Klasyczna psychoanaliza, ta, którą skomponował Sigmund Freud, polegała na tym, że odsłaniała coś, co zostało zamiecione pod dywan – odsłaniała zamiatane pod dywan pożądanie seksualne i splecione z nim emocje, fantazje, napięcia i urazy. (Pomijam, czy Freud robił to prawidłowo – czy „miał rację”.)

Zamiatanie pod dywan seksu nie było/nie jest jedynym zamiataniem pod dywan. O tym (właściwie) napisał Piotr Jaczewski w swoim wczorajszym odcinku bloga pt. „Yin-Yang śnienia: Klątwa demona”. Yin to jest to ważne, żywe i bolesne zamiecione pod dywan, Yang to są te eleganckie fałszywe resztki pozostawione po tej widocznej stronie dywanu. Klątwa demonów obkłada wielki obszar życia, którego nie rozumiemy i co do którego ogłupiamy się. To, co zamiecione pod dywan, karmi demony, które potem robią z nami, co chcą. Piotr pisze: „Ucieczka przed tym spektrum yin, niebytu przydarzania się życia, czyni nas głupimi. Łykamy narrację yang z otoczenia, nie zauważając jej ubogości, nieadekwatności, nonsensowności i płycizny. Łykamy z nią całe kulturowe szaleństwo...” – No właśnie.

Piotr radzi na to mieć – rozwinąć – imaginerium. Czyli przestrzeń obrazów, wyobrażeń, skojarzeń... a może mitów? Może, po prostu, literatury? – która wchłonęłaby i zbuforowała demoniczną zawartość tego, co pod dywanem... Jak żyzna gleba buforuje lane w nią trucizny, jak żyzne mokradło buforuje lane w nie ścieki.

Joanna Teglund w serwisie Euroislam.pl – pod tytułem „Szwecji, jaką znali Polacy, już nie będzie” – mówi (bo to wywiad, pytał Grzegorz Lindenberg) o tym, co dzieje się w Szwecji, do której tłoczą się imigranci z Bliskiego Wschodu i Afryki, przeważnie muzułmanie. Głównym problemem Szwedów (wg JT) jest wielkie zamiatanie pod dywan fatalnych rzeczy, które ta imigracja powoduje. Programowe niewidzenie i wypieranie nieprzyjemnej rzeczywistości. Nie stało się to nagle, bo okazuje się – korespondowałem o tym z Joanną – że Szwedzi wcześniej, przez dziesięciolecia, przeszli skuteczny trening w niewidzeniu lub skutecznym udawaniu, że się nie widzi pewnych przykrych rzeczy, które tam się działy. Np. wdrażano tam eugenikę: pewnym obywatelom/obywatelkom urzędnicy w ramach rządowego programu perswadowali, że nie powinni mieć dzieci, po czym te podpadłe osoby sterylizowano. O tym jest książka „Higienisci”, 2011, przez Wydawnictwo Czarne – na razie wpisałem ją na listę książek do przeczytania.

W Tarace jest w dwóch odcinkach duży artykuł Wenezuelczyka Gabriela Andrade o tamtejszej dość nowo powstałej bogini Marii Lionzie. Andrade poddaje jej mity „girardiańskiej analizie”. To blisko psychoanalizy, a właściwie nawet psychoanalizy samo serce lub jądro, jak u Conrada z jego „Jądrem ciemności” vel „Heart of Darkness”. René Girard stworzył własną gałąź psychoanalizy, czyli odsłaniania tego, co pod dywanem, ale swoją wiązkę światła (czyli tę właśnie analizę) kierował nie na to, co pod dywanem trzyma jednostka, jak Freud, lecz pod dywan całej społeczności z jej kulturą i religią. Co odkrył? – Że kult bogów jest „nad-dywanowym” śladem po dawnych morderstwach. Bogowie są zmitologizowanymi ofiarami mordów – ofiarami zbiorowych linczów, jako kozły ofiarne. Andrade cytuje słowa Girarda: „... o ile [bogowie] nie zostaną najpierw zamordowani, to nigdy nie będą istnieć ... bogowie zaczynają istnieć jako bogowie, przynajmniej w oczach ludzi, dopiero po tym, jak zostali zamordowani”. Mitologie, święte opowieści, okazują się sposobem na zamiatanie pod dywan.

Co zamiatamy? Co z tego zamiatania nie zostało odkryte i zdekonstruowane przez psycho-, socjo- i mito- analizy? Nie zostało ujawnione, przegadane, umysłowo przetrawione, dostatecznie? Oto krótka, prowizoryczna i chaotyczna lista tego, co mi dzisiaj rano przyszło na myśl:

Śmierć. (Beznadziejna sprawa, właściwie.) Nieustannie zamiatamy pod dywan to, że umrzemy. Taki jest nasz kulturowy kod. Nie znam analiz, które by to odkrywały i oświetlały tak, jak ta sprawa na to zasługuje.

Skoro to sobie już powiemy, to dalsze „poddywanizmy” wydają się znacznie lżejsze.

