Przejdź do Taraki mobilnej! - masz wąski ekran.
zdjęcie Autora

10 lipca 2016

Wojciech Jóźwiak

z cyklu: Kolej warszawsko-wiedeńska (odcinków: 116)

Cztery ćwierci Międzymorza

Kategoria: Historia i współczesność
Tematy/tagi: Międzymorze
Zob. też: Wojciech Jóźwiak, Odkrywanie Międzymorza (2016-06-13)

« Międzymorze: więcej Czytanie Alchymisty o Międzymorzu w Tarace »

Jak duże jest Międzymorze? Gdyby jego kraje zsumować, Międzymorze miałoby:
– powierzchnię 2420 tys km2 – jak Argentyna, Kazachstan, Kongo, ok. 10 miejsca w świecie
– ludzi 203 miliony – wskoczyłoby na 5 miejsce w świecie pomiędzy Indonezję a Brazylię
PKB równe 2460 miliardów USD – wg CIA miejsce 7 między Francją a Brazylią, wyżej niż Rosja, ale tylko 63% gospodarki Niemiec.

Oczywiście to, czy „nas” jest więcej lub mniej, jest mało ważne, ważniejsza jest jakość ludzi i ich kultury-cywilizacji – jednak te liczby znać warto, żeby wiedzieć, o co idzie gra.

Gdy w mapę Międzymorza wrysujemy „pionową” linię-oś symetrii i „poziomą” linię talii między ujściami Pregoły i Dniestru, to obszar ten podzieli się na cztery ćwiartki. Na mapce dopasowałem do tych ćwiartek państwa. Przyjrzyjmy im się po kolei.

Ćwiartka północna. Należą tu cztery państwa, od północy: Estonia, Łotwa, Litwa i Białoruś, oraz rosyjski Obwód Kaliningradzki. Ćwiartka najmniejsza z czterech:
powierzchnia: 398 tys. km2
ludność: 17 milionów
PKB: 195 miliardów dolarów USA.

Obszar jednolity krajobrazowo – nizinny i polodowcowy, klimat umiarkowanie chłodny, lasy z przewagą sosny, dość niskie zaludnienie, jest kilka większych miast, ale nie ma obszarów zurbanizowanych. Niejednolity etnicznie-językowo, gdyż mówi się tu językami fińskimi, bałtyckimi i słowiańskimi, dawniej też germańskimi. W historii Zakon, Hanza, Litwa (jedyne regionalne i ponadregionalne imperium, które tu powstało), Rzeczpospolita, Szwecja, w końcu cały obszar okupowany przez oba kolejne imperia Rosyjskie. Obecnie podzielony między Unię plus NATO (Estonia, Łotwa, Litwa), Rosję (Kaliningrad) i zależną od Rosji Białoruś.

Ćwiartka wschodnia. Tu należy tylko jedno państwo: Ukraina. (Zastanawiałem się, czy tu włączyć Mołdawię; jednak z powodu tego samego języka z Rumunią dodałem do ćwiartki południowej.) Największy kraj Międzymorza powierzchnią i ludnością (malejącą), ale beznadziejnie biedny i gospodarczo upadły:
powierzchnia: 604 tys. km2
ludność: 45 milionów
PKB: 131 miliardów USD,
– powyższe liczby w granicach nominalnych z Krymem i Donbasem, więc faktycznie wszystkiego mniej.

Ćwiartka zachodnia. Najbardziej rozwinięta część Międzymorza, tworząca wyraźny region lub subregion gospodarczy, dobrze powiązana komunikacyjnie, w całości w UE i (prawie, bo bez Austrii) w NATO; w całości z tradycją chrześcijaństwa zachodniego; większa część regionu w przeszłości politycznie zintegrowana w monarchii Austro-Węgierskiej. Cztery państwa regionu luźno „umówione” w Grupie Wyszehradzkiej. Prawie połowę terytorium ćwiartki zachodniej i równo połowę ludności obejmuje jedno państwo: Polska. Ćwiartka największa z czterech:

powierzchnia: 695 tys. km2
ludność: 78 milionów
PKB: 1535 miliardów USD.

