Szamanizm zawiera w sobie tworzenie nowych narządów zmysłów, nowych anten. Nasz polski poganizm da się odsłuchać tylko i właśnie anteną szamana.

Bert Hellinger wynalazł szamańską metodę wykrywania i naprawiania życiowych problemów, defektów czy niedogodności. Polega ona na nastawianiu anten w przeszłość; anten-detektorów. W przeszłość, czyli do czasu naszych przodków. Są to szczególne anteny: bo budujemy je z ludzi. Krąg ludzi, których „podmiot” czyli ustawiający może w ogóle nie znać i którzy mogą nie znać się nawzajem, działa jako antena, którą podmiot nastawia na świat-przeszłość swoich przodków. Rolą prowadzącego „hellingerowca” jest odczytać sygnały z tej ludzkiej anteny.

Szamanizm w ogóle zawiera w sobie tworzenie nowych narządów zmysłów, nowych anten. Temu służą transy, wizje, sny, wstąpienia duchów. Szamani bywali samotnikami, ale też nie jest niczym błędnym ani nie-szamańskim posługiwanie się pewną społecznością – taką jak na sesji hellingerowskiej – jako własnym zmysłem czy anteną.

Wsłuchiwanie się w głos-nie-głos pewnej społeczności jest szamańskie. Bo to niekoniecznie musi być „głos” czyli dyskurs, bo może też być zawieszaniem głosu, milczeniem, nie mówieniem o czymś lub niemożnością mówienia o czymś. Tak, że nawet nie wiadomo w ogóle o co chodzi, totalna ściema. Gdy bierzesz udział w ustawieniach wg Helligera i jako odgrywający wychodzisz na środek, nic nie wiesz. Doświadczasz totalnej niewiedzy, ściemy, zaćmy. To jest szamańskie, bo szamanizm to słuchanie ciszy, patrzenie w ciemność. Wiele razy z zamysłem, celowo robiliśmy to na warsztatach, jako ćwiczenie.

Społeczność często nie powie. Zamiast niej mówi głosem szaman. Dlatego u nas zwykło się poetów mówiących głosami społeczności (których sama nie wypowiedziałaby nigdy) nazywać „wieszczami”, czyli właściwie wróżbitami-jasnowidzami, a więc szamanami. Polski romantyzm był bardzo szamański, o czym pisałem kiedyś. Nie tylko romantyzm; bo programowo nieromantyczny i kontrromantyczny Gombrowicz też badał, jak to jest, kiedy z pospolitych zbiegów okoliczności, czyli z szumu rzeczywistości, czyli – w jakimś sensie – z ciemności, powstaje dziwaczny bo dziwaczny, ale porządek i sens. Więc i on przynajmniej bywał szamanem, wchodził w ten sposób funkcjonowania umysłu.

Na seansie hellingerowskim u Alicji Bednarskiej wpatrywałem się w makatkę z pawiem, chyba indyjską. Są takie wiejskie śpiewanki, że gdzieś „pasło dziewczę pawa”. Takimi dziwnymi kanałami (jak woda albo ropa z podziemnego źródła-istoku) wydobywał się na jaw, „wyobrażał się”, polski poganizm. (Wiem, że używam błędnego słowa, powinno się mówić „pogaństwo” nie poganizm , bo to błąd. Ale potrzebuję paraleli-aliteracji szamanizm :: poganizm.) Nie przez traktaty teologów ani dzieła filozofów, nie przez panteony bogów ani dostojne tradycje kapłanów. Nasz poganizm „wyobrażał się” poprzez przekazy i symptomy zaczątkowe i „ledwe”. Przez rzeczy, które były, pojawiały się, na granicy tego co w ogóle jest. Nasz poganizm da się odsłuchać tylko anteną szamana.

Mnóstwo pracy pozostaje przed nami. Która ledwo się zaczęła. Idą ciekawe czasy. Nie tylko dlatego, że Rosjanom znów odbija palma.