Przemoc doświadczana przez dzieci. Przemoc polegająca na biciu, zastraszaniu, groźbach, szantażach, wymuszeniach, zawstydzaniu i uporczywym prześladowaniu. W tym przemoc z seksem w tle. Ze strony rodziców, ale bardziej już poza rodziną, ze strony rówieśników (oni chyba najgorszymi wrogami-prześladowcami dziecka), nauczycieli, przedszkolanek, katechetów, spowiedników, różnych instruktorów. Wejście w dorosłość polega głównie na tym, żeby młody mężczyzna/kobieta jakoś sobie dała radę z tą masą cierpienia, w tym ukrywanego cierpienia i właśnie zamiatanego pod dywan; a niektórzy z tym sobie nie dają rady. (Enneagramowe Ósemki-szefowie-twardziele to ci, którzy nauczyli się doznawaną przemoc oddawać młodszym słabszym kotom w ramach fali.)

Seksualne inicjacje. Wśród masy innych spraw, tutaj, myślę, w tej zalewającej niejasności, między innymi kryje się mroczny początek homoseksualizmu – ale nie tylko tego. Seksualność "wczesna", tj. dziecięca i młodzieńcza, jest czymś niewyobrażalnie dzikim i pomieszanym, przez to niejasnym – aż dziwne, że większość (chyba? czy na pewno?) z tym sobie jakoś radzi. Ale jak sobie radzi, jak następuje to seksualne udomowienie - o tym też nie wiemy, milczymy, nie mamy wsparcia w dyskursie itd.

Polski problem: poddaństwo wobec Kościoła Katolickiego i jego funkcjonariuszy. Zamiatane pod dywan uporczywie... Temat osobny i długi.

Problem pokolenia, które było dorosłe w PRL'u: kolaboracja z Komuną. To pokolenie (do którego ja sam się zaliczam) wkrótce wymrze, ale smród życiorysów gnijących pod dywanem zostanie.

Zagrożenie „bronią” jądrową. Na rozmiar zamiecenia pod dywan tej sprawy wskazuje słówko „broń” – które napisałem i długo mu się przyglądałem, jakim właściwym go zastąpić – i nie ma. Przecież to nie jest broń, tylko środek masowej zagłady. Za Komuny ukrywano to, że Polska według planów obu supermocarstw ma być miejscem pierwszego jądrowego uderzenia, od czego zostanie wypalona do gołych piasków. Teraz zmieniło się to o tyle, że tylko jedno państwo – Rosja – nieustannie grozi nam jądrowym holokaustem. My zamiatamy, zamiatamy.

Przemoc urzędowa. Zaczynająca się od niby-drobiazgów, np. tego, że jesteśmy zmuszani do szarwarków, czyli robót przymusowych, przykład: segregowanie śmieci (bez sensu, bo taniej, gdy robią to zatrudnieni zawodowcy, a nie my, wkurzeni amatorzy) czy odśnieżanie chodników. Wiele takich przymusowych czynności służy chyba tylko temu, żeby obywatela podtrzymywać w stanie tej usłużnej zgody na bycie wyzyskiwanym i upokarzanym. Czy jacyś wolnościowcy kiedyś zestawią listę tych szarwarków? Dalej idzie iście kafkowska bezradność obywateli. Co w sumie składa się na obowiązujący u nas model państwa-drapieżcy, predatory state – wciąż niedostatecznie z'analizowany.

Myśliwi. Zamiatamy pod dywan to, że grupie dwustu tysięcy (tylu chyba ich jest) patologicznie uformowanych mężczyzn pozwalamy bezkarnie dawać upust ich chorym namiętnościom. Mężczyznom, którym przyjemność, ba, radość, dobre samopoczucie i entuzjazm, sprawia mordowanie cierpiących żywych i czujących istot. I jeszcze uważają to za powód do dumy i ostentacyjnie się z tym obnoszą. Ta patologiczna grupa jest silnie nadreprezentowana we władzach: wśród ogółu dorosłych myśliwych jest około 1 na stu, wśród posłów i senatorów było (na początku lat 2000-ych) jeden na sześciu! Do tego zabijacz-przyjemnościowiec wybrany prezydentem. W ramach naszego poddywanizmu oddajemy im ponad połowę terytorium Polski (tyle zajmują obwody kół łowieckich) na swobodne wyżywanie się w zabijaniu. Bez względu na to, że ta ziemia ma już właścicieli, a pozostałe 99% ludzi może nie życzyć sobie dzielić lasów i pól z facetami strzelającymi im nad głową i zabijającymi podziwiane przez nich sarny i słonki.

Będę wdzięczny (może Tobie, tak, Tobie?) za wskazanie i przypomnienie dalszych problemów-poddywanowych zamiatań. Bo chyba jest tak, że każdy z nas o nich wie, w sobie nosi, tylko zapomina – zapomina z tym akcentem celowego zapominania, bo jeśli się nie zapomni, to jak tu żyć?