Niewielkie znaczenie ma to, w co wierzę lub nie wierzę. Ktoś inny może wierzyć w coś innego, a jeszcze ktoś inny w coś całkiem przeciwnego. Zresztą ja też jestem wyznawczynią przekonania, że tylko krowa nie zmienia poglądów. Zdarza się, że w świetle nowych informacji ich wpływ jest tak znaczący, że stare przekonania nie mogą się utrzymać. Zapewne mylę się często w jednych i drugich, starych i nowych.

Różnice naszych poglądów i obiektów wiary wcale nie stoją w sprzeczności do możliwości kontaktów, przyjaźni a nawet miłości. Ja sama mam przyjaciół o poglądach politycznych odstręczających mnie, począwszy od źródła samych ich założeń, ale nie przeszkadza mi to porozumiewać się z nimi w innych, nie tak bardzo kontrowersyjnych sprawach albo widzieć ich jako dobrych i szlachetnych ludzi. Oprócz odstręczających poglądów istnieją dobre postępki i szlachetne czyny, a nie ja jestem od ważenia ich i oceny zawartości dobra i zła w człowieku.

Istnieje jednak rzecz której nie akceptuję pod żadnym pozorem. Tym czymś jest straszenie ludzi. Ani zamachem, ani promieniowaniem, złymi energiami, terrorystami, wojną, piekłem, kosmitami czy skażoną żywnością.

Można nazwać to fobią, ale tak już mam. Zbyt często straszono mnie w dzieciństwie i młodości, żebym na stare lata nie czuła manipulacyjności takiego straszenia. Nie ma tu w ogóle żadnego znaczenia, czy na przykład ktoś twierdzi, że GMO jest szkodliwe albo pomidory wywołują raka, a ptaki roznoszą ptasią grypę. Jeśli nie posługuje się emocjami tylko rzeczową argumentacją (z którą można się zgadzać lub nie) to nie jest straszenie. Straszenie jest wtedy, gdy zamiast posługiwać się zestawem argumentów za i przeciw, pokazuje się zestresowanego i emocjonalnie roztrzęsionego człowieka kręcącego film z którego wynika, że z kranu jakiejś tam osoby na drugim końcu świata płynie woda którą można podpalić, bo niedaleko znajduje się odwiert gazu łupkowego. Film robi wrażenie – więc straszy – ale żadnego argumentu poza tym, że gaz łupkowy jest be, a firmy wydobywcze to ogólnoświatowy spisek nie przedstawiają.

Uff!!! Rozpisałam się. Temat jest stary jak świat światem, straszono ludzi chyba od zarania dziejów i wiele tych strachów było sensownych. Także straszono świadomie w określonym interesie. Paradoks polega na tym, że we współczesnym świecie tych zagrożeń jest zdecydowanie mniej, a strachów zdecydowanie więcej. W końcu nie czyha na nas za każdym drzewem czy rogiem wróg z narzędziem gotowym pozbawić życia za przechodzone buty. Ale nie muszę wiele się zastanawiać, żeby stwierdzić, że kilkanaście tysięcy lat temu na pewno nie dożyłabym siedemdziesiątki, ba, nie przeżyłabym chyba porodu i zmarłabym zapewne w wieku dwudziestu dwóch lat. Mimo tego z perspektywy mojego życia ta suma strachów wcale się nie zmniejsza, wręcz przeciwnie, ale nie ja osobiście i moje doświadczenie życiowe ma ich ilość miarkować, a zła wola innych.

Największym strachem mojego szesnastoletniego życia był strach przed zagładą atomową. Poznałam wtedy miłego i mądrego chłopca, z którym mogłam rozmawiać o wszystkim, jak z niewielu kolegami i koleżankami. Spotykaliśmy się pod „patykiem” jak wówczas było to modne (był to obelisk koło Pałacu Kultury, w pobliżu którego czuło się wiatr przestrzeni, bowiem umieszczono na nim ilość kilometrów dzielących nas od najważniejszych stolic świata). Mogliśmy więc rozmawiać o wszystkim, a rozmawialiśmy o tym, że nie ma dla nas ani dla świata przyszłości, bowiem tak czy inaczej ktoś nas wcześniej zabije. Znajomi rodziców kolegi budowali w swoim ogródku schron przeciwatomowy (podobnie jak wielu ludzi w innych krajach wschodniej Europy), ale on twierdził, że to przedsięwzięcie z góry skazane jest na niepowodzenie ponieważ to metodami chałupniczymi budowany kurnik, który uchronić może człowieka dwa czy trzy dni. Nie robiliśmy więc żadnych planów na przyszłość dalszych niż do następnego spotkania. Ja już studiowałam, ale on, nieco starszy ode mnie doszedł do wniosku, że nie warto się męczyć skoro i tak nas zgładzą wstrętni imperialiści.

