Utrzymanie przez rynek, ze sprzedaży swoich dzieł, korumpuje. Oczywiście nie zawsze, ale potencjalne takie niebezpieczeństwo istnieje lub przez niektórych twórców jest – czasem boleśnie - odczuwane. Frank Furedi w książce „Gdzie się podziali wszyscy intelektualiści?” bada siostrzane zjawisko, mianowicie korupcję twórców przez mecenat państwowy. Samoutrzymanie proste (które wymieniłem w pierwszym odcinku tego bloga) budzi podejrzenia, że jednak autor tak zarabiający na życie skorumpował się i nie należy do „tych, którzy nie chcą tworzyć tego, czego chcą odbiorcy” (Furedi, idem) - bo jak miałby utrzymać się ze sprzedaży niechcianego towaru? Najczęstszym przypadkiem jest samoutrzymanie półproste, czyli chałtura, kiedy autor dzieli swój twórczy proces i napęd na dwoje: w poniedziałki na rynek podlizując się gustom i oczekiwaniom odbiorcy, im masowszego tym z większym zyskiem, we wtorki dla Boga i historii. Najznańszym przykładem był Witkacy, który założył „firmę portretową”, ogłaszając to jako ukłon w stronę odbiorcy, niemający wyższego zamysłu niż zarabianie; malowanie portretów uważał za sztukę niską i użytkową. Ironią historii właśnie jego chałturne portrety obroniły swoją wartość i dziś stoją wśród sztuki wysokiej, podczas gdy dzieła, które miał za istotne, czyli kompozycje „czystej formy” zostały przez czas negatywnie odsiane. Tym bardziej tak się stało z jego dziełem filozoficznym, dziś jawnym jako pseudologia.

(Słowo chałtura, przez rosyjski, ukraiński, białoruski przyszło do nas z cerkiewnej greki, oznaczając najpierw archiwum (chartula - kartka, z łaciny), później spis darczyńców, w końcu: „datki zbierane przez popów, mnichów i dziadów cerkiewnych z okazji pogrzebów i modłów zadusznych” (Bańkowski, Etymologiczny słownik języka pol., hasło „Chałtura”). Obecne polskie (i rosyjskie) znaczenie byłoby ironiczne: artysta objeżdżający „teren” z występami porównuje się w nim z dziadem cerkiewnym zbierającym datki na cmentarzu.)

Jak to wygląda na mojej i Tarakowej działce „ezoteryki”? Zapewne działają wśród nas nieliczni arystokraci, żyjący z odsetek lub unijnych dopłat do posiadanej ziemi; tacy nie muszą się martwić o przychody i mogą ile chcą swojego czasożycia przeznaczyć na swobodne eksperymenty z astrologią i szamanizmem. Czy znam kogoś takiego? Jeśli tak, to nie chwalił(a) mi się. Tak samo rzadkim wydaje mi się mecenat prywatny (w tym seksualny, który dopisał Inkubus), a państwowy, chwała Bogom, nie istnieje. Ezoterycznym twórcom i badaczom pozostaje samoutrzymanie, nieproste lub półproste. Czyli albo hobby albo chałtura. Albo - to trzecie wyjście – profesjonalizacja. Wydawałoby się, że z profesjonalizacją nie powinno być kłopotów, że ezoterycy powinni umieć gładko przejść na zawodowstwo. Coś jednak im przeszkadza... O czym w następnych odcinkach, bo obraz tych spraw dziwnie powoli się przede mną odsłania.