Jerzy Pomianowski, zasłużony komentator Taraki (pisze od 2011 r.) napisał dziś w kolejnym komentarzu:

Pamiętam jak na przełomie lat 60/70 nagle pojawiły się w kioskach książki o jodze, medytacji i buddyzmie. Przecież wówczas wolny rynek towarów ani idei nie istniał, wszystko, każdy tekst wymagał zgody Partii i służb bezpieczeństwa.

A ja nie pamiętam. Chociaż w tamtych latach na każdy strzęp tekstu o jodze, medytacji i buddyzmie bym się był rzucił.

Wpis J.P. był dalszym ciągiem Jego wcześniejszej opinii:

„Chytry plan”. Islam wprowadzili do Europy jej przywódcy jako szczepionkę na chrześcijaństwo (głównie na katolicyzm). Wcześniej próbowano z buddyzmem, ale był zbyt słabym lekiem. Kuracja w pełni się udała, i mamy problem.

Dalej nawiążę do powyższego. Najpierw o jodze i buddyzmie. Pierwszą i długo jedyną w powojennej Polsce książkę o ćwiczeniach jogi napisała i wydała Malina Michalska w 1972 roku. Książka była wydana przez Wydawnictwo Lekarskie, które raczej nie było tubą rządzącej partii PZPR. Michalska (która w następnym 1973 roku zmarła, ur. 1916) była spadkobierczynią polskiej gałęzi nurtu, który można nazwać teozoficzno-filoindyjskim; coś o tym jest napisane choćby w Wikipedii.

Uważać tamtą Autorkę za narzędzie złowrogiej Komuny, która ją rzuciła na zagrożony odcinek frontu walki z Kościołem, aby polskie owieczki swoją jogą odcinała od prawd wiary – takie zdanie obrażałoby Zmarłą, gdyby nie to, że wynika (jak mi się zdaje) z prostej niewiedzy. Nb. Malina Michalska jogi uczyła się od Cyryla Krasińskiego, który był znawcą Tybetu, ale i – przypadkiem – zakonnikiem-benedyktynem.

Czytelników młodszych niż Jerzy lub ja warto w tym miejscu poinformować, że w Polsce rządzonej przez komunistów wydawano wiele książek (chociaż znacznie mniej niż teraz), jak i wydawnictw było wiele (chociaż wiele mniej niż teraz) i nie wszystkie z nich były usługowe względem rządzącej PZPR, a niektóre były od niej właściwie niezależne. Nadzór PZPR i jej urzędu cenzury polegał raczej na punktowych „zapisach”: niektórzy autorzy i dzieła były z góry zablokowane do publikacji, innym skreślano fragmenty, w których brzydko wyrażali się o Związku Sowieckim. Prócz zablokowania książek antykomunistycznych, blokowano też te uznawane za „nienaukowe” i dlatego nieznana w „ludowej” Polsce była ezoteryka i powstające wtedy New Age.

O buddyzmie, dokładnie: o buddyzmie zen, pierwszy napisał i to nie w książce, tylko w „Przekroju” (dla niepamiętających: był to najbardziej „offowy” tygodnik w PRL; czytając go można było nie zauważać, że wydawany pod komunizmem) – jeśli mnie nie myli pamięć – prof. Julian Aleksandrowicz, lekarz z Krakowa, pilny obserwator nowinek, które dzisiaj nazwane byłyby „ekologicznymi”. Pamiętam tytuł: „Zen dla zdrowia”. Rok był 1972 (73?), wiosna chyba. Artykuł ten, jak później „mi się” rekonstruowało, był zapewne echem ówczesnej popularności zen, który wtedy w świecie anglojęzycznym znalazł swojego głośnego propagatora, Philipa Kapleau. Niedługo później, 1975, Kapleau na zaproszenie Andrzeja Urbanowicza przyjechał do Polski, zapoczątkowując sanghę, która później zarejestrowała się jako Związek Buddystów Zen „Bodhidharma”, ten z siedzibą w Falenicy na Filmowej. Ale ponieważ w Tarace mamy osobistego świadka i uczestnika tamtych wydarzeń – Jacka Dobrowolskiego, ja zamilczę.

Pierwszą książkę o zen, „Wprowadzenie do buddyzmu Zen” japońskiego profesora Daisetz Teitaro Suzukiego, wydano około 1980 roku.

Na pewno więc „na przełomie lat 60/70” nie „pojawiły się w kioskach książki o jodze, medytacji i buddyzmie” (ani „nagle” ani nie-nagle). Pojawiały się, owszem, ale pojedynczo, jako rzadkość i „towar spod lady” (co to było takiego, już nie chce mi się objaśniać) – i dopiero w następnym kilkunastoleciu.

