Wikipedia – angielska, bo polska nie jest tak precyzyjna – tak w tym temacie pisze: „Magia jest to sztuka manipulowania aspektami rzeczywistości albo z pomocą środków nadprzyrodzonych albo dzięki znajomości tajemnych (occult) praw nieznanych nauce.”

Definicja znakomita, tylko wymaga uzupełnienia, co jest nadprzyrodzone, co tajemne i czym jest nauka, po ang. oczywiście science.

A może rozummy magię tak:

Magia jest to wywoływanie realnych skutków w świecie przy pomocy środków, które normalnie nie działają.

Niestety, musimy wpierw (dobrze) wiedzieć, co to jest „realny skutek w świecie” i co to znaczy że coś nie działa, a zwłaszcza „normalnie”. Chyba ta definicja też jest zbyt szeroka. Zawężę ją, choćby przez to jakieś magiczne sztuczki pozostały poza definicją:

Magia jest to powodowanie zjawisk w świecie bez używania materialnych efektorów.

To już brzmi lepiej. Ale czy musi być dodane to „w świecie?” Bo są (do pomyślenia) działania ewidentnie magiczne, które nic w świecie nie zmienią, przynajmniej nie powinny i nie należy to do ich istoty, a ograniczają się do mojego (podmiotu) lub czyjegoś umysłu. Jeśli bez użycia wzroku, słuchu itd., bez radia, telefonu, facebooka itd. dowiaduję się o czymś - „telepatycznie” - to skutków w świecie raczej nie ma, ale są w moim umyśle Jeśli komuś telepatycznie wysyłam jakiś przekaz lub z nim się łączę w rezonans, to zjawiska też są nie w świecie tylko w umyśle tamtej osoby. Ale jak w ogóle oddzielić świat od umysłu?

A jeśli jako mag macham różdżką? Albo nie jako mag tylko w normalnie wykonywanych czynnościach przy rozpoczynaniu dnia na warsztatach ogrzechotkowuje siebie lub kogoś i przez tę grzechotkę odbieram więcej niż bez niej? Jest ta grzechotka (lub różdżka) materialnym efektorem (jak jest nim młotek lub sznurek?) - czy nie jest? Czy wyostrzenie zmysłowego lub „wewnętrznego” odbioru, można go nazwać intuicją, już należy do magii, czy jeszcze nie? Czy w ogóle jest jakaś ostra granica między magią a nie-magią? A jeśli tej ostrej granicy nawet nie ma, to przecież z tego nie wynika, że magii nie ma lub że nie odróżnimy tego co magiczne od tego co nie-magiczne, więc jakoś „zwyczajne”?

Jak zwykle przy większości pojęć wychodzi na to, że używamy jakiegoś słowa-pojęcia i nie wiemy, co ono znaczy. A mimo to raczej się nie mylimy i wzajemnie rozumiemy. (Póki jeden rozmówca nie uprze się być katolikiem.)

Wrócę do tamtej definicji, która nagle po tych wątpieniach wydała mi się dobra. Magia jest to wywoływanie realnych skutków w świecie przy pomocy środków, które normalnie nie działają. Chociaż możemy się plątać w definicjach, to jednak z reguły wiemy, co jest realne, a co nierealne. Magia, jej działania, żeby podpadała pod tę definicję, musi produkować realne efekty, a nie takie, że „tylko się coś komuś zdawało”. Oczywiście magiczne działanie może wywoływać iluzje, czemu nie – o ile taki jest zamiar działającego czyli maga! Produkowanie u kogoś wizji i halucynacji wydaje mi się dość typowym repertuarem maga. Ale muszą to być naprawdę wizje, a nie, „że coś się zdawało, jakby wizja”. Jeśli ktoś przez grzeczność mówi magowi, usiłującemu wywołać wizję, że wizję ma, a nie ma, to oczywiście działanie maga jest nieskuteczne i żadna magia się nie odbywa. (Właśnie wykluczenie tego „przez grzeczność” było jednym z powodów, że ogłosiłem Twardą Ścieżkę – co m.i. oznacza, że nie bawię się w żadne zadowalanie siebie i uczestników „przez grzeczność”.)

Wiemy też z reguły, chociaż z definicją może być gorzej, co to znaczy „skutek”. W tym przypadku (bo nie będę dyskutować wszystkich kontekstów użycia słowa „skutek”) przede wszystkim chodzi o to, że ktoś (ów mag) ma zamiar, coś zamierza, czyni pewien „akt woli” - i coś innego i gdzie indziej się wydarza. Można nie znać pośrednich ogniw łańcucha przyczyn-skutków, ale wystarczy pewna powtarzalność, no powiedzmy większa niż 50%, żeby nie było, że na dwoje babka wróżyła. Mag podejmuje pewien zamiar i czyni pewien akt woli, po czym z dostatecznie dużym prawdopodobieństwem wydarza się to, co zamierzył. Np. dostaje za nic 10 do szóstej USD. Lub wydarza się coś, czego wprawdzie nie zamierzył, ale co pozostaje w uchwytnym związku z jego zamiarem, np. chciał, żeby piękna i nieznajoma blondynka rzuciła mu się w objęcia, a ta go spoliczkowała – i wtedy może ogłosić, że popełnił błąd w sztuce lub moc poszła nie tak jak chciał.

Również przeważnie wiemy, który środek „normalnie działa”, a który działać nie powinien. Najczęstszym przypadkiem jest sama goła wola, chcenie. Zwykle samo chcenie nie działa. Najgorętsze nawet pragnienia, o ile nie poparte odpowiednimi materialnymi działaniami, przeważnie nie skutkują. Jeśli przeciwnie, samo zechcenie poskutkuje, to z pewnością uznasz to za magię!

Można by nawet zawęzić magię definicją taką oto: Magia jest to powodowanie skutków samą wolą.

Wprawdzie wyłącza to magiczne sztuki z grzechotką, różdżką, czarodziejskimi napojami itd., ale możemy się umówić, że uważamy je za „materialne znaki woli”, albo za przedmioty jakoś tą wolą-mocą-maną naładowane i że na początku jest zawsze wola, czyli że ktoś czegoś chce. Czegoś chce, ale nie musi się materialnie fatygować (i unika związanych z tym uciążliwości), tylko samo to, że chce, sprawia, że coś czego chce, pojawia się i to realnie.

Wola, to że czego chcesz, wynika (czyżby zawsze?) z niedoboru. Czegoś chcesz, bo tego nie masz. Chcę mieć 10 do szóstej USD, bo ich nie mam, i t.p. Przez to, gdyby popytać ludzi, do czego użyliby magii, gdyby potrafili, to odpowiedzi byłyby w większości trzy: pieniądze, seks, zdrowie. Niektórzy dodaliby do tej listy (mnie nasunęło się to dopiero po długim namyśle...) zniszczenie swoich wrogów – ale to już magia ewidentnie czarna.

C.d. zapewne n.