Na „Festiwalu serca i umysłu” w piątek 19 października odbędzie się dyskusja panelowa na temat „Jak zjednoczyć serce i umysł? Jak zjednoczyć religię i naukę?”. Pisałem o tym w poprzednim odcinku.

Serce, umysł, religia, nauka... O co tu chodzi? Że „umysł”, a raczej logiczny rozsądek, bez „serca”, czyli uczuć, nie daje sobie rady, nie wystarcza do podejmowania decyzji w życiu, o tym wiadomo, choćby z badań Antónia Damásio, który w książce (słynnej) „Błąd Kartezjusza” (1994, po polsku 1997) wykazywał, że uczuć od intelektu nie da się rozseparować. A znowu żenienie nauki z religią to jakby węża z jeżem - pisałem o tym poprzednio. Więc pierwsza para (serce, umysł) JUŻ jest zjednoczona, a tej drugiej serio zintegrować się nie da. O czym zatem dyskutować? Czy zapowiedziane hasło tej dyskusji coś w ogóle oznacza, czy coś sensownego pod tym się kryje?

Oczywiście każdy może mieć własne skojarzenia i poglądy.

Ja widzę jedną rzecz, którą – być może i nie całkiem jasno - zasygnalizowano w tym tytule. Chodzi o rozwój. Czym my się głównie zajmujemy w obecnych czasach? Rozwojem. Kształceniem się. Nabywaniem wciąż nowej wiedzy, umiejętności i sprawności. Przeglądam rodzinę i znajomych: osoba A studiuje. Osoba B pisze doktorat. C robi kurs zawodowy. D uczy się trzeciego języka. E i F, oboje znakomicie już spełnieni w dotychczasowych zawodach, „chodzą” na POP. Ćwiczymy jogę, kungfu i karate, uczymy się tańczyć, kończymy kursy aromoterapii i koloroterapii. Uczymy się programowania; ja sam niedawno nauczyłem się genialnie pomyślanego systemu jQuery.

Gdzie problem? W tym, że mamy – społecznie i kulturowo – przetarte drogi nabywania konkretnych, narzędziowych sprawności. Taką narzędziową sprawnością jest (obcy) język, system programowania, prowadzenie samochodu, jazda na nartach, układanie ciała w pozycje jogi albo tai-chi. Ale podczas gdy umiemy nabywać te narzędziowe sprawności, pozostaje niejasne, co dzieje się z tym, kto trzyma te narzędzia?

Narzędzia są rozwijane, ale czy rozwija się ten, kto je trzyma? Czy trzymający narzędzia sprosta tym narzędziom? (Masz szybki i niezawodny samochód, ale dokąd nim pojedziesz?) Lub może jest tak, że rozwijanie narzędzi jest właśnie sposobem rozwoju tego, kto je trzyma?

To, co nazywamy duchowym rozwojem i do czego zalicza się szamanizm (lub neo-szamanizm), polega właśnie na rozwijaniu lub kształceniu tego czegoś-kogoś, co (albo kto) pozostaje poza rozwijaniem i kształceniem poszczególnych narzędzi.

To tyle na razie, rzecz jest do dyskusji.