Serial:
Lira Starseed - część 2 „Path of North Celestial Pole”
Epoki wg okręgu precesji

Lira  Starseed - część 2

„Path of North Celestial Pole” 

Herkules i Cefeusz

***

Od Wegi ku Smokowi — długi okres Klęczącego

Droga zaczyna się po odejściu północnego bieguna niebieskiego od okolicy Wegi, mniej więcej po XII tysiącleciu p.n.e. Wega pozostaje już za osią jako bardzo jasne, lecz coraz bardziej odległe odniesienie. Przed osią znajduje się obszar Smoka, osiągany dopiero kilka tysięcy lat później. Pomiędzy nimi rozciąga się ogromny odcinek prowadzący przede wszystkim przez Herkulesa.

Astronomicznie przejście ma kilka wyraźnych etapów. Około 12 000 p.n.e. biegun odchodzi od okolicy Wegi. Około 10 000 p.n.e. przechodzi przez szeroki obszar Iota Herculis. Około 7400 p.n.e. zbliża się do Tau Herculis, która leży już znacznie bliżej punktu osi, choć pozostaje słabą gwiazdą. Następnie biegun opuszcza heraklejski odcinek i w V tysiącleciu p.n.e. wchodzi w obszar Draco. Około 3000–2800 p.n.e. dochodzi do kulminacji przy Thubanie. NASA potwierdza zasadniczy układ precesyjny: około 3000 p.n.e. północ wskazywała Thubana, a pełny ruch osi prowadzi między innymi przez rejon Wegi i Smoka. 

Cała droga od odejścia od Wegi do wejścia w Smoka zajmuje więc około siedmiu–ośmiu tysięcy lat, a do pełnej kulminacji Thubana około dziewięciu tysięcy. To nie jest jedna „epoka gwiazdy”. To długi okres bez równie wielkiego światła północy.

Wega była wyjątkowo jasna. Po jej odejściu oś trafia w obszar słabszych gwiazd. Iota i Tau Herculis nie tworzą drugiej Wegi. Tau może znajdować się blisko geometrycznego bieguna, lecz nie dominuje wzrokowo nad niebem. W przejściu zmienia się więc sam sposób orientacji. Najpierw kierunek jest łatwo kojarzony z wielkim światłem. Później kierunek trwa bez równie wyraźnej latarni.

Właśnie w tym miejscu pojawia się archetyp Herkulesa, a jeszcze wcześniej — Klęczącego.

Aratos opisywał tę figurę jako bezimienną postać trudzącą się na kolanach. Ludzie nazywali ją Engonasin, „Tym, który klęczy”, ponieważ nie potrafili już jasno powiedzieć, kim jest ani jakie zadanie wykonuje. Jedna stopa postaci znajdowała się nad głową wijącego się Smoka. 

To niezwykle ważne. Najstarszy zachowany sens tej konstelacji nie zaczyna się od triumfującego bohatera. Zaczyna się od postawy człowieka obciążonego zadaniem. Lira pozostaje za nim, Smok znajduje się przed nim, a cała figura zajmuje przestrzeń pomiędzy.

Astronomia i mit spotykają się więc w jednym obrazie. Oś opuszcza wielkie światło i przez tysiąclecia przechodzi przez ciało Klęczącego. Kierunek nie jest już niesiony przez jasność jednej gwiazdy. Jest niesiony przez postawę, wysiłek, pamięć i wykonywanie zadania.

Późniejszy Herakles rozwija tę figurę w serię prac. Jego mit przedstawia siłę, która musi kolejno przejść przez lwa, hydrę, dzika, łanię, byka, ptaki, konie, stajnie, bydło, Amazonki, podziemie i wreszcie ogród Hesperyd strzeżony przez Smoka. Nie trzeba traktować tych prac jako kroniki astronomicznej. Układają się jednak w ten sam archetyp: bohater nie otrzymuje jednego objawienia, które rozwiązuje drogę. Musi zmieniać sposób działania przy każdej kolejnej próbie.

Lew wymaga bezpośredniego zwarcia. Hydra ujawnia chaos odrastający po prostym cięciu. Stajnie wymagają wykorzystania rzeki zamiast czystej siły. Atlas wprowadza motyw dźwigania sklepienia. Cerber wymaga zejścia do podziemia. Jabłka Hesperyd prowadzą wreszcie do Smoka.

