Serial: Auto-promo Taraki
Czy płatne serwisy czeka zagłada?

Kategoria: Projekt Taraka

Taki przysłał mi list Radek Oryszczyszyn, mój znajomy wirtualny i realny:

A oto moja odpowiedź:

Drogi Radku,

Ja jestem optymistą co do tego, że płatna Taraka odniesie sukces. Mam pięć lat doświadczeń z prowadzeniem płatnego serwisu "AstroAkademia" i na jego przykładzie widzę, że w Internecie spokojnie mogą współistnieć formy płatne z bezpłatnymi. Co oczywiście nie znaczy, że każdy płatny serwis "nieuchronnie" będzie przynosić zyski - tak samo zresztą, jak wśród niepłatnych serwisów wiele jest przedsięwzięć nieudanych, i to chyba wielokrotnie więcej ich jest niż tych udanych. W jednym i w drugim przypadku trzeba wstrzelić się w potrzeby i możliwości odbiorców, w pewną "niszę", zupełnie jak gatunek zwierząt lub roślin musi wstrzelić się w odpowiednią niszę ekologiczną. Jeśli w pewnym przedsięwzięciu ludzie rozpoznają dobrą zabawę, gotowi są nawet za nią zapłacić - również w Internecie.

To, że Tarakę przestawiłem na płatny dostęp, wiąże się z planami rozwoju mojej witryny. Do tej pory była "nieregularnikiem" - chcę zrobić z niej "regularnik", a właściwie dziennik, polegający na tym, że codziennie pojawia się nowy tekst. Właśnie codzienne nowości są tym powodem, którzy każe ludziom regularnie śledzić i odwiedzać witryny. Do tej pory Taraka była prawie stroną jednego autora, tzn. większość tekstów była moja. To też chcę zmienić, choćby dlatego, że nie mogę w pojedynkę pisać w tempie 1 atrakcyjny artykuł dziennie :-) Formuła funkcjonalnego dziennika wymaga współpracy kilkunastu autorów - których obecnie namawiam i zachęcam do udziału. Ale żeby zachęcać kogoś do pisania, muszę mieć dlań coś w zamian. Honoraria w lokalnej walucie (:-) wydają mi się całkiem dobrym pomysłem! Nawet jeśli na początku, przez pierwsze zapewne miesiące, te honoraria będą skromne, właściwie symboliczne. Bo publikowanie w Internecie ma w tym punkcie pewną przewagę nad publikowaniem w papierowych czasopismach: mianowicie tekstów w Internecie czytelnik nie wyrzuca na makulaturę. Teksty się gromadzą, kumulują. Kilka MB moich tekstów obecnie dostępnych w Tarace napisałem w dawnych latach początkowo dla czasopism, zachowując przy tym prawa do publikacji "nie na papierze". Papier poszedł w zapomnienie lub na przemiał, ale te same teksty w Internecie nadal są dostępne dla czytelników. Tak samo inny autor, który teraz zacznie pisać do Taraki, stopniowo nagromadzi zasób swoich tekstów, który będzie pracował dla niego w przyszłości.