Tu należy 7 krajów: Polska, Czechy, Słowacja, Austria, Węgry, Słowenia i Chorwacja. Jeśli w przyszłości nastąpi jakieś polityczne jednoczenie Międzymorza, może ono wyjść tylko z tego regionu. Minusem jest peryferyjność gospodarek względem Niemiec. Mimo mnóstwa podobieństw kultury i historii, i wzajemnych powiązań, geograficznie obszar jest skrajnie zróżnicowany: leży na wszystkich 4 głównych jednostkach geologicznych Europy: archaicznego prakontynentu Bałtyki, kaledońskiej Awalonii, w strefie hercyńskiej (tu największy: Masyw Czeski) i w strefie gór i basenów alpejskich. Klimatycznie sięga od nadbałtyckiego umiarkowanego chłodu po śródziemnomorski subtropik Dalmacji.

Pewnym klasyfikacyjnym problemem jest Austria, która chociaż geograficznie i historycznie jak najbardziej należy do Międzymorza, a nawet była centrum jednego z dwóch rdzennych tutejszych imperiów (państw ponadlokalnych; drugim, a w kolejności pierwszym była Rzeczpospolita ON), to jednak mówi po niemiecku, jest częścią Niemiec sensu lato, nie przeszła zaboru sowieckiego (chociaż Wiedeń krótko był okupowany przez Sowiety), wcześniej dobrowolnie i chętnie przyłączyła się do III Rzeszy i brała udział w jej sprośnych poczynaniach, a po II Wojnie wzięła udział w gospodarczym skoku Zachodu i obecnie jest per capita aż 3,5 raza bogatsza niż średnio reszta Zachodniej Ćwiartki bez niej.

Ćwiartka południowa. – Czyli, właściwie, Bałkany. Obszar o wspólnej przykrej historii: przez czas od 500 do 300 lat okupowany przez Turcję Osmańską, która ostatecznie wycofała się stąd na początku XX wieku, więc wtedy poza kulturową Europą. Prócz średniowiecza, gdy istniało tu Bizancjum oraz większe państwa Bułgarii i Serbii, region pozbawiony ponadlokalnych ośrodków politycznych (próba Jugosławii okazała się nietrwała), i z tendencjami do rozpadu – do bałkanizacji. Obecnie aż 10 państw, w tym para-państwo Kosowo; jedno z nich, Macedonia, nieuznawane przez drugie: Grecję. Tu są: Mołdawia, Rumunia, Bułgaria, Serbia, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Macedonia, Kosowo, Albania i Grecja.

Powierzchnia: 723 tys. km2 (przestrzennie największa ćwiartka)
ludność: 63 milionów
PKB: 599 miliardów USD.

Podobnie jak Austria odstaje od ćwiartki zachodniej, tak Grecja odstaje od ćwiartki bałkańskiej: ma wysoki „zachodni” dochód narodowy, jest krajem zdecydowanie morskim – właściwie jedynym takim w całym Międzymorzu, nie przeszła Komuny ani własnej ani sowieckiej, a radykalna lewica wciąż tu ma wzięcie. Większość autorów piszących o Międzymorzu, Grecji do niego nie zalicza. Grecja ma też kilka cech wyróżniających ją na tle całej Europy, czyniących ją hapaksem (bytem jedynym w swoim rodzaju, unikalnym): ma zdecydowanie dłuższą historię niż cała reszta kontynentu, jest kolebką cywilizacji Europy, ale jednocześnie ma własny oryginalny alfabet i język będący osobną gałęzią indoeuropejszczyzny. Grecy również, jak się wydaje, nie poczuwają się do jakichś „braterskich” więzi z sąsiadami z północy, a pograniczne mniejszości etniczne mówiące po słowiańsku, romańsku lub albańsku były i chyba nadal są urzędowo grecyzowane.