Herkules jest więc archetypem długiego okresu, podczas którego kierunek otrzymany przed drogą musi zostać przekształcony w nośność. Wega mogła wskazywać poprzez blask. Droga przez Herkulesa sprawdza, czy kierunek istnieje również wtedy, gdy wielki blask pozostaje już z tyłu.

W tym samym czasie na Ziemi zachodzą przemiany, których zapis jest głęboko fragmentaryczny. Po XII tysiącleciu p.n.e. kończy się ostatni okres lodowcowy, klimat gwałtownie się zmienia, a poziom mórz podnosi się, zalewając rozległe dawne wybrzeża. Właśnie dlatego ogromna część potencjalnego zapisu ludzkiego życia z tego okresu może znajdować się pod wodą albo zostać zniszczona przez przemiany brzegów.

Około 9600 p.n.e., już w początkowej części heraklejskiej drogi, powstają najstarsze znane konstrukcje Göbekli Tepe. To jedno stanowisko, lecz samo w sobie niezwykle istotne. Monumentalne założenia wznoszone były między około 9600 a 8200 p.n.e. przez społeczności przedceramicznego neolitu. Kamienne filary pokrywano wyobrażeniami dzikich zwierząt. Stanowisko pokazuje, że ludzie początku tego okresu potrafili tworzyć złożoną architekturę i rozbudowane systemy symboliczne. 

Nie wiemy, jaki pełny system znaczeń krył się za tym miejscem. Wiemy jednak, że uproszczony obraz bezładnych, prymitywnych grup nie wytrzymuje konfrontacji z samym stanowiskiem. Pojawia się organizacja pracy, długie planowanie, kamień, rytuał, zwierzęta i centralna przestrzeń zgromadzenia.

W tym sensie ziemski obraz współbrzmi z archetypem Klęczącego. Świat po wielkiej zmianie klimatycznej wymaga podjęcia ciężaru organizacji. Trzeba utrzymać pamięć, współpracę, rytuał i ciągłość przez wiele pokoleń. Postawa Klęczącego dobrze wyraża moment, w którym człowiek nie otrzymuje jeszcze gotowej osi cywilizacji, lecz zaczyna ją budować poprzez powtarzany wysiłek.

Na obrzeżach nauki pojawiają się dalej idące interpretacje. Niektórzy badacze próbują odczytywać zwierzęta z Göbekli Tepe i sztuki paleolitycznej jako symbole astronomiczne, a nawet jako sposób kodowania dat poprzez precesję. Sweatman i Coombs przedstawili hipotezę bardzo dawnej znajomości precesji oraz związku części przedstawień z katastrofami kosmicznymi. Inne interpretacje archaeoastronomiczne proponowały orientacje Göbekli Tepe ku określonym gwiazdom, między innymi Syriuszowi. Są to hipotezy dyskutowane, lecz pokazują, że pytanie o zaawansowaną obserwację nieba w tym okresie pozostaje otwarte. 

Warstwa pozanaukowa idzie jeszcze dalej. Opowieści o potopie, zniszczonym świecie, dawnych nauczycielach i ocalałej wiedzy można czytać jako różne formy pamięci o wielkim przejściu między późnym plejstocenem a holocenem. Nie tworzą jednej kroniki. Powtarzają jednak ten sam wzór: wcześniejszy porządek zostaje przerwany, a ocalała wiedza musi zostać przeniesiona przez długi okres odbudowy.

Tu właśnie Herkules staje się czymś większym niż grecki bohater. Jest figurą całej epoki przenoszenia.

Klęczy, ponieważ dawny kierunek nie działa już przez samą jasność.

Pracuje, ponieważ pamięć musi zostać związana z ciałem, ziemią, kamieniem i działaniem.

Przechodzi kolejne próby, ponieważ utraconego porządku nie da się odzyskać jednym gestem.

Zbliża się do Smoka, ponieważ końcem drogi jest zetknięcie z osią głębszą niż samo światło.

Całe przejście można więc zobaczyć jako jedną spiralę przemiany.

Po około 12 000 p.n.e. oś odchodzi od Wegi. Jasne źródło zostaje za nią.

Około 10 000 p.n.e. oś wchodzi głęboko w obszar Klęczącego. W tym samym szerokim czasie na Ziemi następuje koniec dawnego klimatu i pojawia się Göbekli Tepe.

