Dochód podstawowy jestem gotów zaakceptować, jeśli postawimy sprawę tak: OK, jesteśmy w jakimś sensie współwłaścicielami interesu pod tytułem Polska (a inni powiedzą np. ...Finlandia), naszym organem na tym obszarze jest nasze Państwo i to państwo ma prawo w naszym imieniu ściągać podatki. Które, owszem, idą na takie sprawy wspólne, jak sądy, policja i wojsko, ale prócz tego idą na naszą dywidendę. Czyli z utargu, który urzędy skarbowe ściągają od zarabiających na naszym terytorium, my sobie „odsypujemy” pewien swój udział. Jest on jednakowy dla każdego uczestnika naszego interesu pod tytułem „Polska”. Równy. Dostaje go każdy. (Zapewne z wyjątkami, o których dalej.[$]) – I tę dywidendę lub rentę nazwijmy „rentą powszechną”.

Renta powszechna musiałaby wynosić tyle, żeby co najmniej starczyć na jakieś minimalne przeżycie, a z drugiej strony żeby wysokością podatków, które wymusza, nie zarżnęła gospodarki.

Rentę powszechną dostawialiby wszyscy obywatele, także dzieci. Nie ma sensu dzieciom nie płacić, albo płacić mniej, albo zamiast RP wypłacać jakieś dodatki, jak teraz 500.

Propozycje gwarantowanego dochodu podstawowego (czyli RP) są takie, żeby wraz z zaprowadzeniem RP znieść wszystkie zapomogi, renty inwalidzkie, dodatki na dziecko, zasiłki dla bezrobotnych – czyli wszelkie socjale. Stawiam pod dyskusję, czy znieść także:
emerytury byłych pracowników? (wariant A: od razu, wariant B: po wymarciu dotychczas uprawnionych do nich);
finansowanie leczenia?
finansowanie szkół, także wyższych? (wariant, że dzieci/młodzież w odpowiednim wieku dostawać będą część RP w bonach oświatowych, nie w „ogólnym” pieniądzu);
Wtedy plus byłby taki, że więcej pieniędzy byłoby na RP, która byłaby odpowiednio wyższa, ale minus, że renty powszechnej i tak nie starczałoby na leczenie, a przecież większość najbardziej potrzebujących intensywnego leczenia miałoby tylko RP jako jedyny dochód. Podobnie ze szkołami, wśród których (tych wyższych) są bardzo kosztowne. Oczywiście, pociągałoby to urynkowienie medycyny i szkół.

Tak czy inaczej, RP wymagałaby dużo staranniejszej i skuteczniejszej kontroli Ludu nad Władzą. Zapewne wymagałaby zakazu, dla rządu, zaciągania długów.

Widać też, że nie przeszłaby bez walki. Opór stawialiby urzędnicy od rozdawania socjalu. Silniejszy opór stawiliby uprzywilejowani profesjonaliści, mający przywileje emerytalne, jak policja, zawodowi wojskowi, górnicy... i nie wiem jeszcze kto, ponieważ w emeryturach panuje nieprzejrzystość i skrajne „feudalne” nierówności.

RP wymusza zdefiniowanie na nowo, kto jest obywatelem w sensie „rentowym”, czyli kto ma prawo do RP. Czy obywatele Polski (lub np. Finlandii) w dotychczasowym sensie? A może płatnicy podatków w Polsce? – Czyli właściwie wszyscy pracujący tutaj, o ile nie pracują na czarno? Ale przecież RP pomyślana jest głównie pod adresem tych, którzy z jakichś powodów pracować zarobkowo nie mogą. Czyli wszyscy przebywający na terenie Polski? (Lub innego odpowiedniego kraju?) Żeby nie popaść w absurdy rozsądne wydaje się płacenie RP obywatelom w dotychczasowym sensie, chociaż to pociągałoby, że godzimy się z istnieniem podklasy ludzi mieszkających lub długo przebywających w Polsce, którzy tutaj pracują (czyli imigranci zarobkowi), ale w żaden sposób nie są chronieni socjalnie. Ludzie ci byliby łakomym kąskiem dla przedsiębiorców szukających jak najtańszych pracowników, ponieważ godziliby się na stawki (znacznie) niższe niż obywatele, ponieważ w oczy zaglądałby im bezwzględny głód i brak dachu, a nie tylko (jak obywatelom) spadek dochodu do „gołej” RP, jednak zapewniającej „godne” życie. Odpowiedzią mogłoby być bardziej liberalne przyznawanie obywatelstwa, ale też zapewne bez wpadania w drugą skrajność, że kto tylko stopę na naszej ziemi postawi, ten ma wszystkie prawa jak obywatele z dziada pradziada.

Problemy, które wyliczyłem w „Przeciw dochodowi podstawowemu” pozostają. Jeszcze raz je streszczę. (1) Powstanie podklasa imigrantów niemających prawa do RP, (2) którzy będą w znacznie gorszej pozycji gdy chodzi o „rozwój ekonomiczny” niż obywatele pobierający RP. (3) RP wprowadzana w poszczególnych krajach Unii dodatkowo zdyskryminuje ekonomicznie ich mieszkańców. (4, 5) Ryzykuje się, że będzie rosła liczba ludzi rozmyślnie niepracujących (6) i odwrotnie, będzie zwiększał się nacisk ze strony zatrudniających przedsiębiorców, żeby pracować u nich za darmo (za zdobywanie doświadczenia, punkty do CV itp.). (7) Jeśli RP będą pobierać imigranci, to jest ryzyko, że nigdy pracować nie będą i ich dzieci, wnuki, a wcześniej (8) nie będą mieć drogi do kariery i integracji przez pracę, przez co jeszcze bardziej wyalienują się itd. (9) Żyjący z samej RP mogą budzić niechęć u „uczciwie zarabiających”, co kolejnym antagonizmem w społeczeństwie. (10) Będzie tendencja do ciągłego podnoszenia RP, która stanie się kiełbasą wyborczą dla polityków. (11) Rząd będzie miał skłonność (nieodpartą!) do podnoszenia podatków i zaostrzania rygorów ich ściągania, co uderzy w pracujących, a zwłaszcza w drobnych przedsiębiorców i w ludzi zaczynających działalność. (12) RP konserwuje nierówności w zamożności pomiędzy krajami.[*]

[*Wyobraź sobie zjednoczenie Polski i Ukrainy w jakieś Międzymorze. Co wtedy z RP? A może odwrotnie, RP przyznawać w skali województw, Mazowszanom więcej, Warmiako-Mazurom proporcjonalnie mniej?]

[$ Czy RP płacić więźniom skazanym? Chyba nie. I tak są na utrzymaniu współobywateli.]

Jednak powyższe „handlowe”, „kupieckie” postawienie tej sprawy: „między nami współ-właścicielami” jest zdrowsze niż lewicowe „dać, bo takie mamy roszczenie”.