Z Grecją lub bez, region bałkański jest raczej jednorodny, choć „pogięty” krajobrazowo: jest mozaiką alpejskich gór i równin-kotlin między nimi; prawie z każdego miejsca (może prócz delty Dunaju i Wojwodiny) widać góry, przynajmniej na horyzoncie. Wnętrze lądu ma klimat umiarkowany, wybrzeża subtropikalny śródziemnomorski.

Religijnie tradycja chrześcijaństwa wschodniego: prawosławni lub (część Rumunii) unici, plus rosnące społeczności muzułmańskie (Albania, Kosowo, Bośnia); rejony tradycyjnie katolickie raczej marginalne. Etnicznie i politycznie obszar ten jest mozaiką bez centrum, chociaż największe i najstabilniejsze państwa (Grecja, Rumunia, Bułgaria) należą do UE i NATO. Z grup językowych – słowiańska, romańska, grecka, albańska – żadna nie ma jakiejś integracyjnej przewagi. Tuż za granicą rośnie w siłę demograficzną, gospodarczą i wojskową lokalne imperium, Turcja, która może śmiało i bezwzględnie zdominować każde z tutejszych państw i cały region łącznie, wystarczy, by mało zmieniły się okoliczności – taką może być wejście Turcji do UE.


Kolej warszawsko-wiedeńska: wstęp na końcu

Pochodzę z Łowicza, który w 1845 roku został podpięty do Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Mieszkam w Milanówku, który powstał, ponieważ Kolej Warszawsko-Wiedeńska przecięła tutejszy las.


« Międzymorze: więcej Czytanie Alchymisty o Międzymorzu w Tarace »

komentarze

1. nic ich nie łączy • autor: Jerzy Pomianowski2016-07-10 21:52:21

Lubię czytać Twoje wnikliwe analizy geopolityczne. Bieda z Międzymorzem polega też na tym, że każdy z krajów ma inny plan A, plan B, i plan C.
Czechy czują się jak zwykle oszukane przez Anglię, miało być wspólne wyjście z UE na pohybel głupim polaczkom, a tu zdrada brytyjska.

2. Ciekawe jest narysowanie... • autor: Ignac2016-07-12 16:30:49

Ciekawe jest narysowanie tego krzyża na mapie, ale nie bardzo rozumiem, po co ta mapa jest na sztorc.

Do powstania Międzymorza konieczna jest analiza wspólnych interesów i sprzeczności interesów; wtedy powstanie mapa, z której wyjdzie nam, na jakiej zasadzie możemy współpracować. Na razie istnieją wewnątrz UE grupy V4 (Polska, Czechy, Słowacja, Węgry), czasem z dodatkiem +2 (Bułgaria, Rumunia) i czasem B3 (Litwa, Łotwa, Estonia).

Problemem jest tradycyjna nienawiść, pomiędzy w zasadzie wszystkimi państwami projektowanego Bloku. Litwa nienawidzi Polski, Węgry mają terytorialne żale wobec wszystkich sąsiadów, Słowacja nienawidzi bodaj wszystkich sąsiadów, Albania ma więcej ludności albańskiej w bliskiej zagranicy niż w obrębie państwa, co oczywiście przeraża sąsiadów. Państwa postjugosłowiańskie są świeżo po krwawej wojnie. Mołdawia i Ukraina są częściowo okupowane przez Rosję. Między Ukrainą a Polską jest trudna sprawa Wołynia.

Takie trochę Kainowe jest nasze braterstwo w regionie. Nie zdziwiłbym się, gdyby za każdym z problemów sąsiedzkich nie było ręki któregoś z większych graczy sąsiadujących z regionem.

No krótko mówiąc, musiałby jakiś guru wszystkie te złe fluidy nieźle przemedytować, żeby coś z tego naprawdę wyszło.

[foto]

3. Słowacja? • autor: Przemysław Kapałka2016-07-12 18:08:35

Byłem na Słowacji i nie czułem u nich nienawiści do kogokolwiek, a już na pewno nie do nas. Ale może za mało wśród nich byłem.