Około 7400 p.n.e. biegun zbliża się do Tau Herculis. Kierunek staje się geometrycznie bardziej skupiony, choć wciąż nie posiada wielkiej widzialnej latarni. Archetypowo Klęczący zaczyna odnajdywać oś wewnątrz samej pracy.

W następnych tysiącleciach droga wychodzi z Herkulesa i zbliża się do Draco. Bohater dochodzi do krańca własnych prac, do Atlasa, jabłek Hesperyd i Smoka.

Około V–IV tysiąclecia p.n.e. oś wchodzi w smoczy obszar.

Około 3000–2800 p.n.e. znajduje się przy Thubanie. Długa praca przejścia kończy się zetknięciem kierunku z niemal dokładnym gwiezdnym punktem osi.

***

Ciekawostka

Według dokładnego odczytu przebiegu okręgu precesyjnego wynika, że wejście z Herkulesa do Wolarza następuje około 6800 roku p.n.e., a wyjście około 5600 roku p.n.e. 

Begun nie przechodził w pobliżu Arktura ani głównego „latawca” Wolarza. Przecinał skrajny, północno-wschodni obszar konstelacji, blisko granicy z Herkulesem i Smokiem. 

Najważniejsze gwiazdy tej północnej części Wolarza tworzą grupę Theta, Iota, Kappa i Lambda Boötis. Tradycja arabska łączyła tę grupę z „młodymi hienami”, natomiast w astronomii chińskiej część tych gwiazd tworzyła Tianqiang — Niebiańską Włócznię.

*****

Na Thubana i Smoka przyjdzie jeszcze czas …

Cefeusz — epoka przejścia przez Króla

Po epoce Polaris północny biegun niebieski zacznie oddalać się od obecnej Gwiazdy Polarnej i przez kilka tysięcy lat przechodzić przez obszar Cefeusza. To właśnie ten ruch stanowi naukowy szkielet przyszłej epoki: około IV tysiąclecia rolę najbliższego wyraźnego odniesienia przejmie Gamma Cephei, Errai, później kierunek osi przesunie się głębiej przez konstelację, a około 7500 roku zbliży się do Alderamina, Alfy Cephei. Cefeusz będzie więc pełnym odcinkiem precesyjnej drogi, rozciągniętym pomiędzy skupieniem Polaris a dalszym przejściem ku Łabędziowi. 

Nie będzie to zwykła zamiana jednej gwiazdy polarnej na kolejną. Polaris niemal skupia oś w pojedynczym świetle. Cefeusz przyjmie tę oś jako cała figura. Punkt północy zacznie przechodzić przez ciało konstelacji przedstawianej od starożytności jako Król. Dlatego naukowe przejście przez Cefeusza układa się archetypowo jako przejście od bieguna do królewskości: od jednego stałego odniesienia ku istocie zdolnej utrzymać kierunek w rozległym, zmieniającym się polu.

Greckie imię Κηφεύς — Kēpheús — zostało przejęte przez łacinę jako Cepheus. Jego pierwotne znaczenie pozostaje niepewne. Pewna jest natomiast funkcja mitu: Cefeusz jest królem Aithiopii, mężem Kasjopei i ojcem Andromedy. Konstelacja należy do najstarszego greckiego układu nieba; została wymieniona przez Ptolemeusza i od początku przedstawiała królewską postać północnej sfery. 

Ta niepewność znaczenia imienia jest sama w sobie ciekawa. Imię nie daje prostego słownikowego klucza, lecz przez tysiąclecia zachowuje tytuł i pozycję: Cefeusz jest Królem. Tożsamość tej postaci została utrzymana nie dzięki łatwej etymologii, ale dzięki miejscu zajmowanemu w całym niebiańskim układzie. Królewskość Cefeusza nie jest więc przypadkowym dodatkiem do gwiazd. Stanowi główny obraz, przez który tradycja nauczyła się widzieć tę część północnego nieba.

Król po Polaris

Polaris przedstawia centrum skupione. Niemal nieruchoma na tle dobowego obrotu nieba staje się widzialnym znakiem osi. Cefeusz rozpoczyna inny stan kierunku. Oś odrywa się od pojedynczego światła i przechodzi przez figurę władcy, którego funkcja obejmuje całe królestwo.

