszelkich germańskich/słowiańskich/jakichkolwiek innych supremacjonizmów. Żadnych wilków szczerzących zęby i takich tam.

Można by spróbować wyszukać więcej takich kawałków.


Z pozdrowieniami na Święta (jakkolwiek je nazywacie)! 




« Narkotyczny performans to nie szamanizm!

komentarze

1. śpiew gardłowy • autor: Nierozpoznany#47742014-01-11 19:06:10

Tu jeszcze jeden ciekawy utwór z niezwykłym klimatem:

[foto]

2. Ładny kawałek.Góry i... • autor: Michał Mazur2014-02-03 20:20:55

Ładny kawałek.
Góry i step na wschodzie - chciałbym je kiedyś odwiedzić, tym bardziej że zawsze jakoś lepiej mi było się dogadać z Kazachem, Uzbekiem, Gruzinem czy Turkiem niż np. z Rosjanami. Nie wiem czemu, może tam znajduję coś sobie ... bliższego.
[foto]

3. To ja polecam... • autor: Izabela Ewa Ołdak2014-11-02 16:35:48

[foto]

4. https://www.youtube.com/watch?v=v8LY2VgiikE... • autor: Izabela Ewa Ołdak2014-11-02 16:38:10

[foto]

5. https://www.youtube.com/watch?v=tVTrZjY2K5I... • autor: Izabela Ewa Ołdak2014-11-02 16:38:19

[foto]

6. https://www.youtube.com/watch?v=hIiXi4m-qfc... • autor: Izabela Ewa Ołdak2014-11-02 16:38:30

[foto]

7. https://www.youtube.com/watch?v=hxVPoU5a-Uc... • autor: Izabela Ewa Ołdak2014-11-02 16:38:40

[foto]

8. https://www.youtube.com/watch?v=df-gxpkUxxk... • autor: Izabela Ewa Ołdak2014-11-02 16:38:49

[foto]

9. https://www.youtube.com/watch?v=X4gzygRF2vw... • autor: Izabela Ewa Ołdak2014-11-02 16:38:59

[foto]

10. A to juz... • autor: Izabela Ewa Ołdak2014-11-02 16:48:43

A to juz mój niesamowity znajomy Alexander Glenfield prezentujacy 7 stylów śpiewu gardłowego: https://www.youtube.com/watch?v=7zZainT9v6Q

11. interesujące...... • autor: Nierozpoznany#47742014-11-05 16:02:42

interesujące...
[foto]

12. Czekaj - muszę... • autor: Michał Mazur2014-11-08 23:24:05

Czekaj - muszę przepatrzyć to wszystko koniecznie :) super sprawa

13. ale polecam • autor: Nierozpoznany#87612015-01-09 21:52:50

Nie wiem czy Pan zna, nie wiem czy Pan lubi, ale polecam:

Jar (Połlend :D )

https://www.youtube.com/watch?v=l5jPvM9pIdM
https://www.youtube.com/watch?v=22m9vT1I-sg
https://www.youtube.com/watch?v=tp1kl8BKCog
https://www.youtube.com/watch?v=hzR88t9KHjw

Co do Folk Metalu... Generalnie słucham dużo deff metalu i tam growl jest jak najbardziej na miejscu (w końcu wyrzucamy z siebię cały gniew i wgl), ale wpieprzanie growlu, gitar naśladujących typowo słowiańską linię melodyczną i śpiewanie o "poganach gnających zarazę chrześcijańską" jest trochę kiczowate.

Dla zmiany klimatu Tuva :D

https://www.youtube.com/watch?v=_pJT8sKg834
https://www.youtube.com/watch?v=ld7KocwgFA8
https://www.youtube.com/watch?v=wUlIC0Su4mY
https://www.youtube.com/watch?v=XeMH_wJ4H-8
https://www.youtube.com/watch?v=KHYbOaw4PiU
https://www.youtube.com/watch?v=qClXtvkxsVA

Troszkę Mongolii 
https://www.youtube.com/watch?v=aw9tzc_7jr0
https://www.youtube.com/watch?v=Z3XVC7AT_ao

Sądzę, że wystarczy (o ile wgl ktoś to przeczyta XD)

14. Słowiańska Wardruna? • autor: Nierozpoznany#78582016-03-10 21:26:15

Zaloguj się - aby napisać komentarz   Rejestracja - jeśli nie masz konta w Tarace

x

Szybki przegląd Taraki

[X] Logowanie:

- e-mail jako login
- hasło
Zaloguj
Pomiń   Zapomniałem/am hasła!

Zapisz się (załóż konto w Tarace)