Ogólnie po wizytach na Litwie, Ukrainie, Słowacji i w Czechach widzę, że prości ludzie chcą żyć w przyjaźni, wszelkie waśnie i nienawiści są podsycane. Nieco inne wrażenie odniosłem na Białorusi, ale może wynikać to z tego, że tam ludzie prawie w ogóle samodzielnie nie myśleli.


[foto]

4. Słowacy - druhowie • autor: Michał Mazur2016-07-13 12:28:47

Słowacy to nasi najlepsi druhowie na emigracji, jedni z najlepszych. Nawet ci, którzy popierają swoich nacjonalistów nie czują jakiejś niechęci do nas. Nie widać tego. Nadto, język podobny. Np. w UK jest powszechnie przyjęte przez obie strony, że między sobą porozumiewamy się we własnych językach - Polacy mówią po polsku, Słowacy po słowacku. Tak się porozumiewamy przeważnie. Nieważne jak dobrze ktoś się posługuje angielskim - odezwanie się w tym języku w rozmowie polsko-słowackiej może zostać odebrane jako nietakt. Podobnie jak zbyt dużo wtrąceń z angielskiego. Wyjątek stanowią sytuacje, gdy pojawiają się jakieś specjalistyczne terminy, trudne do przełożenia

5. sojusz między emigrantami • autor: Jerzy Pomianowski2016-07-13 14:21:47

Emigranci to grupa nietypowa dla każdego społeczeństwa. Mało kto potrafi przenieść się do innego kraju, i tam żyć latami czując się całkiem dobrze i prawie jak u siebie Są oczywiście przypadki gdy ktoś nie jest urodzonym emigrantem i emigruje wbrew swojej naturze. W każdym razie są to ludzie raczej nie reprezentatywni dla średniej swoich narodów.
[foto]

6. Naśladowcy? :) • autor: Wojciech Jóźwiak2017-06-21 23:28:01

Czyżby moje skromne rozważania znalazły naśladowców? Oto jeden z wizjonerów:
https://youtu.be/n9HPJjLedx0

7. Pomysł robi się... • autor: Nierozpoznany#2082017-06-22 09:42:15

Pomysł robi się popularny, bo chyba zyskał poparcie kogoś większego niż polscy aktorzy sceny tzw. politycznej.
Wizjonerów też nie brakuje, polecam tego typa, nie jest nieomylny, ale dużo rzeczy rozumie, zwłaszcza w sprawach militarnych:

https://www.youtube.com/channel/UCvaxg5r6s6UKUxLRfTTv99A/videos



 
[foto]

8. Międzymorze 2033, 2048 • autor: Wojciech Jóźwiak2017-06-22 14:07:35

Międzymorze jest popularne raczej wśród młodzieży. Rządzący starcy uważają to za głupstwo. Czekajmy aż ci drudzy wymrą lub się wycofają, a młodzież nabierze lat. Międzymorze może zacząć być poważnie realizowane podczas następnego przejścia Saturna przez MC Polski, 2033, ale jeszcze lepiej wygląda 2048, wtedy Saturn przy imum coeli Polski, faza Odrodzenie, plus opozycja Urana do Plutona, faza Rewolucja. Pitoń TV będzie miał, na oko, 63 lata, dobry wiek na min.obr.nar.

9. oddolna rewolta geopolityczna • autor: Jerzy Pomianowski2017-06-22 21:11:02

Czyli Międzymorze to wewnętrzna sprawa państw naszego rejonu, a mocarstwa mogą jedynie kibicować lub bezsilnie złorzeczyć?

Zaloguj się - aby napisać komentarz   Rejestracja - jeśli nie masz konta w Tarace

x

Szybki przegląd Taraki

[X] Logowanie:

- e-mail jako login
- hasło
Zaloguj
Pomiń   Zapomniałem/am hasła!

Zapisz się (załóż konto w Tarace)