Król nie ogranicza się do wskazywania środka. Król wiąże środek z rozległym porządkiem. Utrzymuje relację pomiędzy centrum a granicami, pomiędzy prawem a życiem, pomiędzy jednym kierunkiem a wielością istnień znajdujących się w jego polu. Dlatego przejście po Polaris można rozumieć jako rozszerzanie osi. Biegun zostaje przekazany postaci, która ma uczynić z niego zasadę porządku.

Polaris mówi: oto centrum.

Cefeusz mówi: centrum ma teraz objąć królestwo.

Ta zmiana nadaje całej epoce ogromną wagę. Cefeusz nie otrzymuje doskonałego nieruchomego punktu na zawsze. Przejmuje oś w chwili, gdy ta zaczyna się przesuwać. Królewskość zostaje więc sprawdzona właśnie w ruchu. Prawdziwym zadaniem Króla jest utrzymanie kierunku podczas przejścia, a nie jedynie zajęcie tronu w chwili pełnej stabilności.

Mit Cefeusza — Król wewnątrz kryzysu

W micie Cefeusz nie pojawia się jako samotny monarcha. Należy do wielkiego układu obejmującego Kasjopeję, Andromedę, Perseusza i potwora morskiego Cetusa. Kasjopeja wynosi własną urodę lub urodę córki ponad Nereidy. Obrażone boginie zwracają się do Posejdona, a królestwo zostaje dotknięte katastrofą: powodzią albo niszczycielskim potworem morskim. Wyrocznia oznajmia, że ceną ocalenia kraju ma być oddanie Andromedy. Cefeusz zgadza się na przywiązanie córki do skały, zanim Perseusz ją uwolni. 

Ten mit przedstawia Króla w sytuacji, w której cały porządek królewski ulega pęknięciu. Słowo Królowej uruchamia reakcję morza. Żywioł uderza w lud. Przyszłość dynastii zostaje związana na skale. Król staje pomiędzy losem córki a losem królestwa.

Władza zostaje tutaj pokazana jako odpowiedzialność za całe pole skutków, również za skutki powstałe poza bezpośrednim działaniem Króla. Cefeusz nie wywołuje przechwałki Kasjopei, lecz jako Król musi odpowiedzieć na to, co przechwałka uruchomiła. Jego funkcja obejmuje zatem więcej niż osobistą niewinność czy winę. Królewska oś zbiera konsekwencje całego królestwa.

To bardzo ważny klucz do epoki po Polaris. Oś Cefeusza nie prowadzi przez abstrakcyjny tron. Prowadzi przez kryzys, w którym centrum musi utrzymać wiele sprzecznych odpowiedzialności. Król musi słyszeć wyrocznię, odpowiadać wobec bogów, chronić lud, mierzyć się z błędem królowej i zdecydować o losie córki. Władza staje się miejscem, przez które przechodzą napięcia całego świata.

Dlatego Cefeusz pozostaje Królem również wtedy, gdy jego decyzja jest tragiczna. Mit nie pokazuje doskonałego monarchy. Pokazuje ciężar funkcji królewskiej. Król jest tym, przez kogo musi przejść los wspólnoty.

Andromeda — przyszłość wystawiona przez Króla

Andromeda jest córką Króla, a więc także przyszłością jego porządku. Kiedy zostaje przywiązana do skały, królewska oś próbuje ocalić teraźniejsze królestwo przez wystawienie własnej przyszłości na ofiarę. Powstaje dramatyczny obraz władzy, która w imię utrzymania istniejącego porządku może związać to, co dopiero ma nadejść.

Andromeda nie jest jedynie bezbronną księżniczką. Stanowi żywy ciąg dalszy Cefeusza. Jej związanie odsłania więc granicę królewskości opartej wyłącznie na zachowaniu dotychczasowej struktury. Król może utrzymać królestwo, a jednocześnie utracić przyszłość, dla której królestwo w ogóle miało istnieć.

Perseusz wprowadza nowy wektor. Przychodzi spoza zamkniętej logiki wyroczni, ofiary i lęku. Uwalnia Andromedę i otwiera dalszy ciąg, którego sam królewski porządek nie potrafił już wygenerować. W ten sposób mit pokazuje, że Król utrzymuje oś, ale pełnia przejścia może wymagać przyjęcia czegoś, co przekracza istniejący system władzy.

Archetyp Cefeusza zawiera więc zarówno majestat centrum, jak i próbę centrum. Król musi rozpoznać, czy chroni żywy porządek, czy jedynie jego dotychczasową formę.