Posuchę na literaturę duchowo-rozwojową, i to dobrą – w przeciwieństwie do toaletówki, która zalewa dzisiejszy rynek – przerwało dopiero Wydawnictwo Pusty Obłok, prywatne przedsięwzięcie Krzysztofa Lewandowskiego i Bolesława Roka, rok 1984. Obu znam i klnę się (jak Słowacki na „egipskie ptachy”), że nie byli agentami wypuszczonymi na Kościół Katolicki, by go podważać pismami Kapleau, Junga, Bohma, Uspienskiego, Mindella...

Jeszcze dodam, że rządzący Polską lat 1960-70-80 komuniści przenigdy nie dopuściliby do głosu treści, których nie znali, nie rozumieli i które wystawały poza ich przyziemny i prostacki poziom umysłu. Przy swoim prymitywizmie byli dość przebiegli (jak każdy niższy byt, który głupotę łączy z przebiegłością), aby na coś takiego nie pozwolić. Nie mogli używać „jogi, buddyzmu i medytacji” jako narzędzia, tym bardziej do walki z KK, który już sam wystarczająco przerastał ich intelektualnym wyrafinowaniem.

Najgorszy w tamtej notce, od której poszedł mój wykład, jest jej anachronizm. To dopiero dzisiaj ktoś może żonglować sobie figurami z przeszłości: jacyś komuniści u władzy... jakiś Kościół... konflikt między nimi... jakieś medytacje, zeny... inne niż KK, więc pewnie mu zagrażające... i zagrażający mu komunizm, w dodatku wydający się „wszechmocnym”... – I z tego melanżu wypływa, jak skwarek z zupy, wniosek: oto „na pewno” komunistyczna władza rzuciła się wściekle jadem plując, z medytacją, jogą i buddyzmem na Święty Kościół...

Anachronizm polega też na tym, że po 45 latach jakie minęły od „przełomu lat 60/70” „polski inteligent” (pozwolę sobie użyć zwrotu wprowadzonego do Taraki przez Alchymistę) stał się znaczniej bardziej przesiąknięty i zatruty ideami kościelno-katolickimi niż był wtedy, przed prawie pół wiekiem, a raczej byli jego ojciec lub dziad. Zaprawdę, powiadam wam, w tamtych czasach cały ten Kościół znacznie mniej nas obchodził (nas: wykształconych Polaków) niż obchodzi, a raczej wchodzi nam na głowy, teraz. Wtedy naprawdę coś innego było ważne, niż to, czym raczy się obrazić lub zgorszyć któryś biskup lub prawowierny minister czy redaktor. Byliśmy pod niewolą Komuny, prawda, – ale za to wolni, kto chciał, od natręctw Kościoła.

Na tle powyższego, kto i jakimi knowaniami prowadzony, sprowadził do Europy muzułmanów niby Konrad Mazowiecki krzyżaków, okazuje się sprawą osobną, na którą już nie mam czasu, chociaż chętnie bym przeczytał i zamieścił w Tarace prawdę i o tamtym.

I jeszcze jedno: pisząc to, kwerowałem (czy tak się mówi? – robiłem kwerendę...) [kwerendowałem -- przypis Korektorki] w Internecie za informacjami o początkach jogi, medytacji i najlepiej z nich uchwytnego buddyzmu, w Polsce – i zatroskała mnie ubogość danych o tym. Kto nie pamięta tamtych dziejów z autopsji lub od znajomych, może poczuć się faktycznie bezradny i niewiedzący. Właśnie dlatego napisałem ten odcinek, żeby zapobiec temu, że jeszcze ktoś z niewiedzących przeczyta i uwierzy, że ubecja w 1970 roku nasyłała joginów na biskupów. Na wszelki wypadek biorę moją ironię w italik.

PS. Nie mogę skończyć tego tematu. Zabolała mnie tamta notka. (Mimo medytacji, mam widać jeszcze jakieś ego.) Czytając głosy, które odzywają się na pobrzeżach Taraki i nawet w niej, mam wrażenie jakiegoś uporczywego rozmijania się części Czytelników z tym przekazem, którego skromną częścią jest Taraka. Coraz częściej łapię się na tym, że postrzegam siebie jako dziwny import z innego czasu. Jakiś zakręt – jeśli nie przekręt – dokonuje się, lub już się dokonał, w umysłach. Być może też w Twoim umyśle, o, Czytelniku. Jakiś czad się unosi i zaczadza umysły. Może podobny do tego, który kiedyś jednych zaczadzał, by zakładali beżowe koszule, a drugich by machali czerwonymi flagami. Ale takie historyczne podobieństwa są zbyt grube, by kogokolwiek ostrzegły. Dzisiejszy czad jest inny i dopiero trzeba go rozpoznać.