Chodziłam wcześniej na zajęcia z malarstwa w Pałacu Kultury i udało mi się wykorzystać czyjąś nieuwagę i wejść do schronów przeciwatomowych ciągnących się pod Placem Defilad. Owszem, robiły wrażenie. Wszystko tu było napisane i oznaczone. Łóżka, koce, pościel ponumerowane. Nad kranami (pojedynczymi – więc chyba tylko z zimną wodą) widniały napisy: „woda”, a nad zamkniętymi szafkami: „szafka”. Światło było ostre, a świetlówki czy oprawki osłonięte splecionym drutem. Chciałam wejść dalej, ale wygoniono mnie, więc nie obejrzałam innych pomieszczeń poza salami sypialnymi. Wystarczyło to jednak, żeby zrozumieć, że w pomieszczeniu takim  można przebywać kilka dni, a nie całe lata. Wiadomo przecież, że ziemia na powierzchni będzie skażona przez dziesięciolecia albo stulecia. Jednak tak poważne przedsięwzięcie (wówczas ściśle tajne, wiedziano o nim tylko dzięki szeptom „wtajemniczonych” i takich przypadkowych świadków jak ja) kazało wierzyć, że strach przed zagładą jest całkiem realny. Nawet dziś trwają dyskusje w prasie, czy istotnie pod Pałacem Kultury znajdował się schron przeciwatomowy.

Na malarstwie obsesyjnie zajmowałam się tylko dwoma tematami: „dworzec kolejowy” i „cyrk”. Dworzec kolejowy fascynował mnie jako miejsce nieustannych świetlnych ostrzeżeń (na ulicach sygnalizacja w dzisiejszym kształcie była nowością i było jej niewiele, chyba kilka zaledwie punktów w Warszawie) i w dodatku występowały kolory, które nie wiadomo było jak interpretować, na przykład granatowy. Jednak dworzec stanowił miejsce z którego można, przynajmniej teoretycznie, udać się gdzieś indziej. Ale gdzie, skoro zagłada groziła całej Ziemi. Cyrk z nieodmiennie chodzącą lub tańczącą sylwetką na linie wiązał się z przekonaniem, że nasze istnienie tu, na ziemi i w Polsce (choć o Polsce w ogóle wtedy nie myślałam), to sztuka takiego właśnie utrzymania się w przestrzeni pełnej ostrzegających świateł. Czasem więc tancerka dawała swój popis na dworcu kolejowym. Nie walczyłam o pozostawienie mnie na tym studium, kiedy mimo międzynarodowej nagrody ma Expo 58 za jeden z „dworców”, skreślono mnie z powodu braku właściwego pochodzenia socjalnego (robotniczego lub chłopskiego) i skierowano na filatelistykę, gdzie nie było kompletu. Nie było warto walczyć o cokolwiek, skoro miała nas spotkać Zagłada.

Z chłopcem tym rozstałam się, gdy jego przekonanie o nieuchronności atomowej zagłady przerodziło się w początki psychozy. Mnie też niewiele do tego brakowało.

W sprzyjających okolicznościach podatna osoba może z powodu na przykład kosmitów lub złych energii sprowadzić całe swoje życie na manowce. I nie oszukujmy się, że każdy wybiera swoje poglądy w pełnej wolności i świadomie. Równie często jesteśmy oszukiwani i wykorzystuje się naszą niepewność lub psychiczne dołki. Obawa o życie lub zdrowie jest najbardziej elementarną obawą człowieka. Dlatego sfera ta powinna być szczególnie chroniona, nawet prawem.

Pamiętacie reklamę ostrzegającą przed odkleszczowym zapaleniem mózgu? Tą z przerażonym dzieckiem i cieniem kraba, (tfu, przepraszam, kleszcza) na ścianie? Zabroniono jej i całkiem słusznie. A przecież nie była nieprawdziwa generalnie rzecz biorąc, ponieważ realnie istnieją kleszcze i taka choroba jak odkleszczowe zapalenie mózgu oraz borelioza. Jej manipulacyjność polegała na tym, iż sugerowała nieprawdziwą wielkość zagrożenia po to, by skłonić ludzi do szczepień. Moja pani doktor pierwszego kontaktu powiedziała mi w roku emisji tej reklamy, że w Warszawie były 3 wypadki odkleszczowego zapalenia mózgu na ponad milion mieszkańców. Ja sama miałam po kilka kleszczy w roku. A na boreliozę, częstszą, nie ma szczepionki.