Kolejna rzecz sprawia, że o przyszłości Taraki myślę optymistycznie. Pojawiają się głosy zapowiadające, że prasa papierowa będzie zmieniać nośnik i przenosić się do Internetu. Z powodu Internetu prasa papierowa pada (m.i. gazety przegrywają konkurencję z własnymi wydaniami sieciowymi!) i wygląda na to, że jest to tak samo konieczne i nieodwracalne, jak kiedyś drukowany papier wyparł pergaminowe ręcznie pisane księgi. Które o ile były piękniejsze! A wcześniej same w podobnym procesie wyparły śpiewających bardów, przekaz jeszcze piękniejszy. Teraz brzydki Internet kasuje piękne dzienniki i tygodniki. Mnie to wcale nie martwi... Otóż w Internecie wiele rzeczy można oferować darmo, tzn. finansować je głównie z dwóch źródeł: z reklam i z baniek (ang. bubble), tzn. z nadziei, że akcje firm serwisowych będą zwyżkować szybciej niż wzrost ich kosztów. (Peter Sloterdijk powiedział, że kapitalizm jest piramidą finansową, która nieustannie przesuwa dzień swego krachu. Zob. "Tylko bogaci mogą uratować świat") W ten sposób jednak - reklamą lub bańką - finansuje się te serwisy, które same wytwarzają własne treści, tzn. piszą lub inaczej nadają do nich sami czytelnicy, wśród nich amatorzy, grafomani lub autorzy budujący sobie wizerunek; lub te które służą wzajemnej komunikacji. Należą tu np. YouTube, Twitter, Facebook, czy polskie blogowiska w rodzaju Salon24. Jednak prasy tematycznej, wszystko jedno czy po staremu na papierze, czy po nowemu w Sieci, tak się zrobić nie da, bo zwyczajnie trzeba zapłacić reporterom, autorom, redaktorom i całemu sztabowi pomocniczemu. (Bo nie ma darmowych obiadów!) Podobnie siłami amatorów i nawiedzeńców nie da się uprawiać nauki. Nie sądzę, żeby ogromny kapitał finansowy i ludzki zgromadzony w sektorze prasy (przy czym Polska nie jest tu najlepszym przykładem...) pozwolił się tak łatwo rozpuścić lub przebranżowić. Wyjścia będą dwa: finansowanie e-prasy przez państwo - lub bezpośrednio przez nabywców. Stawiam na to drugie: gdyż za rynkiem przemawia postępujące bankructwo rządów, nie tylko naszego. Pomaga w tym rozwój techniki e-płacenia; warto uświadomić sobie, ile ostatnio przybyło tu nowych sposobów. Kiedy w końcu nasza prasa ezoteryczna zdecyduje się na przejście do Internetu, Taraka już tam będzie - o parę długości wyprzedzając konkurencję.

Argument, że artykuły z płatnej Taraki ktoś spiratuje i opublikuje darmo, jest tyle samo wart, co przestroga przed prowadzeniem sklepu, bo przecież może ktoś podjechać furgonetką, załadować na nią towar ze sklepu i rozdać głodnym. Kradzież tekstów, tak samo jak kradzież kiełbasy, jest przestępstwem i są na to sankcje.

Argument, że "pisarze i publicyści będą zarabiali na wykładach i uczestniczeniu w spotkaniach z czytelnikami" jest chybiony. Prędzej z braku pieniędzy zajmą się ich zarabianiem inaczej! Być może tak udałoby się zarabiać na życie ścisłej elicie popularno-literackiej i to w krajach języka angielskiego - bo u nas na pewno nie. W ogóle wiele rzeczy tam możliwych, u nas nie ma zastosowania dlatego, że nasz obszar językowy jest 50 razy mniej liczny, a mnożąc przez dochody, to mniejszy kilkaset razy. Zwrócę też uwagę, że wielu pisarzy to istoty nietowarzyskie, ekscentryczne i często na pograniczu autyzmu - bo tacy piszą, podczas gdy ci z milszą psychiką realizują się w pogawędkach. Czy takich odludków głód wypędzi na spotkania z czytelnikami? Czy garbiąc się i jąkając będą atrakcyjni dla czytelników tak, żeby ci chcieli im płacić za bilety?

Z Twojego rozpoznania, Radku, wyciągam jednak przynajmniej jedną naukę: oto Taraka musi oferować nie tylko czytelnikom atrakcyjne teksty, ale również autorom atrakcyjne środowisko czytelnicze. Mówiąc skrótem: tak żeby nie musieli organizować sobie wieczorów autorskich, tylko żeby mieli dobry kontakt z czytelnikami już w witrynie. I żeby ci czytelnicy pisali z sensem, nie trollowali i nie zagłuszali autorów. O tym teraz głównie myślę: jak takie wytyczne zasady przełożyć na algorytmy i funkcjonalności.

Pozdrawiam,
Wojtek Jóźwiak