Errai — Pasterz wewnątrz Króla

Pierwszą wielką gwiazdą przyszłej epoki Cefeusza będzie Gamma Cephei, Errai. Jej tradycyjna arabska nazwa jest łączona z określeniem pasterza. Około roku 4000 stanie się ważnym północnym odniesieniem po Polaris, choć biegun nie przejdzie tak blisko niej, jak obecnie przechodzi obok Polaris. 

To położenie wydobywa wewnętrzny wymiar królewskości Cefeusza. Król przejmuje oś najpierw poprzez funkcję Pasterza.

Pasterz zna drogę, lecz jego zadaniem jest prowadzenie istot żywych. Musi utrzymywać wspólny kierunek bez zamiany stada w nieruchomą konstrukcję. Zna różnice tempa, zagrożenia, potrzebę odpoczynku i możliwość zagubienia. Jego władza działa poprzez bliskość, czujność oraz zdolność zgromadzenia rozproszonego pola.

Dlatego Pasterz jest pierwotnym sposobem, w jaki Król może objąć żywe królestwo. Sama korona nie daje jeszcze zdolności prowadzenia. Errai wnosi do Cefeusza królewskość, która schodzi z tronu i idzie wraz z polem.

Po Polaris kierunek nie będzie już zamknięty w pojedynczym świetle. Będzie wymagał prowadzenia. Biegun zacznie żyć jako droga między Pasterzem i tymi, których obejmuje jego troska.

Alfirk i wielość pola

Beta Cephei nosi tradycyjne imię Alfirk, wiązane w arabskim nazewnictwie z grupą lub stadem. Nie należy jednak budować całego Cefeusza wyłącznie na dosłownym ciągu nazw. Znaczenie Alfirk jest ważnym rezonansem wewnątrz znacznie większej figury Króla.

Errai jako Pasterz i Alfirk jako Stado ukazują, że królewskość Cefeusza posiada wymiar relacyjny. Król istnieje wobec pola, które prowadzi. Jego oś musi przejść przez wielość, a nie pozostać zawieszona ponad nią.

To właśnie odróżnia Króla żywego od samego symbolu władzy. Żywy Król obejmuje różnorodność królestwa i zachowuje wspólny kierunek, nie gubiąc jego poszczególnych części. W Cefeuszu biegun przechodzi więc od pasterstwa ku całemu królewskiemu polu.

Alderamin — prawe ramię Króla

Około 7500 roku północny biegun niebieski znajdzie się w pobliżu Alderamina, najjaśniejszej gwiazdy Cefeusza. Nazwa Alderamin pochodzi od arabskiego określenia prawego ramienia. 

Po Pasterzu i przejściu przez pole oś dochodzi zatem do prawego ramienia Króla. To już kolejny stopień archetypu.

Król najpierw rozpoznaje odpowiedzialność.

Następnie prowadzi.

Później obejmuje wielość.

Wreszcie działa.

Ramię przekłada kierunek na czyn. Prawe ramię w wielu dawnych tradycjach wiąże się ze sprawczością, ochroną, sądem, błogosławieństwem i przekazaniem mocy. W Cefeuszu nie jest ono samodzielnym symbolem. Należy do całej postaci Króla. Jego działanie wynika z osi przeprowadzonej wcześniej przez królewską odpowiedzialność i pasterskie prowadzenie.

Alderamin oznacza więc moment, w którym Król zaczyna urzeczywistniać kierunek. Oś nie pozostaje ideą porządku. Staje się ruchem ręki, która może ochronić, rozdzielić, związać, pobłogosławić albo otworzyć przejście dalej.

Cefeusz i niebiańska królewskość poza Grecją

Grecki Cefeusz stanowi tylko jeden sposób nazwania tego północnego obszaru. W tradycyjnej astronomii chińskiej część jego gwiazd należała do Purpurowego Zakazanego Okręgu, czyli niebiańskiego obszaru związanego z cesarskim pałacem, dworem i kosmiczną administracją. Sama okolica bieguna była rozumiana jako centrum władzy niebios.

Ten szeroki rezonans jest ważny. W różnych kulturach północne centrum naturalnie przyciąga obrazy królewskości, tronu, pałacu i władzy porządkującej. Niebo obraca się wokół obszaru, który wydaje się trwać, a ziemski władca zostaje przedstawiony jako odpowiednik kosmicznego centrum.

