...A raczej nie czytanie, tylko przypominanie, bo w 1999 r. byłem na wykładzie Rogera Penrose'a, gdzie prócz innych rzeczy, ów przedstawił (i wyrysował kredą na tablicy) koncepcję trzech światów (więc triloka, jak w tytule, po sanskrycku): pierwszym był świat fizyczny, materialny, taki jaki jest obiektywnie i na zewnątrz – drugim świat postrzeżeniowo-wyobrażeniowy, który nosimy gdzieś w sobie, w duszach?, ale raczej chodziło o wspólny uzgodniony świat wielu ludzi – trzecim świat bytów matematyki, które też obiektywnie istnieją, tylko na swój sposób, inaczej niż co inne. Chyba też w którejś ze swoich licznych książek Penrose zamieścił ten schemat.

Triloka! Bo według Lacana też świat był triloką, mając swoje trzy aspekty-facety tego, co Realne, co Wyobrażeniowe i co Symboliczne. (Matematyka jest czystym symbolizmem, z którego odfiltrowano całą realność i wyobrażeniowość, przynajmniej w ideale.) Z trójpodziałem Penrose'a uderzająca zbieżność! Co pewnie nie przypadkiem, bo właściwie dlaczego Penrose miałby nie czytać Lacana i nie dopasować jego psychologii do swojej fizyki?

Przypomniało mi się to w związku z „szalonym panpsychizmem” Philipa Goffa, przy którym, gdy o nim czytać, mieszają się w głowie pytania: czy „wewnętrzna natura” (intrinsic nature) różnych bytów ma związek raczej z ich materialnością? – czy z informacją? Ale na poziomie elektronów i kwarków tak materia, jak i informacja przejawiają się tak samo: jako funkcja falowa. Więc może nie ma Trzech, tylko Jedno: funkcja falowa jest jednocześnie materią, informacją i wewnętrzną naturą, czyli czuciem, że się jest?