Cefeusz wpisuje się w ten pradawny sposób widzenia: Król stoi blisko północnej osi, ponieważ królewskość oznacza zdolność utrzymania porządku całego kręgu. W przyszłej epoce relacja ta stanie się jeszcze mocniejsza, gdy sam biegun zacznie przechodzić przez jego konstelację.

Luźne przejście przez Króla

Dopiero po zbudowaniu pełnego obrazu Cefeusza pojawia się intuicyjne nawiązanie do Chrystusa.

Cefeusz jest Królem.

Errai wnosi Pasterza.

Pole gwiazd wnosi tych, którzy są prowadzeni.

Alderamin wnosi prawicę.

Oś przechodzi przez całą figurę.

W chrześcijańskim obrazie Chrystus również łączy królewskość, pasterstwo, drogę i przejście. Jest Królem, który prowadzi jak Pasterz. Droga nie zostaje jedynie przez Niego wskazana; zostaje z Nim utożsamiona. Przejście dokonuje się „przez” Niego. Jego królewskość rozwija się poprzez bliskość z prowadzonymi, oddanie życia, odzyskanie tego, co zagubione, oraz ustanowienie porządku, którego centrum jest żywą osobą.

To powiązanie pozostaje intuicyjne i archetypowe. Nie czyni z Cefeusza astronomicznego kodu Chrystusa. Wydobywa podobieństwo całych struktur.

Polaris jest punktem osi.

Cefeusz jest Królem, przez którego oś przechodzi.

Chrystus jest Królem, który sam staje się przejściem.

W Cefeuszu ta intuicja ma głębszą podstawę niż samo słowo „Król”. Łączą się w niej kolejne składniki: królewska pozycja, pasterskie prowadzenie, żywe pole powierzonych istnień, prawa ręka działania i droga przechodząca przez ciało figury.

Dlatego najważniejsze nie jest stwierdzenie, że Cefeusz „oznacza Chrystusa”. Znacznie głębszy jest obraz, w którym oś po Polaris musi przejść przez Króla, a sam Król posiada wewnątrz siebie funkcję Pasterza i Prawicy. Chrystologiczne echo pojawia się właśnie w tej pełnej kompozycji.

Cień Króla

Mit Cefeusza pokazuje również cień tej funkcji. Król może stać się strażnikiem porządku kosztem żywego istnienia. Może związać Andromedę, czyli własną przyszłość, aby ocalić strukturę królestwa. Może uznać wyrok starego porządku za jedyną możliwą drogę.

Dlatego przejście przez Króla wymaga czegoś więcej niż podporządkowania się władzy. Wymaga przejścia przez próbę samej królewskości.

Król musi rozpoznać, czy jego oś służy życiu.

Pasterz musi rozpoznać, czy prowadzi stado ku żywej drodze.

Prawica musi rozpoznać, czy chroni, czy wiąże.

Cefeusz ma w sobie zarówno możliwość przeprowadzenia królestwa, jak i możliwość ofiarowania przyszłości w imię zachowania dawnego ładu. Dlatego jego epoka nie będzie prostą celebracją władzy. Będzie badaniem dojrzałości osi, która po Polaris przechodzi od nieruchomego punktu ku odpowiedzialności za żywy świat.

Pełnia epoki Cefeusza

Po Polaris północny kierunek zacznie opuszczać pojedynczy, niemal idealny znak. Około IV tysiąclecia znajdzie pierwsze królewskie odniesienie w Errai. Następnie przejdzie głębiej przez Cefeusza, a około 7500 roku zbliży się do Alderamina. Cały ten okres potrwa tysiące lat i będzie przygotowywał dalsze przejście ku Łabędziowi. 

Archetypowo Polaris przekazuje Cefeuszowi skupioną oś.

Cefeusz przyjmuje ją jako Król.

Król staje wobec konsekwencji całego swojego pola.

Jako Pasterz zaczyna prowadzić.

Przez Stado obejmuje żywą wielość.

Przez prawe ramię urzeczywistnia kierunek.

Przez mit Andromedy zostaje wystawiony na próbę relacji między zachowaniem królestwa a ocaleniem przyszłości.

Dopiero w tym pełnym obrazie można mówić o przejściu przez Króla.

Nie przez sam tytuł.

Nie przez samą władzę.

Przez Króla, który staje się osią odpowiedzialności, Pasterzem żywego pola, ręką działania i miejscem, przez które kierunek może zostać przekazany dalej.